Το 2025 θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά που η τεχνητή νοημοσύνη (AI) έπαψε να συνιστά μελλοντική απειλή και έγινε ο κύριος μοχλός αναδιάρθρωσης της παγκόσμιας οικονομίας. Την ώρα που οι περικοπές θέσεων εργασίας αγγίζουν επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την πανδημία, η συζήτηση για το μέλλον της εργασίας σε μία εποχή ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών λαμβάνει πλέον υπαρξιακές διαστάσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας συμβούλων Challenger, Gray & Christmas, η τεχνητή νοημοσύνη ευθύνεται άμεσα για σχεδόν 55.000 απολύσεις στις ΗΠΑ το 2025. Αν και ο αριθμός αυτός φαίνεται μικρός συγκριτικά με το 1,17 εκατ. απολύσεις του έτους –το υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία το 2020– η ποιοτική διαφορά είναι τεράστια: η AI αναφέρεται πλέον ρητά ως ο λόγος για τις περικοπές θέσεων εργασίας.
Τον χορό των απολύσεων έσυραν κολοσσοί της τεχνολογίας, όπως δείχνουν οι αριθμοί. Η Microsoft απέλυσε 15.000 εργαζομένους, εστιάζοντας στη μετάβασή της από ένα «εργοστάσιο λογισμικού» σε μια «μηχανή πληροφοριών», ενώ στο ίδιο μήκος κύματος και η Αmazon «ψαλίδισε» 14.000 εταιρικούς ρόλους. Την ίδια στιγμή, ο Μαρκ Μπένιοφ της Salesforce αποκάλυψε ότι η AI εκτελεί ήδη το 50% των εργασιών της εταιρείας, οδηγώντας στην απόλυση 4.000 υπαλλήλων στην εξυπηρέτηση πελατών.
Τον Μάιο ο διευθύνων σύμβουλος της ΙΒΜ Αρβιντ Κρίσνα δήλωσε στην WSJ, ότι τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης είχαν αναλάβει τις θέσεις εργασίας «εκατοντάδων εργαζομένων» στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού. Σε αντίθεση ωστόσο με άλλες εταιρείες που επικαλέστηκαν την τεχνητή νοημοσύνη για τις περικοπές θέσεων εργασίας, η εταιρεία αύξησε παράλληλα τις προσλήψεις σε άλλους τομείς που απαιτούσαν περισσότερη κριτική σκέψη, όπως οι πωλήσεις και το μάρκετινγκ.
Η Microsoft απέλυσε 15.000 εργαζομένους, εστιάζοντας στη μετάβασή της σε μια «μηχανή πληροφοριών», ενώ και η Αmazon «ψαλίδισε» 14.000 εταιρικούς ρόλους.
Ο Φαμπιάν Στέφανι από το Ινστιτούτο Διαδικτύου της Οξφόρδης υποστηρίζει ότι πολλές εταιρείες χρησιμοποιούν την AI ως «δικαιολογία» για να αντισταθμίσουν τις υπερβολικές προσλήψεις της προηγούμενης περιόδου. Αντί να παραδεχτούν λάθη στρατηγικής, παρουσιάζουν την τεχνητή νοημοσύνη ως «αποδιοπομπαίο τράγο» για την εκκαθάριση της αγοράς.
H εικόνα –μέχρι στιγμής τουλάχιστον– δεν είναι ασπρόμαυρη. Ερευνα της Vanguard αποκαλύπτει ότι τα επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην AI κατέγραψαν αύξηση απασχόλησης 1,7%, ενώ και οι πραγματικοί μισθοί σε ρόλους που σχετίζονται με την AI αυξήθηκαν κατά 3,8%, την ώρα που στους υπόλοιπους κλάδους η αύξηση ήταν μόλις 0,7%. Αυτό υποδηλώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να σχετίζεται εν μέρει με απολύσεις, μπορεί όμως παράλληλα να αναβαθμίσει την παραγωγικότητα. Οι εταιρείες άλλωστε επενδύουν ήδη περισσότερο σε ανθρώπους που μπορούν να χειριστούν τη νέα τεχνολογία καθώς όλες οι θέσεις εργασίας σε κάποιο βαθμό θα επηρεαστούν από την ΑΙ, σύμφωνα με ηγετικές προσωπικότητες της τεχνολογίας, όπως ο CEO της Nvidia, Γένσεν Χουάνγκ. «Κάθε δουλειά θα επηρεαστεί και μάλιστα άμεσα. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο», δήλωσε στο συνέδριο Milken Institute τον Μάιο. «Δεν θα χάσετε τη δουλειά σας εξαιτίας της AI, αλλά εξαιτίας κάποιου που ξέρει να τη χρησιμοποιεί», είπε χαρακτηριστικά.
H τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να σχετίζεται εν μέρει με απολύσεις, μπορεί όμως παράλληλα να αναβαθμίσει την παραγωγικότητα στις επιχειρήσεις.
Το βέβαιο είναι πως η αγορά εργασίας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Ενώ η AI μπορεί να αντικαταστήσει ορισμένα επαγγέλματα όπως οι ιστορικοί, οι μεταφραστές και οι εκπρόσωποι πωλήσεων, οι πιο «χειρωνακτικές» θέσεις εργασίας απειλούνται λιγότερο, όπως διαπίστωσε πρόσφατη έκθεση από ερευνητές της Microsoft, που μελέτησαν τις επιπτώσεις της γενετικής AI (Generative AI) στις επαγγελματικές δραστηριότητες.
Το μεγάλο στοίχημα για το 2026 θα είναι η συμπόρευση ανθρώπων και τεχνολογίας που θα θέσει νέους κανόνες στην εργασία. Με άλλα λόγια, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει τις εργασίες ρουτίνας, ιδιαίτερα τις ψηφιακές, όπως η εισαγωγή δεδομένων και η επεξεργασία πληροφοριών, οι εργαζόμενοι θα επικεντρωθούν περισσότερο σε ό,τι μόνο οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν: δηλαδή να θέτουν καλύτερες ερωτήσεις, να ερμηνεύουν τα αποτελέσματα, να καθοδηγούν τις μηχανές και να ασκούν κριτική.
