Στο επίκεντρο του συνεδρίου «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe» που πραγματοποιείται 13 και 14 Μαΐου από τους Financial Times και την Καθημερινή στο Four Seasons Astir Palace Hotel στην Αθήνα, τέθηκε η επιτακτική ανάγκη οικοδόμησης ενός διασυνδεδεμένου και ασφαλούς περιφερειακού ενεργειακού συστήματος (Building an interconnected and secure regional energy system In-Person & Digital). Η ραγδαία επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου επαναπροσδιορίζει τον τρόπο σχεδιασμού και λειτουργίας των ηλεκτρικών δικτύων.
Σε αυτό το πλαίσιο, το πάνελ με θέμα «Digital integration – Turning variable power into a resilient regional grid» εστίασε στο πώς η ψηφιοποίηση και τα προηγμένα συστήματα ανάλυσης δεδομένων μπορούν να μετατρέψουν τη μεταβλητότητα των ΑΠΕ σε αξιοπιστία. Βασικά ερωτήματα της συζήτησης αφορούσαν την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), των ψηφιακών διδύμων (digital twins) και της πρόβλεψης σε πραγματικό χρόνο, με στόχο τη βελτιστοποίηση του δικτύου για τους Διαχειριστές (TSOs και DSOs), αλλά και τις προκλήσεις διακυβέρνησης και κυβερνοασφάλειας σε ένα όλο και πιο διασυνδεδεμένο ενεργειακό οικοσύστημα.
Τη συζήτηση συντόνισε η Rachel Millard, Clean Energy Correspondent των Financial Times , ενώ στο πάνελ συμμετείχαν επίσης ο Mihai Manole (Managing Partner, Tema Energy), ο Νικόλαος Χατζηαργυρίου (Ομότιμος Καθηγητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο) και ο Dimitar Zarchev (Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Ενέργειας, ESO Βουλγαρίας).
Κεντρικό πρόσωπο της συζήτησης αποτέλεσε ο δρ Δημήτρης Πρίμπας, γενικός διευθυντής της IBM για την Ελλάδα και την Κύπρο, η τοποθέτηση του οποίου ανέδειξε σε βάθος την οπτική του τεχνολογικού κλάδου απέναντι στην ενεργειακή μετάβαση.
Ο δρ Πρίμπας κατέχει τη θέση του γενικού διευθυντή της IBM για την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ παράλληλα ηγείται των συμβουλευτικών υπηρεσιών της εταιρείας στην ίδια γεωγραφική ζώνη. Εχοντας ενταχθεί στο δυναμικό της IBM το 2008, αρχικά ως Project Manager και μετέπειτα ως Sales Manager, έχει αναλάβει κρίσιμους ηγετικούς ρόλους, αποτελώντας από το 2018 εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της IBM Ελλάδος. Πριν από την πορεία του στην IBM, εργάστηκε ως ερευνητής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών (ΙΤΥ). Με ακαδημαϊκό υπόβαθρο ως διπλωματούχος και διδάκτωρ του Τμήματος Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών, διαθέτει εκτενή εμπειρία στην υλοποίηση μεγάλων έργων ψηφιακού μετασχηματισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στους τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και της ενέργειας (Energy & Utilities).
Η διττή φύση της τεχνολογίας: καταναλωτής και σωτήρας
Λαμβάνοντας τον λόγο στο πάνελ, ο δρ Πρίμπας ξεκαθάρισε ότι ο ρόλος του τεχνολογικού τομέα στο σύγχρονο ενεργειακό τοπίο είναι διττός. Οπως σημείωσε, αφενός η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί ολοένα και μεγαλύτερη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια. Αφετέρου ωστόσο, η ψηφιοποίηση και οι λύσεις AI αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λύσης, βοηθώντας τους διαχειριστές (TSOs, DSOs) και τους παρόχους να σταθεροποιήσουν το δίκτυο και να υποστηρίξουν αυτή την αυξημένη ζήτηση.
Ο κ. Πρίμπας υπογράμμισε ότι διανύουμε μια περίοδο έντονης ψηφιοποίησης στον τομέα της μεταφοράς και διανομής ενέργειας, κάτι που δημιουργεί ένα συναρπαστικό περιβάλλον για την υλοποίηση μεγάλων τεχνολογικών έργων.
Συνοψίζοντας τις προσπάθειες ψηφιακού μετασχηματισμού των δικτύων, ανέδειξε τρεις κύριους πυλώνες στους οποίους εστιάζουν οι σύγχρονες υλοποιήσεις
- Ελεγχος δικτύων: Η δυνατότητα ελέγχου της συμπεριφοράς των ηλεκτρικών δικτύων σε πραγματικό χρόνο.
