Οταν ο Ντέιβ Ρικς, ο 11ος διευθύνων σύμβουλος στα 150 χρόνια ιστορίας της Eli Lilly, ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2017, οι Αμερικανοί αγαπούσαν να μισούν τις φαρμακευτικές εταιρείες. Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκινούσε την πρώτη του θητεία στον Λευκό Οίκο «σταυρώνοντας» τον κλάδο για τις υψηλές τιμές των φαρμάκων και ο CEO λάμβανε γράμματα από διαβητικούς που του εξηγούσαν πόσο δυσκολεύονταν να αγοράσουν την ινσουλίνη που χρειάζονταν. Οι ασθενείς αυτοί ουσιαστικά κατηγορούσαν τη Lilly ότι τους «έκλεβε» και ο Ρικς δεν μπορούσε παρά να το πάρει προσωπικά. «Δεν μπορούσα απλά να κάθομαι εκεί και να το δέχομαι. Ηταν ένα σημαντικό πρόβλημα», λέει μιλώντας στο Businessweek.
Σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, τα πράγματα έχουν αλλάξει δραστικά για τη Lilly. Η επιτυχημένη ένεσή της για τον διαβήτη, Mounjaro, αλλά και η ένεση κατά της παχυσαρκίας, Zepbound, έχουν μεταμορφώσει όχι μόνο την τύχη της εταιρείας, αλλά και τη δημόσια εικόνα της.
Η Lilly είναι η πιο πολύτιμη εταιρεία υγείας στον κόσμο. Μάλιστα έχει μπει στο κλαμπ των εταιρειών με κεφαλαιοποίηση άνω του 1 τρισ. δολαρίων, παρότι αυτό περιλαμβάνει μόλις καμιά δεκαριά επιχειρήσεις, κυρίως του τομέα της τεχνολογίας. Ο ίδιος ο Ρικς είναι πια ένας συνομιλητής του Λευκού Οίκου και συνέβαλε ώστε να πειστεί η κυβέρνηση Τραμπ να επεκτείνει την κάλυψη του προγράμματος Medicare στα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας.
Ακόμα και η αλληλογραφία που δέχεται είναι καλύτερη αυτές τις μέρες: Οι ασθενείς του στέλνουν ενθουσιώδεις μαρτυρίες για την επιτυχία τους στην απώλεια βάρους, μαζί με φωτογραφίες από το πριν και το μετά.
Σε μία δεκαετία τα επιτυχημένα φάρμακά της για τον διαβήτη, αλλά και κατά της παχυσαρκίας, έχουν μεταμορφώσει όχι μόνο την τύχη της εταιρείας, αλλά και τη δημόσια εικόνα της.
Σήμερα, εκατομμύρια ασθενείς από όλο τον κόσμο λαμβάνουν το Mounjaro, το Zepbound και τα άλλα φάρμακα GLP-1 που παράγονται από τη Lilly και τη μεγάλη ανταγωνίστριά της, τη δανική Novo Nordisk. Τα φάρμακα που καταστέλλουν την όρεξη έφεραν επανάσταση στη μάχη κατά της παχυσαρκίας και πλέον μελετώνται για τη θετική επίδρασή τους σε άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως οι καρδιοπάθειες και ο εθισμός στα ναρκωτικά, δείχνοντας πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα. Αυτό που μένει να φανεί είναι εάν η Lilly θα καταφέρει, υπό την καθοδήγηση του Ρικς, να γλιτώσει από τον γνωστό κύκλο άνθησης και πτώσης που τόσο καλά γνωρίζουν οι φαρμακευτικές εταιρείες.
Και αυτό γιατί οι πατέντες για τα φάρμακα κρατούν περίπου δύο δεκαετίες, όμως συνήθως χορηγούνται χρόνια πριν ένα σκεύασμα εξασφαλίσει την άδεια κυκλοφορίας, επομένως οι εταιρείες δεν έχουν και πολύ καιρό να επωφεληθούν από μια εμπορική επιτυχία τους, πριν τα φθηνά αντίγραφα αρχίσουν να «ροκανίζουν» τις πωλήσεις τους. Περίπου τα μισά από τα έσοδα της Lilly πέρυσι προήλθαν από τα Mounjaro και Zepbound. Και ενώ τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας για αυτά τα φάρμακα είναι ασφαλή για περίπου μία δεκαετία ακόμα, ο ανταγωνισμός ήδη εντείνεται.
Ομως ο Ρικς δεν πτοείται. Οπως είπε στο Businessweek, θέλει να προσδώσει στην Eli Lilly κάτι από την κυριαρχία τεχνολογικών γιγάντων όπως η Apple και η Amazon. Για αυτό και πέρα από τις πολλές νέες θεραπείες στις οποίες δουλεύει η εταιρεία, η Lilly επιδίδεται και σε ένα πρωτοφανές μπαράζ εξαγορών, καθώς και σε μια πανταχού παρούσα διαφημιστική καμπάνια, που επιδιώκει να κάνει τους καταναλωτές να ακολουθούν το brand name της κάπως σαν εκείνο της Nike.
«Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που ποστάρουν στο Reddit όταν το πακέτο τους από τη Lilly φτάνει στην πόρτα τους. Το ανοίγουν και κάνουν ολόκληρο βίντεο για αυτό. Είναι σαν ένα νέο iPhone. Είναι μια συναρπαστική στιγμή», λέει ο Ρικς.
Είναι σαφές ότι ο CΕΟ αντλεί έμπνευση από τις εταιρείες τεχνολογίας, έστω και εάν διοικεί μια επιχείρηση που έχει τις ρίζες της στο μακρινό 1876, όταν ένας πρώην συνταγματάρχης του στρατού της Ενωσης ονόματι Eli Lilly άνοιξε ένα μικρό εργαστήριο στην οδό Pearl στην Ινδιανάπολη. Χρειάστηκε λίγος χρόνος, αλλά η Lilly τελικά έκανε επιτυχία, πουλώντας χάπια επικαλυμμένα με ζελατίνη, μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τα φαρμακευτικά υγρά με απαίσια γεύση και τις σκόνες που συνήθως αναγκάζονταν να καταναλώσουν τότε οι ασθενείς.
Τα επόμενα 150 χρόνια, η Lilly εξελίχθηκε από εκείνο το μικροσκοπικό, διώροφο κτίριο σε μια υπερδύναμη με περίπου 50.000 υπαλλήλους σε όλο τον κόσμο. Σε αυτό το διάστημα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης των πιο πιεστικών παθήσεων και προβλημάτων της Αμερικής: από τον διαβήτη, την πολιομυελίτιδα και την κατάθλιψη, στη στυτική δυσλειτουργία, τον κορωνοϊό και, τώρα, στην παχυσαρκία.
