Ενώπιον εκβιαστικών διλημμάτων έχει φέρει την Τράπεζα της Ελβετίας η εκτόξευση του ελβετικού φράγκου, συνεπακόλουθο της αβεβαιότητας που έχει καλλιεργήσει ο εμπορικός πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ και γενικότερα η απρόβλεπτη πολιτική του Αμερικανού προέδρου. Προκειμένου να διακόψει τη διαρκή ενίσχυση του νομίσματος, η κεντρική τράπεζα της αλπικής χώρας δεν έχει παρά δύο επιλογές: είτε να προχωρήσει σε παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος πουλώντας μαζικά ελβετικά φράγκα και αγοράζοντας δολάρια ή ευρώ, είτε να επιστρέψει στην εποχή των μηδενικών επιτοκίων, την οποία εγκατέλειψε πριν από μόνο δυόμισι χρόνια, και συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2022. Και το πιθανότερο είναι ότι οδεύει προς τη δεύτερη επιλογή και πως στη συνεδρίαση του Ιουνίου θα μειώσει τα επιτόκια και πάλι σε μηδενικά επίπεδα.
Ενα τόσο ισχυρό νόμισμα αποτελεί απειλή για τις ελβετικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.
Παραδοσιακά ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους ανασφάλειας, αβεβαιότητας ή κρίσης, το ελβετικό φράγκο έχει τους τελευταίους μήνες πορεία ανάλογη με εκείνη του χρυσού, δηλαδή έχει προσελκύσει μαζικά τους επενδυτές, με αποτέλεσμα να γνωρίζει συνεχή άνοδο. Μόνο μέσα στον Απρίλιο η ισοτιμία του έναντι του δολαρίου ενισχύθηκε κατά 9%, με αποτέλεσμα να ανέρχεται πλέον σε 1,19 δολ. Προβληματίζει, έτσι, εντονότατα την Τράπεζα της Ελβετίας, καθώς ένα τόσο ισχυρό νόμισμα αποτελεί απειλή για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας που αντιμετωπίζουν δασμούς 31% από τον Ντόναλντ Τραμπ, αν, βέβαια, δεν υπάρξει κάποια επιτυχής συμφωνία με την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, η άνοδος του ελβετικού φράγκου απειλεί τον στόχο του 0% έως 2% που έχει θέσει η κεντρική τράπεζα για τον πληθωρισμό, δεδομένου ότι καθιστά εξαιρετικά φθηνές τις εισαγωγές, ενώ ο πληθωρισμός αγγίζει ήδη τα μηδενικά επίπεδα.
«Η άνοδος του ελβετικού φράγκου είναι το τελευταίο στοιχείο ενός δηλητηριώδους κοκτέιλ για την ελβετική βιομηχανία», σχολίασε για το θέμα ο Ζαν Φιλίπ Κολ, αντιπρόεδρος της ένωσης ελβετικών βιομηχανιών Swissmem, και εξήγησε πως οι ελβετικές επιχειρήσεις πλήττονται ήδη από τη μείωση της εξωτερικής ζήτησης, την απειλή των απαγορευτικών δασμών στα ελβετικά προϊόντα αλλά και την αβεβαιότητα που καλλιεργεί η εμπορική πολιτική του προέδρου Τραμπ. Εμφανώς απαισιόδοξος αλλά και σχεδόν βέβαιος ότι επίκειται μείωση των επιτοκίων του ελβετικού φράγκου, ο Τόμας Στούκι, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της Τράπεζας της Ελβετίας και υπεύθυνος επενδύσεων στη St. Galler Kantonalbank, τονίζει επίσης πως «όταν όλοι ανησυχούν και εντείνεται η ανασφάλεια, κανείς δεν ενδιαφέρεται για το ύψος των επιτοκίων της Ελβετίας». Μια παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος με μαζικές πωλήσεις ελβετικών φράγκων με σκοπό την υποτίμηση του νομίσματος θα αποτελούσε στροφή πολιτικής για την Τράπεζα της Ελβετίας, η οποία σπάνια καταφεύγει σε τέτοιες μεθόδους. Στη διάρκεια του περασμένου έτους αγόρασε μόλις 1,2 δισ. φράγκα, ενώ το 2023 πούλησε ξένα νομίσματα αξίας σχεδόν 133 δισ. φράγκων καθώς προσπαθούσε να στηρίξει το νόμισμα για να ανακόψει τον πληθωρισμό. Οι παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος εγκυμονούν κινδύνους, όπως, για παράδειγμα, να στιγματιστεί η χώρα εάν η Ουάσιγκτον κατηγορήσει την Ελβετία για χειραγώγηση του νομίσματός της, όπως έχει ήδη συμβεί το 2020 στη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ αλλά και όπως έχει συμβεί με άλλες κεντρικές τράπεζες. Η Τράπεζα της Ελβετίας από τον περασμένο μήνα έχει τονίσει ότι δεν επιχειρεί καμία χειραγώγηση του νομίσματος και οι όποιες παρεμβάσεις της στοχεύουν μόνο στο να διασφαλίσει σταθερές τιμές. Εχει, άλλωστε, ήδη διαμηνύσει στην αγορά ότι είναι ανοικτό το ενδεχόμενο να επιστρέψει στα αρνητικά επιτόκια, μια επιλογή καθόλου δημοφιλής τουλάχιστον για τους καταθέτες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία που βλέπουν τις καταθέσεις τους να συρρικνώνονται.
