Τα έκτακτα μέτρα που λαμβάνουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, τα οποία και ξεπερνούν πλέον τα 11 δισ. ευρώ, είναι σε σημαντικό βαθμό στη λάθος κατεύθυνση, ενώ αγνοούν τα διδάγματα του παρελθόντος, προειδοποιεί το Bruegel.
Οπως επισημαίνει, θα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά και όχι να εστιάζουν σε μειώσεις φόρων στα καύσιμα, οι οποίες στρεβλώνουν τις τιμές.
Ειδικότερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μέχρι στιγμής δεσμεύσει περισσότερα από 11 δισ. ευρώ σε δημοσιονομικά μέτρα για να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Σε απόλυτους αριθμούς, η Ισπανία και η Γερμανία συνολικά έχουν δεσμεύσει περισσότερο από το ήμισυ του συνόλου, ενώ σε σχέση με το ΑΕΠ η Ελλάδα, η Ισπανία, η Βουλγαρία και η Ιρλανδία έχουν δεσμεύσει τα περισσότερα.
Ωστόσο, όπως τονίζει το Bruegel, οι παρεμβάσεις πολλών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας, έχουν μέχρι στιγμής επικεντρωθεί σε μειώσεις φόρων στα καύσιμα. Αυτές ενέχουν τον κίνδυνο να θολώσουν το «σήμα» των τιμών προς τους καταναλωτές, αυξάνοντας τελικά την κατανάλωση ενέργειας σε μια περίοδο έλλειψης.
Τέτοια μέτρα έρχονται σε αντίθεση με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που προειδοποιούν για μη στοχευμένες δημοσιονομικές αντιδράσεις. «Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αποφεύγουν να στρεβλώνουν τις τιμές της αγοράς και αντ’ αυτού να επικεντρωθούν στη στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων και των επενδύσεων, που τελικά θα μειώσουν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων και θα προωθήσουν τον εξηλεκτρισμό της Ευρώπης», σημειώνει χαρακτηριστικά το think tank.
Τα μέτρα δείχνουν επίσης ότι λίγες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μάθει από το παρελθόν, όπως προσθέτει. Κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022, οι μειώσεις φόρων καυσίμων ήταν μόνο ένα στοιχείο ενός ευρύτερου μείγματος πολιτικής.
Μεταξύ εκείνων που υιοθετούν μια πιο στοχευμένη προσέγγιση αυτή τη φορά είναι η Ολλανδία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο, χώρες οι οποίες έχουν ανακοινώσει ελάφρυνση του κόστους θέρμανσης για ευάλωτες ομάδες.
Η Ολλανδία προσφέρει επίσης διαρθρωτική στήριξη για βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση, ενώ η Σουηδία παρέχει εφάπαξ επιδοτήσεις κόστους ηλεκτρικής ενέργειας σε νοικοκυριά, ενθαρρύνοντας έτσι την εξοικονόμηση ενέργειας, και έχει επίσης διαθέσει πρόσθετα κεφάλαια για επιδοτήσεις ηλεκτρικών οχημάτων.
Οσον αφορά την Ελλάδα, το Bruegel επισημαίνει πως τα μέτρα τα οποία φθάνουν στο 0,32% του ΑΕΠ είναι επίσης στοχευμένα για την ανακούφιση των ευάλωτων νοικοκυριών και κλάδων.
Επίσης, τα δημόσια οικονομικά έχουν ήδη υποστεί πιέσεις από την κληρονομιά της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δαπάνησαν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε μέτρα για την αντιμετώπισή τους.
Εν μέσω της αβεβαιότητας από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα πρέπει τώρα να επικεντρωθούν σε στοχευμένα και προσωρινά μέτρα ανακούφισης – όχι σε μειώσεις φόρων που στρεβλώνουν τις τιμές, καταλήγει το Bruegel.
