Μια ακόμη–τελευταία– πρόταση αναθεώρησης του προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ), καθώς και το 8ο και προτελευταίο αίτημα επιχορήγησης 1,5 δισ. ευρώ θα υποβάλει η κυβέρνηση στην Κομισιόν την ερχόμενη εβδομάδα, καθώς ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση έως την «αυλαία» του Ταμείου: Μέχρι τις 31 Αυγούστου πρέπει να ολοκληρωθούν τα έργα και μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου να υποβληθεί το τελευταίο αίτημα χρηματοδότησης της χώρας. Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης υποστηρίζει, μιλώντας στην «Κ», ότι οι πόροι του ΤΑΑ αξιοποιήθηκαν σωστά, παρά τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις. Εκφράζει βεβαιότητα ότι η απορρόφηση των επιχορηγήσεων θα είναι πλήρης και αισιοδοξεί για τα δάνεια που έχουν μείνει πίσω. Δεν ανησυχεί ότι οι εκλογές θα γίνουν πρόωρα, κάτι που ίσως εμπόδιζε το έργο της απορρόφησης των πόρων του ΤΑΑ.
Μέχρι στιγμής έχουν εκταμιευθεί 24,6 δισ. ευρώ σε σύνολο διαθέσιμων πόρων για την Ελλάδα 36 δισ. ευρώ. Συνεπώς, απομένουν προς απορρόφηση 11,4 δισ. ευρώ και το ελληνικό Δημόσιο πρέπει να ολοκληρώσει 166 μεταρρυθμίσεις και έργα για να τα εξασφαλίσει. Δεν είναι τυχαίο ότι δόθηκε γραπτή υπουργική εντολή να περιοριστούν στο «απολύτως αναγκαίο» και να δίνονται «μόνο εφόσον δεν επηρεάζεται η επίτευξη των οροσήμων» οι καλοκαιρινές άδειες των αρμοδίων υπαλλήλων.
– Εχουν γίνει τα τελευταία χρόνια αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, η τελευταία τον Δεκέμβριο και ετοιμάζετε ακόμη μία τελευταία. Θα ήταν δίκαιο να πούμε ότι απεντάχθηκαν δύσκολα έργα υποδομών και στη θέση τους εντάχθηκαν άλλα, ίσως χρήσιμα, αλλά χωρίς αναπτυξιακό αποτύπωμα;
– Οχι, θα ήταν άδικο. Υπήρξαν έργα που ήταν εξαρχής ενταγμένα στο Ταμείο και αυξήθηκαν, όπως οι προληπτικές εξετάσεις, που αφορούν την κάθε Ελληνίδα και τον κάθε Ελληνα…
– Αλλά δεν συμβάλλουν στην ανάπτυξη…
– Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι μόνο για την ανάπτυξη, αλλά και για τη βελτίωση των υπηρεσιών του κράτους στους πολίτες. Τα έργα και τα προγράμματά του αφορούν τη ζωή των ανθρώπων, το νερό που πίνουμε, την αποτροπή ατυχημάτων στον δρόμο, την καλύτερη εκπαίδευση των παιδιών μέσω των διαδραστικών πινάκων. Οσον αφορά την ανάπτυξη, παράλληλα με τα χαμηλότοκα δάνεια που δίνονται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις για επενδυτικά σχέδια, χρηματοδοτεί και ιδιωτικές επενδύσεις με μεγάλο επενδυτικό αποτύπωμα. Ενδεικτικά, σας αναφέρω την επένδυση βιομηχανίας στα Οινόφυτα, που επισκεφθήκαμε με τον επίτροπο Ντομπρόβσκις, μια επένδυση για την παραγωγή του πρώτου low carbon emission χαρτιού, το οποίο θα αποτελέσει με τη σειρά του την πρώτη ύλη για την παραγωγή νέας γενιάς προϊόντων με ισχυρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ή το βιομηχανικό συγκρότημα παραγωγής φαρμάκων, που επισκέφθηκε προ ημερών ο πρωθυπουργός με τον υπουργό Υγείας, μια επένδυση που αναμένεται, όπως και η προηγούμενη, να δημιουργήσει δεκάδες θέσεις εργασίας και μάλιστα στην Αρκαδία, μια περιοχή που επλήγη από την απολιγνιτοποίηση και τώρα γίνεται κέντρο παραγωγής φαρμάκων πρωτοπόρο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτές και πολλές ακόμη ιδιωτικές επενδύσεις χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, έχοντας σαφές αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι μόνο για την ανάπτυξη, αλλά και για τη βελτίωση των υπηρεσιών του κράτους στους πολίτες. Τα έργα και τα προγράμματά του αφορούν τη ζωή των ανθρώπων, το νερό που πίνουμε, την αποτροπή ατυχημάτων στον δρόμο, την καλύτερη εκπαίδευση των παιδιών μέσω των διαδραστικών πινάκων.
