Ακόμη κι αν τίθενται ζητήματα ακρίβειας των επιμέρους μετρήσεων, η χαμηλή αποταμίευση είναι βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας και υπονομεύει τις προοπτικές ισχυρής ανάπτυξής της. Υπάρχουν δύο πρόσθετα συνδεδεμένα προβλήματα. Πρώτον, πού κατευθύνεται η όποια αποταμίευση των νοικοκυριών, καθώς αυτή ιστορικά στήριξε την κατοικία, αλλά δεν δημιούργησε βάση αποδοτικών ρευστών διαθεσίμων. Δεύτερον, το χαμηλότερο του επιθυμητού επίπεδο ανάπτυξης της εγχώριας κεφαλαιαγοράς, που δεν υποστηρίζει επαρκώς την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ, που στηρίχθηκε από τη Euronext Athens, αναλύει τα οφέλη που θα υπάρχουν από την υποστήριξη ενός σύγχρονου και απλού νέου συστήματος για αποταμιευτικούς και επενδυτικούς λογαριασμούς των νοικοκυριών. Σε εθελοντική βάση τα νοικοκυριά μπορούν να αποταμιεύουν μέρος του εισοδήματός τους, διατηρώντας τον έλεγχο, σε εγκεκριμένα προϊόντα της αγοράς, λαμβάνοντας φορολογική στήριξη εφόσον οι σχετικές επενδύσεις έχουν μια συστηματικότητα. Το αρχικό δημοσιονομικό κόστος μπορεί να είναι μικρό, καθώς η υποστήριξη κατευθύνεται κυρίως στα μεσαία εισοδήματα, αλλά αναμένεται σημαντική θετική επίδραση συνολικά στην οικονομία μεσοπρόθεσμα.
Στη μελέτη εκτιμώνται επίσης τα οφέλη από την υιοθέτηση ενός συστήματος τέτοιων αποταμιευτικών και επενδυτικών λογαριασμών ειδικά για παιδιά, με την άμεση στήριξη του κράτους, συμπληρωματικά με τις επιλογές της οικογένειας και με πλήρη διάθεση του κεφαλαιοποιημένου ποσού με την ενηλικίωση του παιδιού. Εκτός από την υποστήριξη των παιδιών –σημαντική διάσταση σε μια χώρα με δυσμενές δημογραφικό πρόσημο– μια τέτοια πρωτοβουλία υποβοηθά ουσιαστικά την ενίσχυση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και συνδέει τη χώρα με την πρωτοβουλία της Ε.Ε. για Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Τέτοιες προτάσεις μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο κρίκο ώστε συνολικά το φορολογικό και ασφαλιστικό σύστημα της χώρας να ενισχύει τη συστηματική εργασία και αποταμίευση. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση ενίσχυσης για τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας.
*Ο κ. Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
