Με τις διμερείς συμβάσεις αποφυγής της διπλής φορολογίας με τα άλλα κράτη, η χώρα μας διαθέτει ένα συμβατικό πλαίσιο για την αποφυγή της διπλής φορολογίας του εισοδήματος και του κεφαλαίου διεθνώς.
Κάθε ΔΣΑΔΦ είναι αποτέλεσμα μιας συμφωνίας με κάθε ένα άλλο κράτος. Για να συναφθεί και να υπογραφεί κάθε τέτοια συμφωνία λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία της φορολογικής νομοθεσίας, του συνταξιοδοτικού συστήματος, της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής των συμβαλλομένων κρατών.
Ετσι, πολλές φορές διαφοροποιείται το περιεχόμενο ορισμένων διατάξεων, με τις οποίες καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για τη φορολογική μεταχείριση των συντάξεων, των παροχών, των παρόμοιων αμοιβών, των κερδών των επιχειρήσεων, των τόκων, των μερισμάτων κ.ά. που λαμβάνουν οι κάτοικοι του ενός κράτους από πηγές του άλλου συμβαλλόμενου κράτους.
Η Ελλάδα είναι μέλος του ΟΟΣΑ και ακολουθεί το πρότυπο της σύμβασης του ΟΟΣΑ στις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ΔΣΑΔΦ με άλλα κράτη-μέλη ή μη μέλη του οργανισμού αυτού. Μια τέτοια σύμβαση περιέχει: α) το κείμενο της ΔΣΑΔΦ και β) τα ερμηνευτικά σχόλια (Commentaries) που ερμηνεύουν και επεξηγούν τις διατάξεις των άρθρων του προτύπου.
Ειδικότερα, και για καλύτερη κατανόηση, αναφέρουμε ότι η φορολογική μεταχείριση των συντάξεων και των παρόμοιων αμοιβών προσδιορίζεται κυρίως στα άρθρα 18 και 19 του προτύπου.
Με τις διατάξεις των άρθρων αυτών καθορίζονται οι προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη φορολόγηση των συντάξεων, είτε στο κράτος πηγής (δηλαδή στο κράτος από το οποίο παρέχεται η σύνταξη), είτε στο κράτος κατοικίας του δικαιούχου, είτε σε ορισμένες περιπτώσεις και στα δύο συμβαλλόμενα κράτη.
Η σημασία του υποδείγματος του ΟΟΣΑ και των σχολίων που το συνοδεύουν, είναι σημαντική για την ερμηνεία μιας ΔΣΑΔΦ. Ως εκ τούτου κρίνεται σκόπιμη η αναφορά στα συγκεκριμένα άρθρα του κειμένου του προτύπου ως, επίσης, και η ανάλυση όρων και εννοιών που απαντούν στις ΔΣΑΔΦ, βάσει των ερμηνευτικών σχολίων του προτύπου.
Οπως ορίζεται στο άρθρο 8 του ως άνω προτύπου, με την επιφύλαξη των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 19, συντάξεις (pensions) και άλλες παρόμοιες αμοιβές (similar remuneration) που καταβάλλονται σε κάτοικο ενός συμβαλλόμενου κράτους έναντι προηγούμενης εξαρτημένης απασχόλησης, φορολογούνται μόνο σε αυτό το κράτος (το κράτος κατοικίας του δικαιούχου).
Το άρθρο 19 καλύπτει συντάξεις και άλλες παρόμοιες αμοιβές που καταβάλλονται έναντι προηγούμενης εξαρτημένης απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα και συντάξεις που λαμβάνουν χήρες και ορφανά, καθώς και συντάξεις οι οποίες καταβάλλονται έναντι υπηρεσιών που παρασχέθηκαν σε ένα κράτος ή πολιτική υποδιαίρεση ή τοπική αρχή αυτού και δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 19 (περί κυβερνητικών συντάξεων).
Με τον όρο «σύνταξη» νοείται η περιοδική πληρωμή, ενώ ο όρος «παρόμοιες αμοιβές» έχει ευρύτερη έννοια και μπορεί να περιλαμβάνει και μη περιοδικές πληρωμές. Π.χ., την περίπτωση κατά την οποία ένα πρόσωπο έχει τη δυνατότητα να επιλέξει, κατά τη συνταξιοδότησή του, την εφάπαξ καταβολή της σύνταξης, αντί της περιοδικής καταβολής της.
Αντίθετα, δεν αποτελεί «παρόμοια αμοιβή» η επιστροφή συνταξιοδοτικών εισφορών έπειτα από προσωρινή εργασία.
Επισημαίνεται ότι το άρθρο 18 δεν καλύπτει συντάξεις που καταβάλλονται λόγω προηγούμενων ανεξάρτητων προσωπικών υπηρεσιών.
Οι συντάξεις αυτές εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 21 του προτύπου του ΟΟΣΑ, στο οποίο προσδιορίζεται η φορολογική μεταχείριση των εισοδημάτων που δεν αναφέρονται στα προηγούμενα άρθρα της σύμβασης.
Υπογραμμίζεται, ωστόσο, ότι σε ορισμένες προγενέστερες του προτύπου συμβάσεις, το άρθρο που αναφέρεται στη φορολογική μεταχείριση των συντάξεων διαφοροποιείται και καλύπτει και τις συντάξεις που καταβάλλονται έναντι προηγούμενων ανεξάρτητων προσωπικών υπηρεσιών. Βλ. π.χ. τις συμβάσεις Ελλάδας – ΗΠΑ, Ελλάδας – Ην. Βασιλείου, Ελλάδας – Γερμανίας κ.λπ.
Διευκρινίζεται ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις που τα συμβαλλόμενα κράτη επιθυμούσαν να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 18, συμφώνησαν και συμπεριέλαβαν τον όρο «παροχές (annuities)». Ο όρος καλύπτει π.χ. ορισμένα ποσά που καταβάλλονται από ασφαλιστικές εταιρείες ζωής.
Ο κ. Ορέστης Σεϊμένης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.
Ο κ. Στέφανος Κουλουμπής είναι χρηματοοικονομικός σύμβουλος.
