Εντατικές προετοιμασίες για να οριοθετήσει την περίμετρο των μέτρων στήριξης που θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν όχι μόνο για το 2027 αλλά και για ολόκληρη την τετραετία μέχρι το 2030 κάνει το οικονομικό επιτελείο με στόχο «διπλό»: να ορίσει τον προϋπολογισμό των μέτρων που θα ανακοινωθούν από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ αλλά και να ποσοτικοποιήσει τις «αντοχές» της ελληνικής οικονομίας με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Οι υπολογισμοί θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα ενόψει εκλογών καθώς μετά τις νομοθετικές αλλαγές του 2023, όλα τα κόμματα που θα «κατέβουν» στις επόμενες βουλευτικές εκλογές θα πιεστούν να «πιστοποιήσουν» τα οικονομικά τους προγράμματα από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Ο στόχος λοιπόν του σαφούς προσδιορισμού του δημοσιονομικού χώρου ολόκληρης της 4ετίας θα είναι διπλός: αφενός να τεκμηριώσει ότι τα μέτρα που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ θα είναι απολύτως κοστολογημένα και συμβατά με τις υποχρεώσεις της χώρας. Και αφετέρου να «πιέσει» τα υπόλοιπα κόμματα να ξεκαθαρίσουν –σε περίπτωση που υπερθεματίσουν όσον αφορά το κόστος των μέτρων που θα προτείνουν– αν θα παραβιάσουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες ή αν θα βρουν εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης των προτάσεών τους.
Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για μέτρα στήριξης του 2027 υπολογίζεται αυτή τη στιγμή στο 1 δισ. ευρώ. Από τη στιγμή που θα διατεθεί για μόνιμα μέτρα, δεν υπάρχει πρόσθετο περιθώριο για το 2028. Οι πολυετείς προβολές δείχνουν ότι προκύπτει επιπλέον χώρος στη διετία 2029-2030. Αρα, πάντοτε με τα σημερινά δεδομένα, η 4ετία χωράει μέτρα της τάξεως των 1,8-2 δισ. ευρώ συνολικά. Υπάρχει και το «παράθυρο» που άνοιξε με την επέκταση της ρήτρας διαφυγής ώστε να καλύπτονται και δαπάνες που αφορούν την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Ομως, ενώ αυτό το «παράθυρο» μπορεί να φτάσει στο 1,5 δισ. ευρώ, η αξιοποίησή του χρήζει, σύμφωνα με στελέχη του οικονομικού επιτελείου, ιδιαίτερης προσοχής για δύο λόγους:
1. Αυτό το 1,5 δισ. ευρώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για έργα που συμβάλλουν, για παράδειγμα, στον εξηλεκτρισμό της ελληνικής οικονομίας. Υπάρχει το ενδεχόμενο, παρεμβάσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, να ενσωματωθούν και έτσι να προκύψει δημοσιονομικός χώρος για άλλες παρεμβάσεις. Προς το παρόν πάντως, δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι θα βρεθούν έργα που έχουν ήδη συμπεριληφθεί σε προϋπολογισμούς και πληρούν τα κριτήρια. Επειδή οι τεχνικές συζητήσεις είναι σε εξέλιξη, το αν θα προκύψει ένα πρόσθετο περιθώριο (σ.σ. το 1,5 δισ. ευρώ μπορεί να διατεθεί μέχρι το 2028) θα φανεί το αμέσως επόμενο διάστημα.
2. Το 1,5 δισ. ευρώ δεν συνυπολογίζεται στον κανόνα της μεταβολής των καθαρών δαπανών που είναι και το καινούργιο «δισκοπότηρο» του συμφώνου σταθερότητας. Ομως, επηρεάζει κανονικά το πρωτογενές αποτέλεσμα της χώρας και το χρέος. Επειδή η διασφάλιση υψηλών πλεονασμάτων αποτελεί προτεραιότητα για τη χώρα προκειμένου να διασφαλίζεται η πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους, θα πρέπει να συνυπολογιστεί και αυτή η παράμετρος.
Με αυτά τα δεδομένα λοιπόν ο πρωθυπουργός θα ανέβει στη ΔΕΘ με διαθέσιμο χώρο 1 δισ. ευρώ για το 2027 και το 2028, περίπου άλλο ένα δισ. ευρώ το οποίο αφορά σε μέτρα που έχουν εξαγγελθεί ή (και) νομοθετηθεί αλλά θα υλοποιηθούν από το νέο έτος (π.χ. μείωση φόρου εισοδήματος αυτοαπασχολουμένων, μείωση ασφαλιστικών εισφορών μισθωτών, κατάργηση ΕΝΦΙΑ στην περιφέρεια, κατάργηση προσωπικής διαφοράς συνταξιούχων κ.λπ.), και ένα πρόσθετο περιθώριο που μπορεί να προκύψει από τη ρήτρα διαφυγής για τις ενεργειακές επενδύσεις. Αν συνυπολογιστεί και το περίπου ένα δισ. ευρώ της διετίας 2029-2030, δημιουργείται ένα «πακέτο» 4ετίας ύψους έως και 4,5-5 δισ. ευρώ. Ενδεχόμενο καλύτερων δημοσιονομικών επιδόσεων και κατά την εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο τα δεδομένα –συνέβη και φέτος και πέρυσι– όμως δεν αναμένονται εντυπωσιακές αποκλίσεις.
Στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, το κεφάλαιο «μέτρα στήριξης» αναμένεται να παίξει κεντρικό ρόλο στις προεκλογικές συζητήσεις. Από τη στιγμή που θα «κλειδώσουν» τα δημοσιονομικά περιθώρια (κάτι που θα συζητηθεί και θα συμφωνηθεί μέσα στο καλοκαίρι και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή) όλα τα κόμματα που θα καταθέσουν τις δικές τους προτάσεις θα πιεστούν να αιτιολογήσουν πώς θα χρηματοδοτήσουν τις προτάσεις τους.