– Αρα, είστε ικανοποιημένος με το πώς διατέθηκαν τελικά τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης;
– Ναι, είμαι ικανοποιημένος.
– Εχουμε 33 ορόσημα για την επόμενη δόση και 133 για την τελευταία. Θα τα πετύχουμε; Θα πάρουμε όλα τα λεφτά;
– Ναι, θα τα πετύχουμε. Θα πάρουμε όλα τα λεφτά. Είμαι κατηγορηματικός.
– Τι θα γίνει, όμως, με τα δάνεια; Απομένει μόνο ένας μήνας έως την προθεσμία ολοκλήρωσης των συμβάσεων για να διεκδικήσετε το υπόλοιπο των δανείων…
– Eχει σημασία να διαχωρίσουμε τις επιδοτήσεις από τα δάνεια. Οι επιδοτήσεις είναι 18,3 δισ. ευρώ που δεν επιστρέφει η χώρα. Εδώ δεν δικαιούμαστε να απολέσουμε ούτε ένα ευρώ. Το δανειακό σκέλος όμως, 17,8 δισ. ευρώ, είναι δανεικά, θα τα επιστρέψουμε. Επίσης, η απορρόφησή τους εξαρτάται από την αγορά, δεν είναι απόφαση της κυβέρνησης.
– Τι ποσό υπολογίζετε να εισπράξουμε;
– Αισιοδοξώ ότι θα εισπράξουμε το σύνολο που δικαιούμαστε. Είναι λίγο ριψοκίνδυνη η πρόβλεψη, αλλά αισιοδοξώ, με την επίτευξη και του στόχου του Pillar Assesment, δηλαδή της κατηγοριοποίησης σε 1ης τάξεως της Eλληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Εφόσον αυτό γίνει, θα μπορούν να διατεθούν 2 δισ. ευρώ για δάνεια σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, μετά τη λήξη του ΤΑΑ.
Το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων έχει αυξηθεί. Η αλήθεια είναι ότι οι τράπεζες το β΄ εξάμηνο του 2025 δεν «έτρεξαν» τόσο γρήγορα όσο έπρεπε και τις καλώ τώρα να «τρέξουν» γρήγορα τις συμβάσεις τόσο για τα δάνεια των επιχειρήσεων όσο και γι’ αυτά τού «Σπίτι μου ΙΙ».
– Θα υπάρξει «Σπίτι μου ΙΙΙ»;
– Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή. Εχουν ήδη εγκριθεί 13.500 δάνεια, το πρόγραμμα έχει φτάσει στο 84%, θεωρώ ότι θα κλείσει στο ποσό του 1,6 δισ. από τα 2 δισ. ευρώ.
– Το «Ανακαίνιση», που εξασφαλίσθηκε στο πλαίσιο της πρόσφατης αναθεώρησης του ΕΣΠΑ, αφορά τελικά σε πρώτη φάση μόνο κλειστά σπίτια για ενοικίαση;
– Τέλος Μαΐου θα ξεκινήσει η διαδικασία της επιλεξιμότητας. Το σπίτι πρέπει να είναι δύο χρόνια κλειστό ή με χαμηλή κατανάλωση. Συνολικά αυτή τη στιγμή 200.000 σπίτια είναι κλειστά και 200.000 έχουν χαμηλή κατανάλωση, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ. Οσων οι ιδιοκτήτες πληρούν και τα εισοδηματικά κριτήρια, θα είναι επιλέξιμα. Η ενοικίαση είναι υποχρεωτική για πέντε χρόνια, με τα τρία πρώτα χρόνια να έχουν σταθερό ενοίκιο. Την 1η Σεπτεμβρίου θα ανοίξει η διαδικασία των αιτήσεων.
– Για σπίτια που ιδιοκατοικούνται, για τα οποία είπατε ότι θα εξεταστούν σε δεύτερη φάση, θα μείνουν καθόλου κονδύλια;
– Θα το δούμε στην πορεία, μετά από τρεις μήνες, εφόσον υπάρξουν διαθέσιμοι πόροι. Η πρώτη μας αγωνία είναι να ανοίξουν σπίτια και να μπουν στην αγορά.
– Υπάρχουν άλλες σκέψεις για την αύξηση της προσφοράς στέγασης;
– Από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο έχουμε καταθέσει πρόταση, που θα εγκριθεί περί τα τέλη Σεπτεμβρίου, για 2.350 σπίτια κοινωνικής κατοικίας. Επίσης, υπάρχει το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» και «τρέχει» και το «Εξοικονομώ». Συνολικά, για το στεγαστικό ο προϋπολογισμός είναι περίπου 7 δισ.
