Το ποσοστό αύξησης που θα πρέπει να δοθεί σε εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους θα αυξηθεί ενδεχομένως και πάνω από το 6%, ενώ οι πιέσεις για αυξήσεις μισθών τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα θα γίνουν εντονότερες. Μέχρι να υπάρξουν αυξήσεις, οι απώλειες του πραγματικού εισοδήματος θα μεγαλώνουν ενώ για τις καταθέσεις, μήνα με τον μήνα θα καταγράφεται η μεγαλύτερη «ζημία» ιστορικά. Τα δεδομένα εκτέλεσης του φετινού προϋπολογισμού αλλάζουν, ενώ υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες θα «χτιστεί» ο προϋπολογισμός της επόμενης χρονιάς. Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα και για το δημόσιο χρέος της χώρας, η αναλογία του οποίου ως προς το ΑΕΠ θα βελτιωθεί ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν.
Είναι η αλυσίδα των επιπτώσεων που προκαλεί η αναθεώρηση των προβλέψεων για δύο από τα βασικότερα μεγέθη της ελληνικής οικονομίας: το ποσοστό μεταβολής του ΑΕΠ και τη μεταβολή του πληθωρισμού. Οι πιο πρόσφατες προβλέψεις είναι αυτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία ανέβασε τον εκτιμώμενο ρυθμό ανάπτυξης στο 4% και τον πήχυ του μέσου ετήσιου πληθωρισμού πάνω από το 8%. Οι αναθεωρημένες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ουσιαστικά ταυτίζονται –τουλάχιστον ως προς την τάση– με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης, η οποία αισιοδοξεί για υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης φέτος, ενώ δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο ο μέσος πληθωρισμός του έτους να κλείσει πολύ υψηλότερα από το 5,5%-6% που ήταν η πρόβλεψη μέχρι τώρα. Επιβεβαίωση αυτών των εκτιμήσεων θα οδηγήσουν στις εξής αλυσιδωτές αντιδράσεις κατά χρονική σειρά:
1. Αύξηση του δημοσιονομικού κόστους για τη χρηματοδότηση των λογαριασμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Η εκτίναξη της τιμής του φυσικού αερίου είναι αυτή τη στιγμή μία από τις μεγαλύτερες πηγές παραγωγής πληθωριστικών πιέσεων αλλά και ένας από τους μεγαλύτερους δημοσιονομικούς πονοκεφάλους, καθώς «τρώει» δημοσιονομικό χώρο. Οσο μεγαλύτερη η τιμή του αερίου, τόσο μεγαλύτερη η πίεση στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας και κατά συνέπεια τόσο περισσότεροι και οι πόροι που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση του ηλεκτρικού ρεύματος. Η 25η Ιουλίου είναι μια κρίσιμη ημερομηνία καθώς –εκτός απροόπτου ή νέας παράτασης– θα ανακοινωθούν τα τιμολόγια λιανικής της ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά, προφανώς θα καθοριστούν βάσει της τιμής του φυσικού αερίου, ενώ στις ανακοινώσεις που θα γίνουν από τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας θα «χτιστεί» και η νέα επιδοματική πολιτική της κυβέρνησης. Με τα σημερινά δεδομένα, είναι πιθανό να απαιτούνται περισσότερα από 1 δισ. ευρώ τον μήνα για να συγκρατείται η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας και κατά συνέπεια περαιτέρω όξυνση των πληθωριστικών πιέσεων.
2. Ταχύτερη απώλεια της πραγματικής αξίας των αποταμιεύσεων. Η πραγματική απόδοση μιας τραπεζικής κατάθεσης υπολογίζεται με τη διαφορά του πληθωρισμού από το επιτόκιο με το οποίο τοκίζονται οι καταθέσεις. Θα είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας που αυτή η «ψαλίδα» θα φτάσει πάνω από το 8%, καθώς ενώ ο πληθωρισμός καλπάζει, και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζεται την επόμενη εβδομάδα να ανακοινώσει την πρώτη αύξηση επιτοκίων ύστερα από μια 10ετία, οι καταθέσεις πολύ δύσκολα θα δουν σημαντική αύξηση επιτοκίου από τις τράπεζες τουλάχιστον μέχρι το τέλος του χρόνου.
