«Η θέση της Ελλάδας ως σταθερής πύλης της Ε.Ε. της δίνει στρατηγική αξία σε αβέβαιους καιρούς», σημειώνει μιλώντας στην «Καθημερινή» ο CEO της GMR Airports Greece, Αμρες Ορι, η οποία μαζί με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αναπτύσσουν το νέο αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλλι της Κρήτης. «Η Ελλάδα σήμερα είναι αποδεδειγμένα πιο ελκυστική για μεγάλους διεθνείς ομίλους υποδομών απ’ ό,τι ήταν πριν από μια γενιά», εξηγεί και προσθέτει πως ο όμιλός του αντιμετωπίζει τη χώρα ως μια στρατηγική αγορά για την οποία διαπιστώνει σταθερή μακροπρόθεσμη ζήτηση, η οποία υποστηρίζεται από την τουριστική ανάπτυξη, την καλύτερη συνδεσιμότητα και το ευρύτερο ενδιαφέρον των αεροπορικών εταιρειών. «Το Καστέλλι μπορεί να υποστηρίξει μια πιο σταθερή δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και να ενισχύσει τον ρόλο του ως περιφερειακού συνδέσμου στην Ανατολική Μεσόγειο», εκτιμά. Εξάλλου, όπως εξηγεί, το Καστέλλι «αναπτύσσεται για να καλύψει μελλοντικές ανάγκες, όχι απλώς για να αντικαταστήσει το σημερινό αεροδρόμιο». Υπενθυμίζεται ότι, όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, το αεροδρόμιο αναμένεται να παραδοθεί μέσα στο 2028. Και όπως σημειώνει ο Αμρες Ορι, «η μετάβαση από το “Νίκος Καζαντζάκης” στο Καστέλλι θα γίνει μέσα σε μια νύχτα».
– Καθώς πλησιάζουμε στην ολοκλήρωση του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι, ποιο είναι το ακριβές ορόσημο για την έναρξη των λειτουργιών του; Υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις οδικές συνδέσεις ή τις γύρω υποδομές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αυτό το χρονοδιάγραμμα;
– Το έργο βρίσκεται πλέον στο τελικό του στάδιο, με τις εργασίες να επικεντρώνονται στην προετοιμασία του αεροδρομίου για λειτουργία και στην ολοκλήρωση των ρυθμιστικών απαιτήσεων που απαιτούνται πριν από την έναρξη των εμπορικών πτήσεων. Οπως συμβαίνει με κάθε μεγάλο έργο υποδομής, ορισμένα στοιχεία βρίσκονται εκτός του χώρου του αεροδρομίου. Για το Καστέλλι, οι οδικές συνδέσεις και οι υποστηρικτικές υποδομές παρακολουθούνται στενά, με τακτικό συντονισμό μεταξύ του παραχωρησιούχου, της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και των αρμόδιων κυβερνητικών αρχών. Αυτά τα ζητήματα εντοπίστηκαν νωρίς, παρακολουθούνται και αντιμετωπίζονται καθώς προχωρούν. Από την πλευρά της GMR, η προτεραιότητά μας είναι σαφής: η διασφάλιση ότι το αεροδρόμιο θα είναι πλήρως συμμορφωμένο και επιχειρησιακά σταθερό από την πρώτη ημέρα. Αυτή παραμένει η βασική μας δέσμευση καθώς προετοιμαζόμαστε για τα εγκαίνια.
