Μια ριζική τομή στον τρόπο με τον οποίο τιμολογούνται, ελέγχονται και επιδοτούνται τα αγροτικά προϊόντα στην Ελλάδα δρομολογεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, επιχειρώντας να βάλει τέλος σε χρόνιες παθογένειες της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Ελληνοποιήσεις προϊόντων, αδιαφανείς επιδοτήσεις, ελλιπής έλεγχος δηλωθέντων εισοδημάτων και στρεβλώσεις στη διαμόρφωση των τιμών από το χωράφι στο ράφι βρίσκονται στο στόχαστρο του νέου σχεδίου, το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Ενιαίο κωδικολόγιο
Το νέο σύστημα, που βασίζεται στη δημιουργία αναλυτικών τιμολογίων και ενός ενιαίου κωδικολογίου (taxonomy) για τα αγροτικά προϊόντα, θα αρχίσει να εφαρμόζεται σταδιακά από το πρώτο εξάμηνο του 2026, αρχικά στις πωλήσεις γάλακτος και κρέατος, και θα επεκταθεί στο σύνολο των αγροτικών προϊόντων έως τα μέσα του 2027. Πρόκειται για μια παρέμβαση, όπως σημειώνουν από την ΑΑΔΕ, με ισχυρό φορολογικό, αναπτυξιακό αλλά και θεσμικό αποτύπωμα, που επηρεάζει άμεσα αγρότες, κτηνοτρόφους, μεταποιητικές επιχειρήσεις και την ίδια την αγορά.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της φορολογικής διοίκησης, καθοριστική αλλαγή αποτελεί η εισαγωγή του αναλυτικού τιμολογίου πώλησης αγροτικών προϊόντων. Μέσω του νέου taxonomy –ή αλλιώς κωδικολογίου– κάθε προϊόν θα συνοδεύεται από συγκεκριμένα, τυποποιημένα στοιχεία, όπως το είδος, η ποσότητα και η κατηγορία του.
Το νέο σύστημα θα εφαρμοστεί σταδιακά από το πρώτο εξάμηνο του 2026, αρχικά στις πωλήσεις γάλακτος και κρέατος, και θα επεκταθεί παντού έως τα μέσα του 2027.
Σε πρώτη φάση, όπως προαναφέρθηκε, το σύστημα θα ενεργοποιηθεί στις πωλήσεις γάλακτος και κρέατος, στα μέσα του πρώτου εξαμήνου του 2026. Οπως επισημαίνουν πηγές από τη φορολογική διοίκηση, η εφαρμογή του νέου μοντέλου αναμένεται να οδηγήσει σε:
• Ενίσχυση της φορολογικής συνέπειας των αγροτών και ουσιαστικότερο έλεγχο των δηλωθέντων εισοδημάτων.
• Αντικειμενική επαλήθευση των παραγωγικών κριτηρίων βάσει των οποίων υπολογίζονται οι επιδοτήσεις.
• Αντιμετώπιση του φαινομένου των ελληνοποιήσεων, που αποτελεί διαχρονικά μία από τις μεγαλύτερες πληγές της αγροτικής οικονομίας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το αρνί και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Με το νέο σύστημα, κάθε συναλλαγή θα αποτυπώνει με ακρίβεια τι ακριβώς πωλήθηκε. Για παράδειγμα, σε μια πώληση γάλακτος θα αναγράφεται ότι ο παραγωγός πούλησε, για παράδειγμα, 10 λίτρα αγελαδινού γάλακτος σε συγκεκριμένη γαλακτοβιομηχανία. Μέχρι σήμερα, η φορολογική διοίκηση γνώριζε απλώς ότι πραγματοποιήθηκε πώληση γάλακτος και την αξία, χωρίς περαιτέρω ανάλυση. Με το νέο καθεστώς, η ΑΑΔΕ θα έχει στη διάθεσή της αναλυτικά δεδομένα για το είδος και την ποσότητα του προϊόντος, κάτι που θα της επιτρέπει να προχωρεί σε ακριβέστερους υπολογισμούς επιδοτήσεων, σε συνδυασμό με τα λοιπά δηλωθέντα στοιχεία.
Μέσω του taxonomy –ή αλλιώς κωδικολογίου– κάθε προϊόν θα συνοδεύεται από συγκεκριμένα, τυποποιημένα στοιχεία, όπως το είδος, η ποσότητα και η κατηγορία του.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι και ο έλεγχος στην επόμενη φάση της αλυσίδας. Οπως αναφέρουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου, η ΑΑΔΕ θα γνωρίζει πόση ποσότητα γάλακτος παρέλαβε μια γαλακτοβιομηχανία και τι τελικό προϊόν παρήγαγε. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να διαπιστωθεί εάν, για παράδειγμα, το παραγόμενο γιαούρτι είναι πράγματι ελληνικό ή εάν έχει χρησιμοποιηθεί εισαγόμενο γάλα. Αν μια επιχείρηση παραλάβει 10 τόνους ελληνικού γάλακτος, θα πρέπει να παραγάγει αντίστοιχη ποσότητα προϊόντων με βάση αυτά τα δεδομένα, αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Το ίδιο μοντέλο θα εφαρμοστεί και στο κρέας. Κατά την τιμολόγηση θα αναφέρεται αναλυτικά το είδος του προϊόντος, εάν πρόκειται για βόειο, χοιρινό ή αρνίσιο κρέας.
Στις περιπτώσεις αγροτών ειδικού καθεστώτος, όπου δεν εκδίδεται τιμολόγιο από τον ίδιο τον παραγωγό, το αναλυτικό παραστατικό θα εκδίδεται από τον αγοραστή, διασφαλίζοντας ότι καμία συναλλαγή δεν θα μένει εκτός συστήματος.
Ολα τα τιμολόγια θα διαβιβάζονται στα ηλεκτρονικά βιβλία και θα ελέγχονται αυτοματοποιημένα μέσω του αναβαθμισμένου συστήματος myDATA 2.0. Οι διασταυρώσεις θα γίνονται σε βάθος, χωρίς την ανάγκη υποβολής ξεχωριστών δηλώσεων από τους αγρότες για τον υπολογισμό των επιδοτήσεων, καθώς τα απαιτούμενα στοιχεία θα αντλούνται αυτόματα από το ηλεκτρονικό σύστημα.
Διαφάνεια στις ενισχύσεις
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει και ως φίλτρο για τον εντοπισμό και την αποτροπή παράνομων επιδοτήσεων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στην κατανομή των ενισχύσεων.
Μετά το γάλα και το κρέας, εντός του έτους το σύστημα θα επεκταθεί στο ελαιόλαδο και στο μέλι, ενώ έως τα μέσα του 2027 θα καλύπτει το σύνολο των αγροτικών προϊόντων, όπως φρούτα, λαχανικά και λοιπές κατηγορίες.
Το έργο υλοποιείται ήδη σε συνεργασία με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσουν διαβουλεύσεις με τους φορείς της αγοράς. Στόχος είναι η εξυγίανση ολόκληρης της αλυσίδας διαμόρφωσης των τιμών – από τον παραγωγό και τον μεσάζοντα έως τη μεταποίηση και το ράφι.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται στον αγροτικό τομέα. Σε επόμενες φάσεις, το νέο σύστημα αναλυτικής τιμολόγησης και ελέγχων θα επεκταθεί συνολικά στη χονδρική και σε δεύτερο χρόνο και στις λιανικές πωλήσεις, σηματοδοτώντας μια ευρύτερη ψηφιακή και θεσμική αναδιάρθρωση της οικονομίας.