Πιέσεις για αυξήσεις στους μισθούς, μεγαλώνουν οι ζημίες για τις καταθέσεις, οι συντάξεις πρέπει να αυξηθούν πάνω από 6%.
3. Αύξηση των πιέσεων για αναπροσαρμογές των μισθών, κάτι που χρονικά τοποθετείται για το φθινόπωρο ειδικά αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για δεύτερο ισχυρό κύμα ανατιμήσεων. Οι πιέσεις αναμένεται να εκδηλωθούν και στον ιδιωτικό τομέα αλλά και στον δημόσιο οπότε και πάλι θα προκύψουν πιέσεις για τον κρατικό προϋπολογισμό. Το κύμα διεκδικήσεων αναμένεται να πυροδοτηθεί και εξαιτίας του κλίματος που θα δημιουργηθεί στην αγορά μετά τον Αύγουστο με την οριστική έξοδο της χώρας από τη μεταμνημονιακή εποπτεία. Η έξοδος αυτή είναι πολύ πιθανό να εκληφθεί ως ευκαιρία να εγερθούν αιτήματα αυξήσεων 12 χρόνια μετά την είσοδο της χώρας στα μνημόνια.
4. Μεγαλύτερη αύξηση των συντάξεων που έχουν αρνητική ή μηδενική προσωπική διαφορά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βλέπει άθροισμα πληθωρισμού και ανάπτυξης άνω του 12% οπότε οι συνταξιούχοι, στο ενδεχόμενο επιβεβαίωσης αυτών των ποσοστών, θα δουν αυξήσεις στις ονομαστικές τους συντάξεις άνω του 6%, καθώς το ποσοστό είναι «κλειδωμένο»: το 50% του αθροίσματος της πραγματικής μεταβολής του ΑΕΠ και του μέσου ετήσιου πληθωρισμού. Οσο μεγαλύτερο το ποσοστό, τόσο γρηγορότερα θα γίνει και η εξάλειψη της αρνητικής προσωπικής διαφοράς για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, με αποτέλεσμα να μπορούν και αυτοί να μπουν στη λίστα των αυξήσεων από το επόμενο έτος. Οι αυξήσεις αυτές θα αποτυπωθούν από την 1/1/2023 και έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνονται υπόψη από το οικονομικό επιτελείο ενόψει της κατάρτισης του προσχεδίου του προϋπολογισμού για την επόμενη χρονιά.
Τα ποσοστά αύξησης των μισθών και των συντάξεων αλλά και το ποιοι τελικώς θα είναι δικαιούχοι αυτών των αυξήσεων –δεν θα είναι για όλους– θα κρίνει και την έκταση του μεγαλύτερου «εφιάλτη» που προκαλεί ένα πληθωριστικό σοκ, που είναι η απώλεια του διαθέσιμου εισοδήματος. Προς το παρόν, αυτή η απώλεια επιχειρείται να αντισταθμιστεί με τα μέτρα στήριξης (power pass, fuel pass, μείωση ΕΝΦΙΑ, επιταγές ακρίβειας κ.λπ).
Ταχύτερη μείωση χρέους
Οσον αφορά το χρέος, ο πληθωρισμός φαίνεται να συμβάλλει στην ταχύτερη μείωση της αναλογίας του ως προς το ΑΕΠ. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή ανεβάζει το ονομαστικό ΑΕΠ το οποίο για το 2022 εκτιμάται ότι θα επανέλθει πάνω από τα 200 δισ. ευρώ. Η αναλογία μπορεί να υποχωρήσει κάτω από το 180% που είχε προϋπολογιστεί για φέτος.