– Η μεταφορά των λειτουργιών από το «Νίκος Καζαντζάκης» στη νέα εγκατάσταση είναι ένα δύσκολο εγχείρημα. Πώς διασφαλίζει η GMR μια απρόσκοπτη μετάβαση που δεν θα διαταράξει τη ζωτικής σημασίας τουριστική κίνηση της Κρήτης;
– Η μετάβαση από το αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης» στο Καστέλλι είναι μια σημαντική επιχείρηση που θα γίνει μέσα σε μία νύχτα και περιλαμβάνει προσωπικό, συστήματα, αεροσκάφη και εξοπλισμό. Για να το διαχειριστούμε ομαλά, χρησιμοποιούμε ένα σαφές, σταδιακό σχέδιο ORAT (Operational Readiness and Airport Transfer) που περιλαμβάνει εκπαίδευση των εμπλεκόμενων μερών, επιχειρησιακές δοκιμές, σχεδιασμό εκτάκτου ανάγκης και υποστήριξη επιτόπου κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Μια ειδική ομάδα συντονισμού θα επιβλέπει τη διαδικασία για να διασφαλίζει γρήγορες αποφάσεις όταν χρειάζεται. Ολοι οι βασικοί εταίροι –αεροπορικές εταιρείες, φορείς επίγειας εξυπηρέτησης, έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας (ATC), υπηρεσίες ασφαλείας, τουριστικοί φορείς και δημόσιες αρχές– αποτελούν μέρος του ίδιου πλαισίου ORAT. Εχουμε προγραμματίσει τη μεταφορά εκτός της περιόδου τουριστικής αιχμής για να μειώσουμε την πίεση και να επιτρέψουμε στις λειτουργίες να σταθεροποιηθούν. Οι διαδρομές, οι χρόνοι και οι αρμοδιότητες ευθυγραμμίζονται εκ των προτέρων, ενώ θα υπάρχουν διαθέσιμοι εφεδρικοί πόροι, όπως επιπλέον εξοπλισμός και υποστήριξη έκτακτης ανάγκης, για τον χειρισμό τυχόν απρόβλεπτων ζητημάτων. Ο στόχος μας είναι απλός: οι επιβάτες δεν πρέπει να αισθανθούν καμία αναστάτωση, παρόλο που η μετακόμιση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική για τη χώρα.
– Ποιες τεχνολογικές καινοτομίες και πρακτικές βιωσιμότητας θα εισαγάγει η GMR στο Καστέλλι, οι οποίες δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη στην ελληνική αγορά;
– Το Καστέλλι αναπτύσσεται για να καλύψει μελλοντικές ανάγκες, όχι απλώς για να αντικαταστήσει το σημερινό αεροδρόμιο. Στην τεχνολογική πλευρά, το αεροδρόμιο θα εισαγάγει σταδιακά την ανέπαφη επεξεργασία επιβατών, βελτιωμένες επιχειρησιακές βάσεις δεδομένων και εργαλεία που χρησιμοποιούν δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη για τη διαχείριση των ροών των επιβατών και την αποτελεσματικότερη κατανομή των πόρων. Αυτά τα συστήματα αποσκοπούν στη βελτίωση της ακρίβειας των δρομολογίων, στην αποσυμφόρηση και στον ομαλότερο χειρισμό της ζήτησης κατά την περίοδο αιχμής. Η βιωσιμότητα έχει επίσης ενσωματωθεί στον σχεδιασμό από την αρχή. Ο τερματικός σταθμός έχει προγραμματιστεί για πιστοποίηση LEED Silver, πράγμα που σημαίνει ότι θα χρησιμοποιεί την ενέργεια και το νερό πιο αποτελεσματικά και θα παρέχει ένα πιο άνετο περιβάλλον, διατηρώντας παράλληλα χαμηλότερο το μακροπρόθεσμο λειτουργικό κόστος. Με την πάροδο του χρόνου, το αεροδρόμιο θα είναι επίσης σε θέση να υποστηρίξει τις προσπάθειες των αεροπορικών εταιρειών προς την απανθρακοποίηση, συμπεριλαμβανομένης της ετοιμότητας για βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (SAF) καθώς αναπτύσσεται η αγορά. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να διασφαλίσουμε ότι το Καστέλλι λειτουργεί αποτελεσματικά και υπεύθυνα μακροπρόθεσμα, χωρίς να εστιάζουμε σε ετικέτες ή εντυπωσιασμούς.
