Τη στιγμή που η Ευρώπη συνεχίζει να μένει πίσω στην υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης και να χάνει τη μάχη απέναντι στις ΗΠΑ και στην Κίνα, συζητώντας ακόμα την έκθεση Ντράγκι, άλλες χώρες δράττονται της ευκαιρίας να βγουν μπροστά. Η «Κ» βρέθηκε τις προηγούμενες μέρες στο Καζακστάν, στο πλαίσιο του τεχνολογικού συνεδρίου Freedom Inside 2026 στην Αστάνα, και αυτό που διαπιστώσαμε είναι πως η χώρα υλοποιεί ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα ΑΙ διεθνώς. Αντί να αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως μια τεχνολογική τάση, το Καζακστάν την τοποθετεί ως τη νέα εθνική πλατφόρμα ανάπτυξης.
Μέχρι το 1997, οπότε έγινε πρωτεύουσα του Καζακστάν, η Αστάνα ήταν απλώς ένα χωριό. Σήμερα είναι μια υπερσύγχρονη, φουτουριστική πόλη (σχεδιασμένη από τον διάσημο Ιάπωνα αρχιτέκτονα Κίσο Κουροκάβα) και από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες πρωτεύουσες στον κόσμο. Η Αστάνα έχει γίνει το τεχνολογικό κέντρο ολόκληρης της Κεντρικής Ασίας.
Τοποθετημένο γεωγραφικά ανάμεσα στην Κίνα, στη Ρωσία και στην Ευρώπη, το Καζακστάν φιλοδοξεί να γίνει ο τεχνολογικός διάδρομος μεταξύ της Δύσης και της Κίνας, καλωσορίζοντας δυτικές εταιρείες και συνεργαζόμενο με κινεζικές, καλλιεργώντας το δικό του οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
Αλλωστε η κυβέρνηση έχει θέσει ως εθνικό στρατηγικό στόχο την ΑΙ. Ποια άλλη κυβέρνηση έχει κάνει κάτι τέτοιο σήμερα; Μια χώρα που είναι γνωστή ως σημαντικός παγκόσμιος παραγωγός ενέργειας και κορυφαίος παραγωγός και εξαγωγέας ουρανίου στον κόσμο, στοχεύει να γίνει η ψηφιακή δύναμη της Κεντρικής Ασίας – ποντάροντας στην ΑΙ για να «ξεκλειδώσει» την επόμενη φάση της οικονομικής της ανάπτυξης, η οποία ήδη «τρέχει» με πολύ υψηλούς ρυθμούς (στο 4,6% εκτιμάται φέτος).
Σε πολύ λίγα χρόνια ενδέχεται να δούμε τους πρώτους CEO τεχνητής νοημοσύνης, σημείωσε στην «Κ» ο υπουργός AI, Ζασλάν Μαντίγεφ.
Το Καζακστάν δεν συζητάει απλώς για την ΑΙ, αλλά την εφαρμόζει, γνωρίζοντας πως θα μπορούσε να συνεισφέρει έως και 22 τρισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030.
«H γνώση για την τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσει τις ανθρώπινες δυνατότητες έως το 2028. Μέχρι το 2030 ενδέχεται να δούμε τους πρώτους CEO τεχνητής νοημοσύνης να διαχειρίζονται εταιρείες, ενώ μέχρι το 2032, αυτόνομοι πράκτορες ΑΙ θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν την παγκόσμια οικονομία εκτελώντας ανεξάρτητα πολύπλοκα έργα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση», όπως σημείωσε στην «Κ» ο υπουργός Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Ανάπτυξης του Καζακστάν, Ζασλάν Μαντίγεφ.
