Την ώρα που οι προβολείς της σκηνής σβήνουν, ένα ηχηρό «bravi!» ακούγεται από το κοίλον του αρχαίου θεάτρου της Οστιας, πριν οι θεατές ξεσπάσουν σε καταιγιστικό χειροκρότημα. Οταν, δε, προχωράει στο μπροστινό μέρος της ορχήστρας για να υποκλιθεί η πρωταγωνίστρια Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, αποθεώνεται. Είναι Σάββατο 4 Ιουλίου, λίγο μετά τις έντεκα το βράδυ. Η «Κ» βρίσκεται εκεί, έχοντας αναλάβει να καλύψει αποκλειστικά την ιταλική πρεμιέρα της «Λυσιστράτης», παραγωγής του ΚΘΒΕ, που σκηνοθετεί ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Αστέριος Πελτέκης.
Είχε προηγηθεί στο Θέατρο Δάσους, στις 30 Ιουνίου, το πρώτο ανέβασμα του αριστοφανικού έργου στη Θεσσαλονίκη, με τη μετάκληση στη γείτονα χώρα να οφείλεται στο ότι το ΚΘΒΕ αποτελεί μέλος της Ενωσης Θεάτρων της Ευρώπης, η οποία στοχεύει στην οικοδόμηση ενός κοινού ευρωπαϊκού θεατρικού χώρου χωρίς γλωσσικά σύνορα. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε και το ότι ο Αριστοφάνης είναι προσφιλής στα ευρωπαϊκά θεατρικά σαλόνια και τον μύθο του συγκεκριμένου έργου τον γνωρίζει το υποψιασμένο κοινό. Οπως και το ότι τα μεγάλα θεάματα ανοιχτού χώρου τα χαρακτηρίζει μια σωματικότητα που επιτρέπει την είσπραξη του αισθήματος της σκηνής, ακόμη κι αν κάποιος δεν μιλάει τη γλώσσα που ακούγεται σε αυτή», σημειώνει ο κ. Πελτέκης.
Η αίσθηση του παρελθόντος
Η θεματική του Φεστιβάλ Θεάτρου της Αρχαίας Οστιας, στο πρόγραμμα του οποίου εντάχθηκε η «Λυσιστράτη», είναι η «Αίσθηση του παρελθόντος» και το να βλέπει κάποιος μια παράσταση στο αρχαίο θέατρο όπου λαμβάνει χώρα –το οποίο ξεκίνησε να χτίζεται στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ.– αποτελεί εμπειρία. Μια εμπειρία που ξεκινάει από το γεγονός ότι βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού πάρκου της Οστιας, το οποίο αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Οι θεατές, λοιπόν, για να φτάσουν στο θέατρο περνούν μέσα από τα ερείπια της αρχαίας πόλης· βλέπουν ανασκαμμένα κτίσματα, κίονες, αγάλματα και ψηφιδωτά, που τους μεταφέρουν σε μια άλλη εποχή.
«Ο Αριστοφάνης είναι προσφιλής στα ευρωπαϊκά θεατρικά σαλόνια και τον μύθο του συγκεκριμένου έργου τον γνωρίζει το υποψιασμένο κοινό», λέει ο σκηνοθέτης Αστέριος Πελτέκης.
Στην εμπειρία συνεισφέρει, επίσης, το «ντεκόρ» των πανύψηλων δέντρων, που τα «κατοικούν» τζιτζίκια, αλλά και η «μυθολογία» της περιοχής. Κάποτε υπήρξε το επίνειο της Ρώμης. Σήμερα ανήκει στη μητροπολιτική περιοχή της Αιώνιας Πόλης, απέχοντας τριάντα χιλιόμετρα από το κέντρο της. Η δε σύγχρονη Οστια ξεκίνησε να οικοδομείται στα τέλη του 19ου αιώνα, για να εξελιχθεί σε θέρετρο. Οταν μία ημέρα μετά την πρεμιέρα της «Λυσιστράτης» επισκεπτόμαστε τις ελεύθερες παραλίες της με τις πολύχρωμες ομπρέλες, τίποτα δεν προδίδει ότι σ’ αυτό το μέρος πριν από πενήντα ένα χρόνια δολοφονήθηκε άγρια ο Πιερ Πάολο Παζολίνι.
