Η αντίστροφη μέτρηση για το μεγάλο φορολογικό και αναπτυξιακό πακέτο του 2027 έχει ήδη ξεκινήσει. Με δημοσιονομικό χώρο που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει μόνο για το επόμενο έτος τα δύο δισ. ευρώ, η κυβέρνηση επεξεργάζεται ένα εκτεταμένο σχέδιο παρεμβάσεων που θα επηρεάσει επιχειρήσεις, επαγγελματίες, εργαζομένους και ιδιοκτήτες ακινήτων. Στο τραπέζι βρίσκονται μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, αλλαγές στην προκαταβολή φόρου, νέες παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας, αλλά και διορθώσεις στο πλαίσιο φορολόγησης των επαγγελματιών.
Οι παρεμβάσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση δεν θα αφορούν αποκλειστικά το εκλογικό έτος του 2027, αλλά θα εκτείνονται σε ολόκληρη την επόμενη τετραετία. Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα ευρύ πακέτο εξαγγελιών με ορίζοντα εφαρμογής πέρα από τις κάλπες, καθώς το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων θα κατανεμηθεί σε περισσότερους κρατικούς προϋπολογισμούς, επιτρέποντας τη σταδιακή υλοποίησή τους.
Πέρα από τις ανωτέρω παρεμβάσεις, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει νέες πολιτικές για την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων, καθώς η Ευρωπαϊκή Ενωση επισημαίνει ότι, παρά την ισχυρή πορεία των δημοσίων επενδύσεων μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και άλλων ευρωπαϊκών πόρων, η ιδιωτική επενδυτική δραστηριότητα εξακολουθεί να υπολείπεται των αναγκών της οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό προωθείται και η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για εταιρικούς μετασχηματισμούς και συγχωνεύσεις, με στόχο τη δημιουργία μεγαλύτερων και πιο ανταγωνιστικών επιχειρηματικών σχημάτων, αλλά και την περαιτέρω καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αποφέρει σημαντικά πρόσθετα έσοδα στα δημόσια ταμεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι κατευθύνσεις που περιλαμβάνει πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δημοσιεύθηκε στις 7 Απριλίου 2026. Σύμφωνα με αυτήν, αντί των γενικευμένων μειώσεων φορολογικών συντελεστών, προτείνονται στοχευμένα φορολογικά κίνητρα που συνδέονται άμεσα με την πραγματοποίηση επενδύσεων. Μεταξύ των εργαλείων που προτείνονται είναι οι φορολογικές πιστώσεις επενδύσεων, οι επιταχυνόμενες αποσβέσεις και οι αυξημένες εκπτώσεις κεφαλαίου, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να αφαιρούν μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού κόστους από τα φορολογητέα κέρδη τους. Η φιλοσοφία αυτών των μέτρων είναι ότι ευνοούν όσους επενδύουν πραγματικά, καθιστώντας τα πιο αποτελεσματικά από μια οριζόντια μείωση φόρων για το σύνολο της αγοράς.
Το πακέτο παροχών της περιόδου 2026-2027 βρίσκεται ήδη υπό επεξεργασία, με τον πρωθυπουργό να έχει δώσει το στίγμα των κυβερνητικών προθέσεων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, η στήριξη των μικρών επιχειρήσεων και των επαγγελματιών, η νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών και η περαιτέρω αύξηση του κατώτατου μισθού. Παράλληλα εξετάζονται νέες παρεμβάσεις στην κλίμακα φορολόγησης των εισοδημάτων από ενοίκια, στον ΕΝΦΙΑ και στο τέλος επιτηδεύματος.
Επιχειρήσεις
• Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις. Πρόκειται για ένα μέτρο που επιβλήθηκε το 2011, στα χρόνια των μνημονίων, ως έκτακτη φορολογική επιβάρυνση, αλλά εξακολουθεί να ισχύει μέχρι σήμερα. Το τέλος επιβάλλεται ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης, είτε αυτή εμφανίζει κέρδη είτε ζημίες, γεγονός που έχει προκαλέσει διαχρονικά αντιδράσεις από την αγορά. Η επιχειρηματική κοινότητα υποστηρίζει ότι η κατάργησή του θα μειώσει το λειτουργικό κόστος, θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και θα απελευθερώσει πόρους για νέες επενδύσεις. Υπενθυμίζεται ότι το τέλος επιτηδεύματος έχει ήδη καταργηθεί από το 2025 για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ενώ οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να καταβάλουν από 800 έως 1.000 ευρώ ετησίως, ανάλογα με την έδρα τους. Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος του μέτρου υπολογίζεται σε περίπου 240 εκατ. ευρώ ετησίως.
