Το κόστος υγείας αυξάνεται διεθνώς, όμως στην Ελλάδα το πρόβλημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων, οι ακριβότερες θεραπείες και οι νέες φαρμακευτικές τεχνολογίες πιέζουν συνολικά τα συστήματα υγείας. Στη χώρα μας, όμως, σε αυτές τις διεθνείς τάσεις προστίθενται χρόνιες στρεβλώσεις: υψηλές ιδιωτικές πληρωμές, ολιγοπωλιακή διάρθρωση της αγοράς, περιορισμένη πρωτοβάθμια φροντίδα, προκλητή ζήτηση και έλλειψη διαφάνειας στην τιμολόγηση.
Στο πλαίσιο του Insurance Forum Athens Edition 2026, περιγράφηκε ένα περιβάλλον στο οποίο οι γεωπολιτικές αλλαγές, οι τιμές των φαρμάκων και η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων επηρεάζουν άμεσα το κόστος περίθαλψης. Όπως επισημάνθηκε, η «προκλητή ζήτηση» αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παθογένειες του συστήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντιμετώπιση μιας κύστης ωοθήκης, η οποία σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί φαρμακευτικά με χαμηλό κόστος, όμως στην πράξη συχνά οδηγείται σε χειρουργική επέμβαση πολλαπλάσιας δαπάνης. Προτάθηκε, μάλιστα, η δημιουργία μιας κεντρικής βάσης δεδομένων, όπου θα καταγράφονται όλες οι αποζημιώσεις και οι πληρωμές, ώστε να υπάρχει πραγματική εικόνα του κόστους.
Στην ίδια κατεύθυνση, τονίστηκε ότι η αύξηση του κόστους είναι διεθνής τάση, αλλά στην Ελλάδα επιβαρύνεται από τοπικές στρεβλώσεις. Υπογραμμίστηκε ότι υπάρχει ολιγοπώλιο στην προσφορά υπηρεσιών υγείας, γεγονός που οδηγεί σε υψηλές τιμές. Ενδεικτικά αναφέρθηκε ότι μια επέμβαση χολής στην Ελλάδα μπορεί να κοστίζει όσο και σε χώρες με πολύ υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένα ασφάλιστρα και ένας κλάδος υγείας που για τις ασφαλιστικές εταιρείες είναι συχνά ζημιογόνος ή οριακός.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της αγοράς. Το πρώτο εξάμηνο του 2025, οι αποζημιώσεις στα ισόβια προγράμματα υγείας αυξήθηκαν κατά 8,3%, ενώ στα ετησίως ανανεούμενα προγράμματα εκτοξεύτηκαν κατά 25,7%. Συνολικά, οι πληρωμές προς παρόχους αυξήθηκαν ταχύτερα από τα ασφάλιστρα. Με απλά λόγια, οι ασφαλιστικές πληρώνουν περισσότερα με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι εισπράττουν, μεταφέροντας αναπόφευκτα μέρος αυτής της πίεσης στους ασφαλισμένους.
Ένας ακόμα «ελέφαντας στο δωμάτιο» είναι οι ιδιωτικές πληρωμές από την τσέπη των πολιτών. Το 2023, οι ιδιωτικές πληρωμές υγείας στην Ελλάδα ανήλθαν σε 6,5 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 34,3% της συνολικής δαπάνης υγείας. Την ίδια στιγμή, η δαπάνη μέσω ιδιωτικών ασφαλιστηρίων ήταν μόλις 818 εκατ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες πληρώνουν απευθείας πολύ περισσότερα από όσα καλύπτονται μέσω οργανωμένων ασφαλιστικών μηχανισμών.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό· είναι και οργανωτικό. Η ασφάλιση υγείας αποτελεί την πιο σύνθετη ασφάλιση φυσικών προσώπων, καθώς βασίζεται σε μια τριμερή σχέση ανάμεσα στον ασφαλισμένο, την ασφαλιστική εταιρεία και τον πάροχο υγείας. Σε αυτή τη σχέση, η ασυμμετρία πληροφόρησης, η προκλητή ζήτηση και η αντεπιλογή αυξάνουν τις δαπάνες και δυσκολεύουν τον έλεγχο του κόστους.
Το 2023, οι ιδιωτικές πληρωμές υγείας στην Ελλάδα ανήλθαν σε 6,5 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 34,3% της συνολικής δαπάνης υγείας.
Η λύση, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, περνά από αλλαγή μοντέλου. Περισσότερη πρωτοβάθμια φροντίδα, περισσότερα χειρουργεία ημερήσιας νοσηλείας, διαφάνεια στις χρεώσεις, εφαρμογή DRGs, value-based συμβόλαια και καλύτερη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορούν να περιορίσουν τις υπερβολές. Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα δημιουργίας ενός αξιόπιστου δείκτη κόστους για τα ασφαλιστήρια υγείας, καθώς και η ανάγκη για ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας δημόσιου συστήματος και ασφαλιστικών εταιρειών.
Το υψηλό κόστος υγείας στην Ελλάδα, τελικά, δεν οφείλεται σε μία μόνο αιτία. Είναι το αποτέλεσμα δημογραφικών πιέσεων, ακριβών θεραπειών, ανεπαρκούς πρωτοβάθμιας περίθαλψης, συγκέντρωσης ισχύος στους παρόχους και απουσίας μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Αν δεν αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται, τιμολογείται και χρηματοδοτείται η φροντίδα, ο λογαριασμός θα συνεχίσει να ανεβαίνει – και θα τον πληρώνουν, άμεσα ή έμμεσα, οι πολίτες.
