Με τα πρόσφατα εξαγγελθέντα μέτρα δόθηκε ολιστική λύση για τη διευθέτηση των οφειλών. Οι λύσεις που ανακοινώθηκαν (δηλαδή η διεύρυνση του εξωδικαστικού για οφειλές από 5.000 ευρώ και οι 72 δόσεις) δεν είναι αντικρουόμενες, αλλά απαντούν σε διαφορετικές ανάγκες των οφειλετών με κοινό στόχο τη διευθέτηση των χρεών και τη σταδιακή αποπληρωμή τους. Η χαρτογράφηση των χαρακτηριστικών κάθε ρύθμισης αποτελεί την πρώτη άσκηση που θα πρέπει να κάνουν οι οφειλέτες για να εντοπίσουν τη λύση που αντιστοιχεί καλύτερα στις ανάγκες τους. Επιγραμματικά, τα πλεονεκτήματα και τα «ψιλά γράμματα» κάθε λύσης έχουν ως εξής:
Εξωδικαστικός μηχανισμός
Πλεονεκτήματα
Μεγαλύτερος αριθμός δόσεων, έως 240, άρα μικρότερη η μηνιαία επιβάρυνση.
Πιθανό «κούρεμα» ανάλογα με το ύψος της περιουσίας και των εισοδημάτων: σε προσαυξήσεις/τόκους και σε βασική οφειλή.
Συνολική ρύθμιση: Περιλαμβάνει όλες τις οφειλές (Δημόσιο, τράπεζες, servicers).
Aυτό μπορεί να γίνει και μειονέκτημα εάν ο αιτών έχει ήδη ρυθμίσει διμερώς τις οφειλές του προς τους χρηματοδοτικούς φορείς και επιθυμεί να τις διατηρήσει, καθώς στον εξωδικαστικό μπαίνουν αναγκαστικά όλες οι οφειλές και μόνον υπό προϋποθέσεις διατηρείται μια υφιστάμενη ρύθμιση.
Προσαρμογή στη δυνατότητα πληρωμής: με βάση εισοδήματα και περιουσία, καθώς ο αλγόριθμος μπορεί να βγάλει έως 240 δόσεις.
Μείωση ορίου υπαγόμενων οφειλών: Πλέον δίνεται η δυνατότητα υπαγωγής οφειλών από 5.000 ευρώ (αντί 10.000 ευρώ).
Σταθερό επιτόκιο 3% έναντι 5,84% που ισχύει για τις 72 δόσεις.
«Ψιλά γράμματα»
Η λύση προκύπτει από τον αλγόριθμο, επομένως ο αριθμός των δόσεων γνωστοποιείται όταν η λύση εξάγεται και εμφανίζεται στην οθόνη.
Δεδομένου ότι η λειτουργία του αλγόριθμου περιγράφεται σε υπουργικές αποφάσεις μπορεί να υπάρξει μια εκ των προτέρων εκτίμηση.
Πιο χρονοβόρα διαδικασία, καθώς απαιτείται δημιουργία αίτησης, η οποία αξιολογείται από το Δημόσιο εντός 2 μηνών.
Ρύθμιση 72 δόσεων
Πλεονεκτήματα
Απλή και γρήγορη διαδικασία: Γίνεται στο ηλεκτρονικό σύστημα ΑΑΔΕ / ΚΕΑΟ, εφόσον οι οφειλές ήταν ληξιπρόθεσμες έως 31/12/2023.
Αμεση ένταξη: Δεν αναμένεται έγκριση από πιστωτές.
Σταθερό και προβλέψιμο σχήμα: Είναι εκ των προτέρων γνωστός ο αριθμός των δόσεων.
«Ψιλά γράμματα»
Δίνει λιγότερες δόσεις σε σχέση με τον εξωδικαστικό (έως 72), που δύναται να επιφέρει μεγαλύτερη μηνιαία επιβάρυνση.
Χωρίς «κούρεμα» προσαυξήσεων ή/και βασικής οφειλής.
Δεν καλύπτει όλους τους πιστωτές. Ετσι, αν κάποιος οφειλέτης έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές σε χρηματοδοτικούς φορείς θα πρέπει να τις διαπραγματευτεί διμερώς.
Με τον τρόπο αυτό δεν αξιολογείται ενιαία η ικανότητα αποπληρωμής των οφειλών του, με αποτέλεσμα εάν κληθεί μηνιαίως να καταβάλλει τόσο τις δόσεις προς το Δημόσιο όσο και τις δόσεις των διμερών διαπραγματεύσεων με τους πιστωτές, οι δόσεις αυτές να υπερβαίνουν τη δυνατότητα αποπληρωμής του.
Δεν προστατεύει πλήρως από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης εάν υπάρχουν οφειλές σε χρηματοδοτικούς φορείς.
Θα πρέπει να καταβάλλει κανονικά τις οφειλές μετά το 2023, είτε να τις έχει ρυθμίσει με την πάγια ρύθμιση. Αυτό ενδεχομένως να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση.
Κριτήρια επιλογής
Εξωδικαστικός
• Αν ο οφειλέτης έχει μεγαλύτερες οφειλές και ιδίως οφειλές μετά το 2023.
• Αν οι 72 δόσεις βγάζουν μεγάλη μηνιαία επιβάρυνση.
• Αν ο οφειλέτης επιδιώκει «κούρεμα» ή συνολική λύση για περισσότερες οφειλές.
72 δόσεις
• Αν υπάρχουν συσσωρευμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές μέχρι 31/12/2023.
• Αν ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα καταβολής της μηνιαίας δόσης που προκύπτει ή
• Επιθυμεί άμεση λύση.
Συμπερασματικά, με τις λύσεις αυτές, καθώς και με την εξαγγελθείσα ρύθμιση για την αποπληρωμή και την προστασία κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού, η οποία επίσης δρομολογείται προς ψήφιση, δίνεται μια ουσιαστική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους τόσο για τη χώρα, όσο –κυρίως– για την επιστροφή στην κανονικότητα των οφειλετών.
*Η κ. Θεώνη Αλαμπάση είναι γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