• Μείωση της προκαταβολής φόρου. Στο τραπέζι βρίσκεται και η μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και για τους επαγγελματίες. Σήμερα οι επιχειρήσεις προκαταβάλλουν το 80% του φόρου εισοδήματος που προκύπτει από τα κέρδη της προηγούμενης χρήσης, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες προκαταβάλλουν το 55% του φόρου τους. Οι σχεδιασμοί προβλέπουν ότι η προκαταβολή για τους επαγγελματίες θα μπορούσε να μειωθεί στο 40%, ενώ για τις μικρές επιχειρήσεις να διαμορφωθεί στο 50% ή 60%, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών τους. Σημειώνεται ότι η προκαταβολή φόρου αποφέρει σήμερα περίπου 3,54 δισ. ευρώ από τα νομικά πρόσωπα και επιπλέον 645 εκατ. ευρώ από τους επαγγελματίες.
Εξετάζεται περαιτέρω μείωση του φόρου των επιχειρηματικών κερδών από το 22% στο 20%.
• Μείωση του φορολογικού συντελεστή κερδών. Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται επίσης η μείωση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρηματικών κερδών από το 22% στο 20%. Η συζήτηση αυτή συνδέεται και με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, καθώς τα τελευταία χρόνια οι συντελεστές φορολογίας εταιρειών στην Ευρωπαϊκή Ενωση ακολουθούν πτωτική πορεία. Ο μέσος ανώτατος ονομαστικός συντελεστής στην Ε.Ε. έχει υποχωρήσει από 35% το 1995 σε 25% το 2005 και σε περίπου 21% το 2023.
• Νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών. Μία ακόμη παρέμβαση αφορά τη μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα. Από το 2019 έως σήμερα οι ασφαλιστικές εισφορές έχουν ήδη μειωθεί συνολικά κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες και, εφόσον προχωρήσει η νέα παρέμβαση, θα διαμορφωθούν στο 35,66%, πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης υπολογίζεται σε περίπου 245 εκατ. ευρώ.
Νοικοκυριά – ακίνητα
Στο κυβερνητικό πακέτο περιλαμβάνεται και νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, με στόχο να ξεπεράσει τα 950 ευρώ έως το 2027. Παράλληλα, εξετάζονται νέες διορθωτικές κινήσεις στον ΕΝΦΙΑ. Από το 2019 μέχρι σήμερα ο φόρος ακινήτων έχει μειωθεί συνολικά κατά περίπου 35%, ενώ από το 2026 εφαρμόζεται έκπτωση 50% για την πρώτη κατοικία σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους.
Επιπλέον, στο τραπέζι βρίσκονται νέες φορολογικές ελαφρύνσεις για τα εισοδήματα από ενοίκια, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η αύξηση των δηλωθέντων εισοδημάτων από ακίνητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το μέσο δηλωθέν εισόδημα από ενοίκια για κύρια κατοικία το προηγούμενο έτος δεν ξεπέρασε τα 241 ευρώ μηνιαίως. Ωστόσο, αυξήθηκαν κατά 225.000 τα δηλωμένα ακίνητα που αποφέρουν εισόδημα.
Σχεδιάζεται και νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.
Στο μέτωπο της στεγαστικής πολιτικής, μετά την εφαρμογή του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ», φαίνεται να κερδίζει έδαφος το σενάριο δημιουργίας του «Σπίτι μου ΙΙΙ», με πιο ευέλικτα κριτήρια και διευρυμένες δυνατότητες πρόσβασης για τους δικαιούχους.
Επαγγελματίες
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις παρεμβάσεις που αφορούν τους ελεύθερους επαγγελματίες. Παρά το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί δηλώνουν ετήσια εισοδήματα χαμηλότερα των 5.000 ευρώ, στο κυβερνητικό επιτελείο αναζητούνται τρόποι για τη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων, χωρίς να υπονομεύεται η προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται διορθωτικές παρεμβάσεις στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, ενώ ορισμένα στελέχη εισηγούνται ακόμη και την πλήρη κατάργησή του. Ενα από τα σενάρια που μελετώνται προβλέπει την κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος από το 2027, ώστε να εφαρμοστεί για πρώτη φορά στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2028.
Η συγκεκριμένη συζήτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το υφιστάμενο σύστημα τεκμαρτού προσδιορισμού εισοδήματος αποφέρει στο Δημόσιο πρόσθετα έσοδα που υπολογίζονται σε περίπου 600 εκατ. ευρώ ετησίως, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε αλλαγή σύνθετη, τόσο δημοσιονομικά όσο και πολιτικά.