Η τεχνητή νοημοσύνη που εφαρμόζει η χώρα είναι ανθρωποκεντρική, καθώς επενδύει σε υποδομές και εκπαίδευση δίνοντας προτεραιότητα στην ανθρώπινη ευημερία. Με σχεδόν το 30% του πληθυσμού του Καζακστάν να είναι κάτω των 15 ετών και τη μέση ηλικία στα 31 έτη, η χώρα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση να μετατρέψει τους φοιτητές της σε μια νέα γενιά AI-ready επαγγελματιών. Ενα εξειδικευμένο πανεπιστήμιο με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη ιδρύεται φέτος, ενώ εφαρμόζεται εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το AI-Sana, το οποίο στοχεύει στην οικοδόμηση ενός πολυεπίπεδου εκπαιδευτικού οικοσυστήματος που καλύπτει σχολεία, επαγγελματική κατάρτιση και τεχνολογική επιχειρηματικότητα. Στόχος είναι άλλωστε η εκπαίδευση έως και ενός εκατομμυρίου ανθρώπων σε δεξιότητες σχετικές με την τεχνητή νοημοσύνη έως το 2030. Η ανάπτυξη τεχνολογικών υποδομών είναι στο επίκεντρο του Καζακστάν. Η χώρα έχει αναπτύξει υπολογιστική ικανότητα υψηλής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων των clusters υπερυπολογιστών Alem.Cloud και Al Farabium, και συνεργάζεται με τη Freedom Holding Corp. και την Nvidia για την ανάπτυξη ενός κρατικού κόμβου υπολογιστών – το Sovereign AI Hub. Ενα σημαντικό έργο υπό ανάπτυξη είναι το Data Center Valley στην περιφέρεια Παβλοντάρ, με προβλεπόμενη χωρητικότητα έως και 1 γιγαβάτ. Η εγκατάσταση αναμένεται να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους κόμβους αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων της περιοχής, προσφέροντας στους διεθνείς εταίρους πρόσβαση σε ψηφιακές υποδομές μέσω μιας σειράς μοντέλων συνεργασίας. Η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη σε συνομιλίες με παγκόσμιους κολοσσούς τεχνολογίας και επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων των Microsoft, OpenAI, G42 και Mubadala, επιδιώκοντας να προσελκύσει κεφάλαια και τεχνογνωσία. Σε όλα αυτά σημαντικό ρόλο παίζει και η πολύ φθηνή ενέργεια στο Καζακστάν –μόλις 2,5 σεντς του δολαρίου/kWh–, ενώ η κυβέρνηση προσφέρει μηδενική φορολογία για εταιρείες που επενδύουν ή εγκαθίστανται στη χώρα.
Στόχος έως το 2030 είναι η εκπαίδευση μέχρι και ενός εκατομμυρίου ανθρώπων σε δεξιότητες σχετικές με την τεχνητή νοημοσύνη.
Η Αστάνα φιλοξενεί το πρώτο Διεθνές Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης στην Κεντρική Ασία, το Alem AI, μια βασική πλατφόρμα για έρευνα, startups και διεθνή συνεργασία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Το εμβληματικό κτίριο που έχει σχήμα σφαίρας εκτείνεται σε οκτώ ορόφους, στους οποίους φιλοξενεί χώρους εκπαίδευσης, campus για startups, κέντρα R&D, τεχνολογικές εταιρείες. Το Alem AI βρίσκεται εντός του Exponential Cluster της Αστάνα, ένα ενιαίο οικοσύστημα που συνδέει την επιστήμη, τις τεχνολογικές startups και τη βιομηχανία, συνολικής έκτασης 200.000 τετραγωνικών μέτρων. Στην καρδιά του Exponential Cluster είναι το Astana Hub, το μεγαλύτερο τεχνολογικό πάρκο στην Κεντρική Ασία, που φιλοξενεί περισσότερες από 2.000 εταιρείες πληροφορικής, συμπεριλαμβανομένων 490 ξένων μελών, ενώ δεσπόζουσα θέση έχει και το χρηματοοικονομικό κέντρο της Αστάνα (AIFC).
Το «στοίχημα» του Καζακστάν μπορεί να αποτελέσει μάθημα για την Ευρώπη, η οποία, όπως έχει πει και ο Μάριο Ντράγκι, «ξέμεινε από ιδέες και δυνάμεις»: πώς ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγική ανάπτυξης με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η ΑΙ θα μεταμορφώσει την παγκόσμια οικονομία, αλλά ποιος θα είναι έτοιμος όταν αυτό συμβεί.