Προφανώς, το στεγαστικό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα για το σύνολο της Ευρώπης, περιλαμβάνεται στις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και σ’ αυτό ανακατευθύναμε το 10% των πόρων του ΕΣΠΑ – 2,1 δισ. ευρώ.
Οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας
– Σας ανησυχεί το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, ιδίως ενόψει του τέλους του ΤΑΑ και του κινδύνου να «κατεβούν τα μολύβια» σε μια προεκλογική περίοδο και να μην προλάβουμε τις προθεσμίες;
– Η κυβέρνηση έχει δουλειά ακόμη μπροστά της, έχουμε σε εξέλιξη το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, 22 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσιου προϋπολογισμού από το 2021-2025, έχουμε τα δύο νέα Ταμεία –Κοινωνικό Κλιματικό και Εκσυγχρονισμού– συνολικού ύψους 7 δισ. ευρώ, καθώς και άλλα 19 δισ. ευρώ να απορροφηθούν από το ΕΣΠΑ έως 2030 και το νέο πρόγραμμα 2028-2034, με την πρόταση που έχει κατατεθεί να φτάνει τα 49,5 δισ. ευρώ.
Οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της 4ετίας. Είμαι απολύτως βέβαιος, διότι έχουμε δουλειά ακόμη να ολοκληρώσουμε.
Η κυβέρνηση έχει δουλειά ακόμη μπροστά της, έχουμε σε εξέλιξη το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, 22 δισ., έχουμε τα δύο νέα Ταμεία –Κοινωνικό Κλιματικό και Εκσυγχρονισμού–, συνολικού ύψους 7 δισ., καθώς και άλλα 19 δισ. να απορροφηθούν από το ΕΣΠΑ έως το 2030 και το νέο πρόγραμμα 2028-2034, με την πρόταση που έχει κατατεθεί να φτάνει τα 49,5 δισ.
– Ούτε το φθινόπωρο;
– Οχι, εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027. Επιμένω σ’ αυτό και θα το δείτε.
– Θεωρείτε ότι ο απολογισμός στον οικονομικό τομέα είναι θετικός;
– Η οικονομία έχει υπερδιπλάσια ανάπτυξη από την Ευρώπη και καλύπτουμε συνεχώς το επενδυτικό κενό, μειώνουμε την ανεργία, αυξάνονται οι μισθοί, πετύχαμε ήδη από το 2026 τον στόχο του 2027 για μέσο μισθό 1.500 ευρώ.
Εχουμε, βεβαίως, τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, το όριο δαπανών, που μπορεί να αυξηθεί μόνο μέσα από μεταρρυθμίσεις. Θα συνεχίσουμε λοιπόν αυτή τη μεταρρυθμιστική πολιτική και την ανάπτυξη, προκειμένου να έχουμε μέρισμα να επιστρέψουμε στην κοινωνία, όπως κάναμε ήδη φέτος με τα 800 εκατ. ευρώ. Το δίλημμα στις εκλογές θα είναι αν πετύχαμε τους στόχους και ποιος θέλουν οι Ελληνες να βρεθεί στο τιμόνι της χώρας σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο, όπου η Ελλάδα θα έχει την προεδρία της Ε.Ε. Θα είναι Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης; Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης μαζί με Κωνσταντοπούλου ή Τσίπρα;
Θα συνεχίσουμε αυτή τη μεταρρυθμιστική πολιτική και την ανάπτυξη, προκειμένου να έχουμε μέρισμα να επιστρέψουμε στην κοινωνία, όπως κάναμε ήδη φέτος με τα 800 εκατ. ευρώ.
– Εχουμε όμως και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ απ’ το οποίο πλήττεται η κυβέρνηση. Υπάρχει ακόμη σε εξέλιξη μια έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της Επιτροπής Ανταγωνισμού για τα ψηφιακά έργα του ΤΑΑ. Πού βρισκόμαστε σ’ αυτό το θέμα;
– Εγώ σέβομαι τη Δικαιοσύνη και επομένως δεν μπορώ να σας πω τι ελέγχους κάνει η Δικαιοσύνη. Και όταν λέμε ότι τη σεβόμαστε δεν πρέπει να τη σεβόμαστε α λα καρτ, διότι ακούσαμε και τον κ. Ανδρουλάκη να αμφισβητεί την ελληνική Δικαιοσύνη, αλλά να δέχεται την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Εμείς σεβόμαστε και την ελληνική Δικαιοσύνη και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Δεν μπορώ επομένως να σας πω τι έρευνα γίνεται. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι η δικαιοσύνη θα πάρει τον δρόμο της.
