Η μεγαλύτερη πρόκληση της ελληνικής οικονομίας σήμερα δεν είναι πλέον μόνο η ανεργία. Είναι η έλλειψη ανθρώπων με τις δεξιότητες που απαιτεί η νέα εποχή της ανάπτυξης.
Η χώρα βρίσκεται σε μια περίοδο βαθιού παραγωγικού μετασχηματισμού. Η επανεκβιομηχάνιση, η πράσινη μετάβαση, η επιτάχυνση της ψηφιακής οικονομίας, η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης, οι μεγάλες επενδύσεις στις υποδομές, στα logistics, στον τουρισμό υψηλής προστιθέμενης αξίας, στις κατασκευές και στην αμυντική βιομηχανία δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα για την αγορά εργασίας.
Ωστόσο, η δυναμική αυτή συναντά ένα κρίσιμο εμπόδιο: την αναντιστοιχία δεξιοτήτων. Σήμερα, το 84% των εργοδοτών δηλώνει ότι δυσκολεύεται να βρει εργαζομένους με τα κατάλληλα προσόντα, ενώ εκτιμάται ότι περισσότεροι από 260.000 εργαζόμενοι λείπουν από βασικούς παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας. Πρόκειται για ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που δεν αφορά μόνο την αγορά εργασίας, αλλά την ίδια την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας. Διότι χωρίς το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό, οι επενδύσεις δεν μπορούν να μετατραπούν σε βιώσιμη ανάπτυξη.
Η κατάρτιση ως διαβατήριο για την απασχόληση
Η παραδοσιακή λογική της κατάρτισης χωρίς ουσιαστική σύνδεση με πραγματικές θέσεις εργασίας ανήκει πλέον στο παρελθόν. Η αγορά εργασίας αλλάζει με ταχύτητα και μαζί της αλλάζει και ο ρόλος της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης.
Τα τελευταία χρόνια, η ΔΥΠΑ υλοποιεί μια στρατηγική μετάβαση: από έναν οργανισμό παθητικής διαχείρισης της ανεργίας σε έναν ενεργό μηχανισμό ανάπτυξης δεξιοτήτων προσαρμοσμένων στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και των επιχειρήσεων.
Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι ήδη μετρήσιμα. Περισσότεροι από 260.731 πολίτες βρήκαν ή διατήρησαν εργασία μέσα από τα προγράμματα κατάρτισης της ΔΥΠΑ την τελευταία τριετία, μέσω συνολικής επένδυσης άνω των 500 εκατ. ευρώ από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
Στα προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανακατάρτισης ανέργων σε κλάδους υψηλής ζήτησης, πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες απορροφήθηκαν στην αγορά εργασίας. Αντίστοιχα, στα προγράμματα εργαζομένων, τα ποσοστά διατήρησης ή ενίσχυσης της απασχόλησης ξεπέρασαν το 90%.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις δεξιότητες που ήδη διαμορφώνουν τη νέα οικονομία: ψηφιακές εφαρμογές, τεχνητή νοημοσύνη, ανάλυση δεδομένων, πράσινες τεχνολογίες και οικονομικός εγγραμματισμός. Εχοντας ολοκληρώσει έναν μεγάλο κύκλο οριζόντιων δράσεων, περνάμε πλέον σε ακόμη πιο στοχευμένες και εξειδικευμένες καταρτίσεις, σε άμεση αντιστοίχιση με συγκεκριμένες ανάγκες επιχειρήσεων και κλάδων.
Τεχνική εκπαίδευση: Τα «φυτώρια» της σύγχρονης οικονομίας
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Η αυξανόμενη ζήτηση σε τεχνικά επαγγέλματα αποδεικνύει ότι η σύγχρονη οικονομία χρειάζεται όχι μόνο πανεπιστημιακές γνώσεις, αλλά και υψηλού επιπέδου τεχνικές δεξιότητες.
Οι 50 ΕΠΑΣ Μαθητείας της ΔΥΠΑ, με 35 ειδικότητες που βρίσκονται στον πυρήνα της ζήτησης, συνδυάζουν τη θεωρητική και εργαστηριακή εκπαίδευση με αμειβόμενη μαθητεία σε επιχειρήσεις. Παράλληλα, οι συνεργασίες με μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους —όπως η ΑΒΑΞ, η Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία, η ONEX, η ΕΛΒΑΛ ΧΑΛΚΟΡ και άλλες σημαντικές βιομηχανικές επιχειρήσεις— διαμορφώνουν ένα νέο μοντέλο σύνδεσης εκπαίδευσης και παραγωγής.
Τα υψηλά ποσοστά απορρόφησης των αποφοίτων επιβεβαιώνουν ότι αυτή η στρατηγική αποδίδει: πάνω από το 70% των αποφοίτων των σχολών εντάσσεται άμεσα στην αγορά εργασίας, στην ειδικότητά τους, ενώ περισσότεροι από 8 στους 10 παραμένουν σταθερά στην εργασία τους.
Η πρόκληση, ωστόσο, δεν σταματά εδώ. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η ακόμη ακριβέστερη πρόβλεψη των αναγκών δεξιοτήτων ανά κλάδο, επάγγελμα και περιφέρεια, ώστε η κατάρτιση και η επαγγελματική εκπαίδευση να προσαρμόζονται δυναμικά στις μεταβολές της οικονομίας.
Οι χώρες που θα κερδίσουν τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι εκείνες που διαθέτουν μόνο κεφάλαια ή τεχνολογία. Θα είναι εκείνες που θα επενδύσουν έγκαιρα στους ανθρώπους τους. Και εκεί θα κριθεί τελικά η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας.
*Η Γιάννα Χορμόβα είναι διοικήτρια της ΔΥΠΑ