– Με τις αρχικές προβλέψεις για 10-15 εκατ. επιβάτες να φαίνονται πλέον συντηρητικές, ποια είναι η τρέχουσα εκτίμησή σας και πώς θα αντιμετωπίσετε την εποχικότητα;
– Οι προβλέψεις κίνησης πρέπει να προσεγγίζονται προσεκτικά, ειδικά σε μια έντονα εποχική αγορά όπως η Κρήτη. Αυτό που βλέπουμε είναι μια σταθερή μακροπρόθεσμη ζήτηση, η οποία υποστηρίζεται από την τουριστική ανάπτυξη, την καλύτερη συνδεσιμότητα και το ευρύτερο ενδιαφέρον των αεροπορικών εταιρειών. Αντί να βασιζόμαστε σε μεμονωμένη πρόβλεψη, επικεντρωνόμαστε στην ευέλικτη χωρητικότητα και τη διαχείριση της εποχικότητας. Το αεροδρόμιο έχει σχεδιαστεί για να επεκτείνεται σε φάσεις, ώστε οι επενδύσεις να ανταποκρίνονται στην πραγματική ζήτηση. Για να εξομαλύνουμε τις εποχικές διακυμάνσεις, συνεργαζόμαστε με αεροπορικές εταιρείες, tour operators και τοπικούς εταίρους για τη δημιουργία κίνησης κατά τους μήνες χαμηλότερης ζήτησης (shoulder months), τη διαφοροποίηση των δρομολογίων και την ενθάρρυνση μη τουριστικών τομέων (non-leisure). Με την πάροδο του χρόνου, το Καστέλλι μπορεί να υποστηρίξει μια πιο σταθερή δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και να ενισχύσει τον ρόλο του ως περιφερειακού συνδέσμου στην Ανατολική Μεσόγειο.
– Πώς σκοπεύετε να ενσωματώσετε το «brand Κρήτη» στην εμπειρία του αεροδρομίου;
– Τα αεροδρόμια σήμερα είναι πολιτιστικές πύλες, όχι απλώς υποδομές μεταφορών. Στο Καστέλλι, η εμπορική στρατηγική είναι σκόπιμα αγκυροβολημένη στην «αίσθηση της Κρήτης» (σ.σ. sense of Crete). Αυτό σημαίνει προτεραιότητα στα τοπικά προϊόντα, στην κρητική γαστρονομία, στα περιφερειακά σχεδιαστικά στοιχεία και στην αφήγηση ιστοριών (storytelling) σε όλο τον τερματικό σταθμό – ιδιαίτερα στην εστίαση, στο λιανικό εμπόριο και στις ζώνες επιμελημένων εμπειριών. Στόχος είναι οι επιβάτες να αισθάνονται ότι έφτασαν στην Κρήτη τη στιγμή που μπαίνουν στον τερματικό σταθμό, και όχι μόνο όταν βγαίνουν από αυτόν. Εξίσου σημαντικό είναι το αεροδρόμιο να λειτουργεί οικονομικά για τους τοπικούς παραγωγούς και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δημιουργώντας μια πλατφόρμα για περιφερειακή συμμετοχή και όχι ένα γενικό εμπορικό κέντρο.
– Εξετάζετε τη συμμετοχή στον διαγωνισμό για τα υπόλοιπα 22 περιφερειακά αεροδρόμια;
– Η GMR αξιολογεί τις ευκαιρίες με έναν μακροπρόθεσμο φακό προσανατολισμένο στις συνεργασίες. Η Ελλάδα είναι μια στρατηγική αγορά για εμάς και η συνεργασία μας με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αντανακλά τη βαθιά εμπιστοσύνη στην πορεία των υποδομών της χώρας. Τούτου λεχθέντος, οποιαδήποτε μελλοντική συμμετοχή θα εξαρτηθεί από την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων, τη δομή της παραχώρησης, την κατανομή των κινδύνων και την ευθυγράμμιση με τις επιχειρησιακές μας ικανότητες. Προσεγγίζουμε τέτοιες ευκαιρίες επιλεκτικά και όχι καιροσκοπικά.
Στο Καστέλλι, η εμπορική στρατηγική είναι σκόπιμα αγκυροβολημένη στην «αίσθηση της Κρήτης». Αυτό σημαίνει προτεραιότητα στα τοπικά προϊόντα, στην κρητική γαστρονομία, στα περιφερειακά σχεδιαστικά στοιχεία και στην αφήγηση ιστοριών σε όλο τον τερματικό σταθμό – ιδιαίτερα στην εστίαση, στο λιανικό εμπόριο και στις ζώνες επιμελημένων εμπειριών. Στόχος είναι οι επιβάτες να αισθάνονται ότι έφτασαν στην Κρήτη τη στιγμή που μπαίνουν στον τερματικό σταθμό.
