Προβληματισμός επικρατεί στην αγορά σχετικά με το κατά πόσον η χώρα θα μπορέσει να διατηρήσει επαρκή εφοδιασμό σε καύσιμα, εφόσον η κρίση στον Περσικό Κόλπο συνεχιστεί, καθώς οι διαταραχές που ήδη έχει προκαλέσει στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού αρχίζουν να ασκούν πιέσεις στα μέχρι τώρα «μαξιλάρια ασφαλείας», όπως τα υψηλά αποθέματα και η πλεονάζουσα παραγωγή των ελληνικών διυλιστηρίων.
«Είμαστε πλήρως διασφαλισμένοι για ένα δίμηνο. Εάν δεν αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η κατάσταση θα δυσκολέψει στη συνέχεια», δηλώνει στην «Κ» υψηλόβαθμο στέλεχος του κλάδου διύλισης. Η Ελλάδα διαθέτει τέσσερα διυλιστήρια, σε Ασπρόπυργο, Ελευσίνα, Θεσσαλονίκη της HELLENiQ ENERGY και Αγ. Θεοδώρους της Μotor Oil, με συνολική παραγωγή βασικών προϊόντων πετρελαίου (βενζινών, ντίζελ κίνησης, θέρμανσης, αεροπορικών και ναυτιλιακών καυσίμων) που υπερκαλύπτει την εγχώρια ζήτηση. Περισσότερο από το 50% της παραγωγής εξάγεται, ενώ τα αποθέματα ασφαλείας υπερβαίνουν το υποχρεωτικό όριο των 90 ημερών.
Παρ’ όλα αυτά, μια παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή αναμένεται να επιδεινώσει την ήδη περιορισμένη προσφορά πετρελαίου διεθνώς, καθιστώντας δυσκολότερη και ακριβότερη την προμήθεια αργού για τα διυλιστήρια της χώρας.
Νέοι προμηθευτές
Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα ελληνικά διυλιστήρια, τα οποία έχουν ήδη αναγκαστεί να αντικαταστήσουν προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο με φορτία από εναλλακτικές πηγές που διασφαλίζουν την παραγωγή τους σε πλήρη δυναμικότητα μέχρι και τον Μάιο.
Η Motor Oil, η οποία πριν από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή προμηθευόταν το 74% του συνολικού της μείγματος αργού από το Ιράκ, έχει προχωρήσει στην πλήρη αντικατάστασή του εξασφαλίζοντας τη συνεχή λειτουργία του διυλιστηρίου σε πλήρη δυναμικότητα μέχρι και τον Μάιο και συνεχίζει να αναζητά φορτία για τους επόμενους μήνες. Το διυλιστήριο της Κορίνθου επεξεργάζεται περισσότερο αργό από τη Λιβύη, τη Βόρεια Θάλασσα και την Αίγυπτο, ενώ εντός του Απριλίου παρέλαβε και το πρώτο φορτίο αμερικανικού αργού τύπου WTI. Προμηθεύεται επίσης φορτία από περιοχές όπως το Σόχο και το Κιρκούκ, που φθάνουν στη Μεσόγειο μέσω αγωγών. Τα διυλιστήρια της HELLENiQ ENERGY κάλυπταν πριν από την πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή το 20%-25% των αναγκών τους σε πρώτες ύλες από φορτία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν επίσης αντικαταστήσει από άλλες πηγές προμήθειας και επαρκούν για διάστημα δύο μηνών.
Η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και κυρίως η ευελιξία που διαθέτουν τα διυλιστήρια της χώρας στη δυνατότητα παραγωγής προϊόντων, με τα νέα μείγματα αργού που έχουν αντικαταστήσει το αργό από τον Περσικό, λειτουργούν προς το παρόν ως δικλίδες ασφαλείας. Ομως η κατάσταση στη διεθνή αγορά έχει επιδεινωθεί, με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας να προβαίνει σε δραματικές προβλέψεις. Ενδεχομένως να χρειαστούν έως και δύο χρόνια για να αποκατασταθεί ένα σημαντικό μερίδιο της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου που χάθηκε στον πόλεμο του Ιράν, σύμφωνα με τον επικεφαλής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ. Πετρελαιοπηγές, διυλιστήρια και αγωγοί έχουν υποστεί ζημιές σε όλο τον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας έλλειμμα έως και 12 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Οι συνολικές απώλειες από εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων διύλισης, είναι ακόμη υψηλότερες. Τα διυλιστήρια στην Ευρώπη και στην Ασία ανταγωνίζονται για περιορισμένες ποσότητες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μειώνουν τις προσφορές τους, καθώς αρχίζουν να εμφανίζονται ελλείψεις.
«Είμαστε πλήρως διασφαλισμένοι για ένα δίμηνο. Εάν όμως δεν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, η κατάσταση θα δυσκολέψει».
Την Ελλάδα ανησυχεί ιδιαίτερα η εύθραυστη κατάσταση που διαμορφώνεται στην Ευρώπη, η οποία είναι ελλειμματική σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα, κυρίως μετά την προειδοποίηση του ΙΕΑ ότι θα μπορούσε να αρχίσει να αντιμετωπίζει ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων μέχρι τον Ιούνιο, εάν δεν καλυφθεί επαρκώς η απώλεια προμηθειών από τη Μέση Ανατολή. Η Ευρώπη έχει τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τα αεροπορικά καύσιμα της Μέσης Ανατολής, με την περιοχή να προμηθεύει σχεδόν 375.000 βαρέλια ημερησίως ή το 75% των καθαρών εισαγωγών αεροπορικών καυσίμων της, σύμ-φωνα με την έκθεση του ΙΕΑ.