«Συνδέομαι πάρα πολύ με έναν τόπο όταν βλέπω αρχαία, κατά κάποιον τρόπο συντονίζομαι με την ιστορία του χώρου», λέει στην «Κ» η κ. Κωνσταντινίδου. «Οταν πήγαμε στο θέατρο μία ημέρα πριν από την πρεμιέρα για να κάνουμε πρόβα και είδα τον ήλιο να πέφτει πίσω από αυτά τα τεράστια κουκουναρόπευκα με τα κλαδιά που σχηματίζουν ομπρέλες πάνω από τα ερείπια, σκέφτηκα “πού μας έφερε η ζωή και ήρθαμε”».
Η «Λυσιστράτη», που γράφτηκε και διδάχθηκε το 411 π.Χ., θέλει τις γυναίκες της Αθήνας και της Σπάρτης να κηρύσσουν σεξουαλική απεργία απέναντι στους άνδρες τους, για να σταματήσουν τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. «Η πρωταγωνίστρια αυτού του έργου, ως φιγούρα, λειτουργεί σαν από μηχανής θεός», σημειώνει η κ. Κωνσταντινίδου, πριν συμπληρώσει ότι στην εποχή μας, με τους πολέμους που μαίνονται παντού, χρειαζόμαστε έναν τέτοιο θεό. Στη συνέχεια αναφέρει μία φράση από το έργο που αγαπάει πολύ: «Ολοι οι άνθρωποι αδέρφια είμαστε και κάθε πόλεμος εμφύλιος πόλεμος είναι».
Η μάχη των φύλων
Δεν είναι όμως μόνον οι πόλεμοι που κάνουν τη «Λυσιστράτη» να μας αφορά, αλλά και η συνεχιζόμενη «μάχη των φύλων». «Ο Αριστοφάνης τόλμησε, σε μια πολύ περίεργη εποχή, να βάλει μια γυναίκα να επαναστατήσει», τονίζει ο κ. Πελτέκης. Στην παράσταση τα πράγματα πάνε ένα βήμα παρακάτω, για να αγγίξουν τη σημερινή ατζέντα της έκφρασης φύλου και της μη δυαδικότητας. Υπάρχουν, λοιπόν, αναφορές σε «θηλυκά και θηλυκότητες» για να μην παρεξηγηθούν οι ευνούχοι του έργου, ενώ ακούγεται και ένα «όλοι, όλες και όλα».
Το πρώτο χειροκρότημα ακούστηκε μαζί με αρκετά γέλια λίγο μετά τη φασαριόζικη είσοδο κάποιων εκ των ηθοποιών στη σκηνή, οι οποίοι έφτασαν στην ορχήστρα από τις κερκίδες όπου χωρισμένοι σε ζευγάρια τσακώνονταν για το πού θα καθίσουν. Το γέλιο υπερισχύει του κλάματος; «Η κωμωδία έχει ένα ισχυρό πλεονέκτημα έναντι της τραγωδίας. Μέσω του χιούμορ και της εξομάλυνσης των αιχμηρών γωνιών σε βάζει απέναντι σε έναν καθρέφτη που σου δείχνει κωμικά παραμορφωμένα τα κακώς κείμενά σου. Οπότε είναι πιο εύκολο, αν διαθέτεις στοιχειώδη αυτοσαρκασμό, να δεχτείς ότι αυτό που βλέπεις είναι προβληματικό και να σκεφτείς να το αλλάξεις», εξηγεί ο κ. Πελτέκης.
Η παραγωγή του ΚΘΒΕ είναι ένα mainstream, σημερινό ανέβασμα, χωρίς ακαδημαϊσμούς, χωρίς «μεταμοντερνιές». Η κ. Κωνσταντινίδου, ηθοποιός με πληθωρικό σκηνικό εκτόπισμα, δικαιολογεί τη φήμη της ως μεγάλης κωμικού. Το καστ περιλαμβάνει τόσο «θεατρικούς ηθοποιούς» όσο και ονόματα αναγνωρίσιμα από την τηλεοπτική παρουσία τους (Κρατερός Κατσούλης, Κατερίνα Παπουτσάκη, Παναγιώτης Πετράκης), με την ερμηνεία της Αλεξάνδρας Παλαιολόγου να ξεχωρίζει στον ρόλο της Κλεονίκης. Αποκάλυψη, τέλος, είναι η Σοφία Καλεμκερίδου ως Λαμπιτώ – ενθουσίασε τους Ιταλούς με την ενέργεια και το κοστούμι μποντιμπίλντερ με το οποίο εμφανίστηκε στη σκηνή.
H «Λυσιστράτη» θα βρίσκεται σε περιοδεία ανά την Ελλάδα και την Κύπρο έως τον Σεπτέμβριο, ενώ στις 21 και 22 Αυγούστου θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο.