– Ποια είναι η άποψή σας για το μοντέλο των παραχωρήσεων στην Ελλάδα σήμερα;
– Η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη ενός ώριμου, διαφανούς πλαισίου παραχωρήσεων που είναι κατανοητό στους διεθνείς επενδυτές. Η εξέλιξη της θεσμικής ικανότητας, της ρυθμιστικής σαφήνειας και της εμπειρίας των εμπλεκόμενων μερών είναι εμφανής την τελευταία δεκαετία. Οπως σε κάθε αγορά, η συνεχής βελτίωση είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα γύρω από την ισορροπία κινδύνου και τη μακροπρόθεσμη ευελιξία. Αλλά συνολικά, η Ελλάδα σήμερα είναι αποδεδειγμένα πιο ελκυστική για μεγάλους διεθνείς ομίλους υποδομών απ’ ό,τι ήταν πριν από μια γενιά.
– Μπορεί το Καστέλλι να λειτουργήσει ως κρίσιμος κρίκος στον διάδρομο IMEC, ιδιαίτερα όσον αφορά το εμπορευματικό φορτίο;
– Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας τής δίνει ανανεωμένη στρατηγική σημασία ως γέφυρα μεταξύ περιοχών. Ενώ το Καστέλλι είναι κυρίως ένα αεροδρόμιο προσανατολισμένο στους επιβάτες, η ικανότητα διακίνησης εμπορευμάτων και η ανθεκτικότητα ενσωματώνονται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς εξελίσσονται οι εμπορικοί διάδρομοι, το αεροδρόμιο μπορεί να υποστηρίξει ροές εμπορευμάτων υψηλής αξίας και ευαίσθητα στον χρόνο, συμπληρώνοντας τη ναυτιλιακή ισχύ της Ελλάδας. Οποιοσδήποτε τέτοιος ρόλος θα αναπτυχθεί οργανικά, ευθυγραμμισμένος με τη ζήτηση της αγοράς και όχι με κερδοσκοπικές τοποθετήσεις.
– Υπάρχει σχέδιο για απευθείας πτήσεις που θα συνδέουν την Ινδία με την Κρήτη;
– Ο εξερχόμενος τουρισμός από την Ινδία αυξάνεται ραγδαία και η Ελλάδα αποτελεί έναν ολοένα και πιο ελκυστικό προορισμό. Η απευθείας συνδεσιμότητα, ωστόσο, εξαρτάται από τα οικονομικά στοιχεία των αεροπορικών εταιρειών, τη διαθεσιμότητα του στόλου και την ωριμότητα της ζήτησης. Ο ρόλος μας ως διαχειριστή αεροδρομίου είναι να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες – ετοιμότητα υποδομών, κίνητρα ευθυγραμμισμένα με την πολιτική και συνεργασία με τουριστικούς φορείς. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς η ζήτηση σταθεροποιείται, η απευθείας ή σχεδόν απευθείας συνδεσιμότητα γίνεται μια ρεαλιστική συζήτηση.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας τής δίνει ανανεωμένη στρατηγική σημασία ως γέφυρα μεταξύ περιοχών. Ενώ το Καστέλλι είναι κυρίως ένα αεροδρόμιο προσανατολισμένο στους επιβάτες, η ικανότητα διακίνησης εμπορευμάτων και η ανθεκτικότητα ενσωματώνονται στον επιχειρησιακό του σχεδιασμό. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς εξελίσσονται οι εμπορικοί διάδρομοι, το αεροδρόμιο μπορεί να υποστηρίξει ροές εμπορευμάτων υψηλής αξίας και ευαίσθητα στον χρόνο.
– Πώς επηρεάζει τη μακροπρόθεσμη σχεδίαση της GMR η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή;
– Η γεωπολιτική μεταβλητότητα ενισχύει τη σημασία της ανθεκτικότητας, της διαφοροποίησης και του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης. Η θέση της Ελλάδας ως σταθερής πύλης της Ε.Ε. της δίνει στρατηγική αξία σε αβέβαιους καιρούς. Για την GMR, αυτό σημαίνει να διασφαλίσουμε ότι το Καστέλλι είναι επιχειρησιακά στιβαρό, ευέλικτο και ικανό να ανταποκρίνεται σε μεταβαλλόμενα πρότυπα κίνησης. Τα αεροδρόμια πρέπει να χτίζονται όχι μόνο για σενάρια «καλού καιρού», αλλά για έναν κόσμο όπου η προσαρμοστικότητα είναι βασική ικανότητα.