Ανησυχία για το καλοκαίρι
Αν και η Ελλάδα διαθέτει πλεόνασμα σε αυτά τα καύσιμα, τα ελλείμματα της Ευρώπης προκαλούν ανησυχίες που συνδέονται με τη διασπορά του κινδύνου ασφάλειας εφοδιασμού. «Η λογική λέει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αποτελέσει την εξαίρεση εφόσον είναι ενταγμένη στην ευρύτερη ενεργειακή αγορά που είναι ελλειμματική και δοκιμάζεται», τονίζει στην «Κ» στέλεχος του κλάδου, επισημαίνοντας ιδιαίτερα την κατακόρυφη ζήτηση σε αεροπορικά καύσιμα που παρατηρείται στη χώρα μας τους θερινούς μήνες. Η αγορά δεν βλέπει πάντως προβλήματα επάρκειας αεροπορικού καυσίμου μέσα στο καλοκαίρι για τη χώρα μας. «Το πρόβλημα εάν η κρίση παραταθεί θα το δούμε μετά τον Σεπτέμβριο – Οκτώβριο», τονίζουν αρμόδια στελέχη.
Τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν εξασφαλίσει τον εφοδιασμό τους ώστε να παράγουν σε πλήρη δυναμικότητα μέχρι τις αρχές Ιουνίου.
«Δεν βλέπουμε άμεσο πρόβλημα σε επίπεδο διαθεσιμότητας, είμαστε πλεονασματική ως χώρα και στο ντίζελ και στα αεροπορικά καύσιμα, και στο μεγαλύτερο ποσοστό εξάγουμε. Αυτό μας δίνει μια δικλίδα ασφαλείας σε θέματα διαθεσιμότητας», δηλώνει στην «Κ» ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος. Επί του παρόντος οι κυβερνητικές ανησυχίες εστιάζονται στο πρόβλημα των τιμών και στις επιπτώσεις τους στην οικονομία, σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, στο φόντο και των εκτιμήσεων του ΔΝΤ για πιθανή ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας εάν ο πόλεμος με το Ιράν συνεχιστεί. Οι τιμές του πετρελαίου διατηρούνται κάτω από τα 100 δολάρια εν μέσω ελπίδων για κατάπαυση του πυρός, αλλά οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ασταθείς, με τους αναλυτές να προβλέπουν είτε ένα σημαντικό ράλι εάν οι διαταραχές συνεχιστούν, είτε πτώση σε περίπτωση αποκατάστασης των ροών στα Στενά του Ορμούζ.
Τιμές και μέτρα στήριξης
Το αρμόδιο κυβερνητικό επιτελείο τηρεί προς το παρόν στάση αναμονής παρακολουθώντας καθημερινά την πορεία των τιμών στη διεθνή και στην εγχώρια αγορά και αξιολογώντας τον αντίκτυπο των μέτρων που έχει ήδη λάβει (το fuel pass για τη βενζίνη, την επιδότηση στο ντίζελ και το πλαφόν στα μεικτά περιθώρια κέρδους σε όλη την αλυσίδα εμπορίας καυσίμων). Οι ανησυχίες επικεντρώνονται κυρίως στις τιμές του ντίζελ κίνησης λόγω της μετακύλισης των αυξήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες, με το αρμόδιο επιτελείο να εξετάζει από τώρα την παράταση της επιδότησης των 20 λεπτών/λίτρο στην αντλία και πέραν του Μαΐου, εάν δεν συνεχιστεί η αποκλιμάκωση της τελευταίας εβδομάδας. Οι τιμές του ντίζελ κίνησης υποχώρησαν με ρυθμό τριπλάσιο από αυτόν της βενζίνης και διαμορφώθηκαν την Πέμπτη στο 1,999 ευρώ/λίτρο. Η τιμή της βενζίνης διαμορφώθηκε αντίστοιχα στα 2,039 ευρώ/λίτρο.
Παρά τις υψηλές τιμές, η ζήτηση το δίμηνο Μαρτίου – Απριλίου είναι αυξημένη κατά 4,5% στο ντίζελ κίνησης και κατά 3,5% στη βενζίνη. Αντίθετα, τις ημέρες του Πάσχα η ζήτηση για βενζίνες παρουσιάζει μείωση από 5% έως και 10% (ανάλογα με την εταιρεία εμπορίας) σε σχέση με το περυσινό Πάσχα. Μια πρώτη ερμηνεία που δίνει η αγορά είναι ότι πολλοί καταναλωτές φούλαραν το ρεζερβουάρ νωρίτερα, φοβούμενοι νέες αυξήσεις. Μια δεύτερη πιο αισιόδοξη για τα δεδομένα ερμηνεία είναι πιθανή αυτοσυγκράτηση από τους καταναλωτές, καθώς διαπιστώνουν ότι η κρίση έχει διάρκεια.
Πρόσθετα μέτρα για τη συγκράτηση των τιμών ενέργειας δεν εξετάζονται επί του παρόντος, με τις αρμόδιες εθνικές αρχές να βρίσκονται εν αναμονή της εργαλειοθήκης που θα παρουσιάσει στις 22 του μηνός η Κομισιόν. Η προσπάθεια μιας συντονισμένης αντίδρασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο από την Κομισιόν έρχεται ενώ ήδη 22 από τις 27 χώρες της Ε.Ε. έχουν θεσπίσει 120 διαφορετικά μέτρα για την αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές ενέργειας, με σωρευτικό κόστος άνω των 10 δισ. δολαρίων.
