Προς μετωπική σύγκρουση με τον Τζερόμ Πάουελ, πρόεδρο της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ, οδεύει ο Ντόναλντ Τραμπ καθώς σχεδιάζει να παρεμβαίνει στη νομισματική πολιτική, που αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα και αποστολή της Federal Reserve, ενώ ο ίδιος έχει ήδη δώσει δείγματα των προθέσεών του από την πρώτη θητεία του. Οπως ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος επανειλημμένως απέπεμπε τον εκάστοτε επικεφαλής της Τράπεζας της Τουρκίας όταν αυτός δεν εφήρμοζε πειθήνια τις οδηγίες του, ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να διασφαλίσει χαμηλό το κόστος του δανεισμού ώστε να ελαφρυνθούν τα αμερικανικά νοικοκυριά και να ενισχυθεί η δημοτικότητά του.
Στην προεκλογική εκστρατεία του, ο Τραμπ έχει υποσχεθεί χαμηλό κόστος δανεισμού και ελάφρυνση των νοικοκυριών, αλλά είναι πολύ πιθανόν ο Πάουελ να μη μειώσει τα επιτόκια όσο θα ήθελε ο νέος πρόεδρος είτε να μην τα μειώσει τόσο γρήγορα όσο θα ήθελε ο νέος πρόεδρος. Η αμερικανική οικονομία πηγαίνει καλά και αν η ομοσπονδιακή τράπεζα μειώσει επιθετικά το κόστος του δανεισμού, ενδέχεται να κινδυνεύσει από νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού. Και ήδη ο Τζερόμ Πάουελ δηλώνει πως η Fed μπορεί να προχωρήσει πιο αργά στη διαδικασία μείωσης των επιτοκίων. Κάτι τέτοιο, όμως, θα προκαλέσει τον Τραμπ, που θα στραφεί κατά του Τζερόμ Πάουελ, τον οποίο είχε ο ίδιος διορίσει επικεφαλής της Fed. Στη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Τραμπ είχε επανειλημμένως καταφερθεί κατά του Τζερόμ Πάουελ και τον κατήγγελλε πως έβλαπτε την αμερικανική οικονομία διατηρώντας τα επιτόκια του δολαρίου σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα.
Στο μεταξύ, ο Πάουελ υπογράμμισε χθες πόσο καθοριστική είναι η ανεξαρτησία της ομοσπονδιακής τράπεζας, καθώς της δίνει τη δυνατότητα «να λαμβάνει αποφάσεις προς όφελος όλων των Αμερικανών ανά πάσα στιγμή και όχι προς όφελος κάποιου συγκεκριμένου πολιτικού κόμματος ή κάποιας πολιτικής εξέλιξης». Απαντώντας, άλλωστε, σε σχετική ερώτηση των New York Times, ο Πάουελ τόνισε χθες ότι τον Σεπτέμβριο «θέλησε να στείλει σαφές μήνυμα ότι θα στηρίξει την αγορά εργασίας εάν παρουσιάσει σαφή επιδείνωση». Προσέθεσε, όμως, ότι «η οικονομία είναι ισχυρή και όλα πηγαίνουν καλύτερα σε σύγκριση με αυτά που νομίζαμε τον Σεπτέμβριο και τώρα έχουμε την πολυτέλεια να είμαστε λίγο πιο συγκρατημένοι όσο αναζητούμε το ιδανικό επίπεδο επιτοκίων». Με τη δήλωσή του αυτή ανακόπτει κάπως τον ενθουσιασμό των επενδυτών, που έως τώρα προεξοφλούσαν νέα μείωση των επιτοκίων του δολαρίου στη συνεδρίαση της Fed την επόμενη εβδομάδα.
Οπως σχολιάζει σχετικό δημοσίευμα του Associated Press, η μετωπική σύγκρουση είναι μάλλον αναπόφευκτη μέσα στην επόμενη τετραετία. Η πολιτική των δασμών και των φοροαπαλλαγών που σχεδιάζει ο Τραμπ συνεπάγεται βέβαιη επιτάχυνση του πληθωρισμού σε μια οικονομία που αναπτύσσεται σχεδόν στο πλήρες δυναμικό της. Αν, όμως, επιταχυνθεί εκ νέου ο πληθωρισμός, τότε η Fed θα πρέπει να διατηρήσει τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα ή και να τα αυξήσει και τότε η σύγκρουση θα είναι αναπόφευκτη. Οπως τόνισε προσφάτως ο Ολιβιέ Μπλανσάρ, κορυφαίος οικονομολόγος του ΔΝΤ, «είναι μεγάλος ο κίνδυνος σύγκρουσης ανάμεσα στην κυβέρνηση Τραμπ και στη Fed, γιατί αν η Fed αυξήσει τα επιτόκια θα σταθεί εμπόδιο σε αυτό που θέλουν ο Τραμπ και η κυβέρνησή του».
Επιθέσεις
Σε αντίθεση με την τακτική που εφήρμοζε μέχρι προσφάτως ο Ερντογάν, ο Τραμπ δεν είναι τόσο πιθανόν να αποπέμψει τον Πάουελ. Αν, όμως, επιδοθεί σε συστηματικές φραστικές επιθέσεις κατά της Fed είναι σαφές ότι μπορεί να υπονομεύσει την πολιτική ανεξαρτησία της, που σαφώς είναι αναγκαία προκειμένου να παραμείνει υπό έλεγχο ο πληθωρισμός. Διότι αν οι φραστικές επιθέσεις πείσουν τους οικονομολόγους και τους επιχειρηματίες πως η Fed δεν είναι δυνατόν να λειτουργεί ανεξάρτητα υπό τόσες πιέσεις και αρχίσουν να πιστεύουν ότι εφαρμόζει εντολές του προέδρου, τότε θα χάσουν την εμπιστοσύνη τους στην ομοσπονδιακή τράπεζα και στην ικανότητά της να διατηρήσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό. Και όταν αρχίσει η αγορά να προβλέπει επιτάχυνση του πληθωρισμού συχνά γίνεται αυτό που είθισται να αποκαλείται «αυτοεκπληρούμενη προφητεία»: η εντύπωση αυτή της αγοράς επηρεάζει επιχειρήσεις και νοικοκυριά, που αρχίζουν να συμπεριφέρονται αναλόγως επισπεύδοντας τις αγορές τους για να προλάβουν την άνοδο των τιμών, με συνέπεια να προκαλούν άνοδο των τιμών.
Αν, πάντως, επιχειρήσει ο Τραμπ να αποπέμψει τον Πάουελ, το πιθανότερο είναι να καταλήξουν στα δικαστήρια και σε μια παρατεταμένη δικαστική μάχη, που τελικά θα φτάσει στο Ανώτερο Δικαστήριο. Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε τον Νοέμβριο, ο Πάουελ εξέφρασε την πεποίθηση πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει τη νομική εξουσία να τον αποπέμψει. Και η επικρατούσα αντίληψη μεταξύ νομικών είναι πως στην περίπτωση που τα πράγματα φτάσουν στη Δικαιοσύνη, ο Πάουελ θα δικαιωθεί. Από την οπτική γωνία της κυβέρνησης Τραμπ, μια τέτοια μάχη δεν θα άξιζε τον κόπο να δοθεί. Αν, πάντως, επιχειρούσε ο Τραμπ να αποπέμψει τον Πάουελ, είναι πιθανόν να προκαλούσε αναταράξεις στο χρηματιστήρια, άνοδο στις αποδόσεις των ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου και αύξηση των επιτοκίων στεγαστικών δανείων ή άλλων δανείων.
