Ας ξεκινήσουμε από τα απλά. Στην Ελλάδα η ζημιά από την ευλογιά στα αιγοπρόβατα και από τις παράλληλες κρίσεις που «τρέχουν» εδώ και χρόνια δεν είναι λογιστική, όπως συμβαίνει με άλλα προβλήματα του αγροτικού τομέα. Δεν είναι απλώς «τόσα ζώα, τόσες αποζημιώσεις». Είναι υπαρξιακή. Δεν πρόκειται για μια κακή χρονιά, όπως συμβαίνει συχνά στις καλλιέργειες και την επομένη ανακάμπτουν. Ο κτηνοτρόφος πρέπει να βρει τρόπο να ζήσει μετά τη θανάτωση του κοπαδιού του και να βρει χρήματα να το αντικαταστήσει. Το κοπάδι δεν στήνεται σε ένα εξάμηνο. Θέλει δουλειά και σε αυτό το διάστημα ο κτηνοτρόφος και η οικογένειά του πρέπει κάπως να βιοπορίζονται.
Κι όμως, στη συζήτηση περί ικανοποίησης των αιτημάτων των αγροτών στα μπλόκα, από την κυβέρνηση, αυτή η ιδιαιτερότητα ελάχιστα τονίζεται. Η κυβέρνηση εμφανίζεται να «συζητάει» αιτήματα ενίσχυσης του εισοδήματος σε αγρότες εκτατικών καλλιεργειών (βαμβάκι, καλαμπόκι κ.λπ.) για μια κακή χρονιά από πλευράς τιμών και δεν έχει εκπονήσει ακόμη ένα πρόγραμμα ενίσχυσης των πληγέντων κτηνοτρόφων, παρά το γεγονός ότι έχουμε χάσει περίπου μισό εκατομμύριο αιγοπρόβατα τους τελευταίους 16 μήνες, συνολικής αξίας άνω των 350 εκατ. ευρώ.
Και ας πληρώνουμε για εισαγωγές προϊόντων ζωικής προέλευσης ετησίως συνολικά 1,8 δισ. ευρώ και ας απειλείται με αφανισμό το πιο επώνυμο εξαγώγιμο ελληνικό προϊόν, η φέτα. Δίνει κάποιες αποζημιώσεις, αλλά δεν εξασφαλίζουν την ανασύσταση του κοπαδιού.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Πέραν των άλλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η κτηνοτροφία (κόστος παραγωγής, αντιμέτωπη με φιλοπεριβαλλοντικούς νόμους), οι ζωονόσοι βρίσκονται στην επικαιρότητα. Τελευταίως στην Ισπανία, όπου το ξέσπασμα της πανώλης των χοίρων απείλησε με ελλείψεις ενόψει Χριστουγέννων το πιο εμβληματικό προϊόν της χώρας, το ζαμπόν Ιμπέρικο. Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι παντού, από την ταχεία εξάπλωση της πανώλης των χοίρων –που επηρεάζει τώρα 50 έθνη– έως μεγάλα κρούσματα γρίπης των πτηνών που προκαλούν όλεθρο στις βιομηχανίες αυγών και πουλερικών της Κίνας και της Αμερικής, τον αφθώδη πυρετό, μέχρι ένα παράσιτο που ονομάζεται screworm που ακρωτηριάζει την προσφορά βόειου κρέατος στην Ευρώπη και στην Κεντρική Αμερική. Η αύξηση των παγκόσμιων τιμών του κρέατος, η οποία το 2025 έφτασε στο ιστορικό υψηλό, συνδέεται στενά με τις ζωονόσους.
Δεν είναι μυστικό ότι ο κρεοφαγικός τρόπος ζωής μας απειλείται. Οχι μόνον από πλευράς προσφοράς, αλλά και από απόψεως τιμών.
Οι χώρες δείχνουν να είναι άσχημα προετοιμασμένες για ένα τέτοιο ξέσπασμα. Η Ελλάδα σίγουρα. Ωστόσο, αν δεν δράσουμε τώρα, οι οικονομικές συνέπειες θα είναι σκληρές. Λίγες κυβερνήσεις ξοδεύουν αρκετά για θεραπεία, πόσο μάλλον για πρόληψη. Αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε ζωονόσο σαν έκτακτο γεγονός και κάθε αύξηση τιμής ως συγκυριακό φαινόμενο, θα χάνουμε διαρκώς παραγωγή, ανθρώπους και αυτάρκεια. Και κάποια στιγμή θα διαπιστώσουμε ότι το ποσοστό αυτάρκειας έφτασε στο μηδέν και θα ψάχνουμε για αρνί να κάνουμε Πάσχα, όπως οι Ισπανοί έψαχναν φέτος Ιμπέρικο για να κάνουν Χριστούγεννα…
