Σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η Federal Reserve θα μπορούσε να φέρει η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Μάλιστα, άτομα του περιβάλλοντός του θέτουν ακόμη και θέμα κατάργησης της Fed. Ο Ελον Μασκ, που εκτιμάται ότι θα έχει σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση των οικονομικών πολιτικών του Τραμπ, συμφώνησε με ανάρτηση του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Μάικ Λι στο X, που ζητούσε την κατάργηση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. «Ο εκτελεστικός κλάδος θα πρέπει να βρίσκεται υπό την καθοδήγηση του προέδρου. Η Federal Reserve είναι ένα από τα πολλά παραδείγματα του πώς έχουμε αποκλίνει από το σύνταγμα σε αυτό. Αλλος ένας λόγος για τον οποίο θα πρέπει να καταργήσουμε τη Fed», έγραψε ο Λι χρησιμοποιώντας το hashtag #EndTheFed.
Οταν ρωτήθηκε για τη στάση του Τραμπ σε αυτό το θέμα, η εκπρόσωπός του Καρολάιν Λίβιτ είπε στο CNN: «Μια πολιτική θα πρέπει να θεωρείται επίσημη μόνο εάν προέλθει από τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ».
Αλλά και ο πρόεδρος της Federal Reserve Τζερόμ Πάουελ έδωσε τη δική του, ξεκάθαρη απάντηση στο τι θα κάνει εάν ο Τραμπ του ζητήσει να παραιτηθεί: «Οχι».
Βέβαια, οι εκκλήσεις για την κατάργηση της Fed δεν είναι κάτι νέο. Ο Ρον Πολ, που έχει υπάρξει υποψήφιος πρόεδρος, εξέδωσε το 2009 ένα βιβλίο με τίτλο «End the Fed» (Καταργήστε τη Fed). Ουσιαστικά, μερίδα των Ρεπουμπλικανών επιθυμεί την κατάργηση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων της στο υπουργείο Οικονομικών. Μέχρι στιγμής ο Τραμπ δεν έχει ταχθεί επισήμως υπέρ της κατάργησης της Fed. Εχει μιλήσει, όμως, για την ανάγκη να αλλάξουν οι κανόνες της, προκαλώντας τις αντιδράσεις πολλών οικονομολόγων.
Για παράδειγμα μίλησε προεκλογικά για μια σημαντική μείωση των επιτοκίων, παρότι τυπικά ο πρόεδρος δεν έχει τη δύναμη να επηρεάσει τα επιτόκια.
Εδώ και πάνω από 70 χρόνια η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ ορίζει τα επιτόκια, στο πλαίσιο της εντολής της για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και της μέγιστης απασχόλησης. Και σε όλα αυτά τα χρόνια το Κογκρέσο έχει εγγυηθεί την ικανότητα της Fed να λειτουργεί ανεξάρτητα, μακριά από κάθε πολιτική επιρροή και παρέμβαση. Αυτό επέτρεψε στους αξιωματούχους της Fed να πάρουν αποφάσεις για τα επιτόκια που μπορεί να μην ήταν δημοφιλείς, βοήθησαν όμως την αμερικανική οικονομία σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Για παράδειγμα, οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν αντισταθεί σε εκκλήσεις για μειώσεις επιτοκίων, διατηρώντας το κόστος δανεισμού σε υψηλό δύο δεκαετιών επί ένα χρόνο, προκειμένου να θέσουν υπό έλεγχο τον επίμονο πληθωρισμό. Μόλις πριν από δύο μήνες αποφάσισαν να μειώσουν τα επιτόκια, καθώς ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε κοντά στον στόχο της Fed για 2%.
Ομως, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ο Τραμπ έριξε την ιδέα ότι οι αξιωματούχοι της Fed θα πρέπει να τον συμβουλεύονται για τις επιτοκιακές αποφάσεις τους. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ασκήσει πιέσεις στα μέλη της Fed να διατηρήσουν τα επιτόκια χαμηλότερα, οδηγώντας τελικά στην αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Αλλωστε και κατά την πρώτη θητεία του ο Τραμπ είχε απειλήσει να απομακρύνει ή να υποβαθμίσει τον Τζερόμ Πάουελ, κατηγορώντας τον ότι κρατούσε τα επιτόκια υπερβολικά υψηλά.
Οπως σημειώνει το CNN, δεν είναι σαφές εάν ο Αμερικανός πρόεδρος έχει τη δύναμη να αλλάξει την ανεξαρτησία της Fed ή τον πρόεδρό της. Ο ίδιος ο Πάουελ, που είναι δικηγόρος, έκανε σαφή την άποψή του όταν ερωτήθηκε σχετικά στη συνέντευξη Τύπου του την περασμένη εβδομάδα. «Δεν επιτρέπεται από τον νόμο», απάντησε σε σχετική ερώτηση.
Και αυτό γιατί σύμφωνα με το Federal Reserve Act, ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ μπορεί να απολυθεί μόνο εφόσον υπάρχει «λόγος». Παρότι δεν είναι σαφές πώς ακριβώς ερμηνεύεται αυτό, θεωρείται βέβαιο ότι θα πρέπει να είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από το να έχει διαφορετικές απόψεις για τα επιτόκια από τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