- Πρόβλεψη και βελτιστοποίηση: Η χρήση αλγορίθμων AI και μηχανικής μάθησης για την πρόβλεψη βλαβών αλλά και για την εκτίμηση της χρήσης του δικτύου. Συνδυάζοντας μετεωρολογικά δεδομένα, ιστορικά αρχεία και εποχικές τάσεις, τα συστήματα αυτά προβλέπουν το φορτίο που θα διοχετευθεί από τις ΑΠΕ, συμβάλλοντας καθοριστικά στη βελτιστοποίηση της λειτουργίας του συστήματος.
- Κυβερνοασφάλεια: Η θωράκιση αυτών των δικτύων αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα των διοικήσεων (CEOs) των TSOs και DSOs, καθώς η AI θα κάνει παράλληλα και τους εισβολείς πιο έξυπνους.
Φέρνοντας ως παράδειγμα την υφιστάμενη δράση στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα, ο γενικός διευθυντής της IBM αναφέρθηκε στη συνεργασία με τον Ανεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ / IPTO). Μέσα από την υλοποίηση μιας λύσης βασισμένης στην AI, το σύστημα παρακολουθεί την «υγεία» των επιμέρους στοιχείων του δικτύου, επιτρέποντας την εκτέλεση εργασιών προληπτικής συντήρησης. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται σημαντικά το ποσοστό των βλαβών και συμπιέζεται το λειτουργικό κόστος, καθώς όπως τόνισε χαρακτηριστικά, όταν συμβεί μια βλάβη το κόστος αποκατάστασης είναι πολλαπλάσιο από το κόστος της προληπτικής συντήρησης των υποδομών. Επιπρόσθετα, συμπλήρωσε ότι εκτενής ψηφιοποίηση (κυρίως σε επίπεδο συστημάτων CRM) λαμβάνει χώρα και στις εταιρείες που απευθύνονται στους τελικούς καταναλωτές.
Το κρίσιμο στοίχημα της κυβερνοασφάλειας
Το ζήτημα της κυβερνοασφάλειας απασχόλησε ιδιαίτερα την τοποθέτηση του δρος Πρίμπα, καθώς οι διαχειριστές αναγκάζονται να αλλάξουν ριζικά το μοντέλο λειτουργίας τους. Αντί να εστιάζουν αποκλειστικά στη διαχείριση παλαιότερων, κλειστών (legacy) συστημάτων, πλέον έχουν εισαγάγει νέα μοντέλα δεδομένων συλλέγοντας ασύλληπτο όγκο πληροφοριών από εκατομμύρια αισθητήρες διάσπαρτους σε ολόκληρη τη χώρα. Αυτός ο μετασχηματισμός συνοδεύτηκε από μεγάλες επενδύσεις στην πληροφορική και στη δημιουργία νέων ρόλων εργασίας προκειμένου να αξιοποιηθούν τα αναλυτικά μοντέλα και η AI.
Ωστόσο, αυτή η συλλογή δεδομένων σημαίνει ότι όλα τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται πλέον online, γεγονός που τα καθιστά αυτομάτως και πιο ευάλωτα.
Σύμφωνα με τον κ. Πρίμπα, οι διαχειριστές καλούνται πλέον να εστιάσουν σε δύο πεδία δράσης:
- Στη διατήρηση των κλασικών μέτρων κυβερνοασφάλειας για το σύνολο του ψηφιακού τους εξοπλισμού.
- Στην προετοιμασία τους για την αντιμετώπιση επιθέσεων νέου τύπου που χρησιμοποιούν ως όπλο την τεχνητή νοημοσύνη.
Πρέπει να είμαστε σε θέση να ανταποκριθούμε με αντίστοιχες λύσεις ασφαλείας, ώστε να απαντάμε ταχύτατα σε τέτοιες επιθέσεις, επειδή τα ενεργειακά δίκτυα αποτελούν κρίσιμη υποδομή, εξήγησε.
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του στο πάνελ, κατέστησε σαφές ότι για τέτοιου είδους υποδομές δεν υπάρχει η παραμικρή ανοχή για διακοπή υπηρεσιών ούτε καν για ένα ή δύο λεπτά· η απαίτηση είναι η 100% αδιάλειπτη (online) λειτουργία. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, οι διαχειριστές ήδη υλοποιούν προγράμματα για να χτίσουν «γραμμές άμυνας» βασιζόμενοι σε λύσεις ασφαλείας που ενισχύονται και οι ίδιες από την τεχνητή νοημοσύνη.
