Πολυποίκιλο, πολύμορφο και δυναμικό, το θεατρικό 2025 άφησε ένα ισχυρό αποτύπωμα με παραστάσεις που ευθυγράμμισαν τις αισθητικές αναζητήσεις των σκηνοθετών και τις ερμηνευτικές τάσεις των ηθοποιών με τις αντίστοιχες της ευρωπαϊκής θεατρικής πρακτικής. Οι προτάσεις ανανέωσης του ρεπερτορίου και εκσυγχρονισμού της δραματουργίας παλαιότερων έργων είναι ευδιάκριτες σε όλες τις συνιστώσες των παραστάσεων. Σκηνογραφικές λύσεις, φωτισμοί, ενδυματολογικές επιλογές, μακιγιάζ, βίντεο αρτ, μουσικός σχεδιασμός, όλα δημιουργούν ένα μεικτό, πολυσύνθετο θέαμα, άλλοτε εικαστικό και άλλοτε εκρηκτικό θεατρικό βίωμα. Μικρές θεατρικές ομάδες, ελάχιστα επιχορηγούμενες, και θίασοι τροφοδοτούμενοι από ιδιώτες παραγωγούς δραστηριοποιήθηκαν παράλληλα με τους μεγάλους θεατρικούς οργανισμούς. Ελεύθερες διασκευές κλασικών έργων, περφόρμανς με άξονες την πολυσυλλεκτικότητα, τη συμπερίληψη, την εξωστρέφεια, μονολογικές φόρμες, καινούργια έργα της ελληνικής δραματουργίας έδωσαν νέα ώθηση στο ήδη ενεργό ενδιαφέρον ενός κοινού, που έχει στραφεί σχεδόν μαζικά στο θέατρο. Χωρίς να διεκδικούμε ίχνος αντικειμενικότητας στους δείκτες μιας συνολικής αποτίμησης, διακρίνουμε τις δέκα παραστάσεις που, για χωριστούς λόγους η κάθε μία, άφησαν το 2025 ένα σημαντικό αποτύπωμα στις θεατρικές σκηνές.
Οιδίποδας
σε διασκευή – σκηνοθεσία Ρόμπερτ Αϊκ,
Στέγη, Ιδρυμα Ωνάση
Ο Ρόμπερτ Αϊκ διασκευάζει και σκηνοθετεί την αρχαία τραγωδία ως σύγχρονο πολιτικό-οικογενειακό θρίλερ που γοητεύει τους θεατές. Τοποθετεί τη δράση σε μια βραδιά εκλογών και μεταγράφει τον Οιδίποδα σε έναν πολιτικό, το πιο ισχυρό φαβορί της εκλογικής αναμέτρησης. Διατηρεί τις ενότητες χρόνου, τόπου και δράσης σε μια «χύτρα ταχύτητας», όπου όλες οι σκηνικές συνιστώσες λειτουργούν υποδειγματικά, συνθέτοντας ένα μικρό σκηνικό αριστούργημα. Η εναλλασσόμενη πλοκή στον άξονα του χρόνου, οι σταδιακές αποκαλύψεις σκοτεινών μυστικών και οι αναγνωρίσεις των μυθικών αλλά και υπαρκτών προσώπων, η εμμονική προσήλωση στα τριγωνικά σχήματα, η σκιά της τραγικής ειρωνείας που πλανάται πάνω από τα κεφάλια των πρωταγωνιστών και ο τρόμος του πεπρωμένου που, δυστυχώς, θα επαληθευτεί, συνθέτουν την πρωτότυπη εκδοχή του «Οιδίποδα». Η παράσταση ευτυχεί χάρη στους εξαιρετικούς πρωταγωνιστές, την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, τον Νίκο Κουρή, τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο και τη συγκινητική Ράνια Οικονομίδου στον εμβόλιμο ρόλο της Μερόπης, της θετής μητέρας του Οιδίποδα.
Ο χορός του θανάτου
του Αυγούστου Στρίντμπεργκ,
σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά,
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Δύο ερωτευμένα πλάσματα βαμπίρ, ο Εντγκαρ και η Αλίς, χορεύουν στον ρυθμό ενός ιδιότυπου totentanz (μακάβριος χορός), επαναλαμβάνοντας τις ίδιες κινήσεις σε έναν φαύλο κύκλο θανάτου. Η Ελενα Τοπαλίδου και ο Σίμος Κακάλας επιδίδονται σε ένα ερωτικό τελετουργικό, ένα μακάβριο παιχνίδι τρόμου, βαρβαρότητας, χιούμορ και αυτοσαρκασμού. Στόχος της παθιασμένης αναμέτρησης των δύο βρικολάκων γίνεται ένα τρίτο πρόσωπο, ο ξάδελφος Κουρτ, που υποδύεται έξοχα ο Χάρης Φραγκούλης. Ο Γιάννης Χουβαρδάς σκηνοθετεί ένα αστικό δράμα του 1900, δημιουργώντας ένα σχεδόν άχρονο εξπρεσιονιστικό σκηνικό περιβάλλον σε μια παράσταση-ορόσημο και για τη συνδυαστική αξιοποίηση όλων των σκηνογραφικών (Θάλεια Μέλισσα), φωτισμών (Κάρολ Γιάρεκ), ενδυματολογικών (Ιωάννα Τσάμη) και μουσικολογικών (Φώτης Σιώτας) παραμέτρων.
Φάουστ
παράσταση βασισμένη στο έργο του Γκαίτε,
σε διασκευή – σκηνοθεσία Αρη Μπινιάρη,
Εθνικό Θέατρο
Η πληθωρική και δυναμική σκηνοθετική γραφή του Αρη Μπινιάρη καθήλωσε τους θεατές σε μια θέαση των εναλλαγών παραδείσου και κόλασης, όπου σατανάδες, μάγισσες, ιερωμένοι και δαίμονες συνθέτουν τις οπτικές συνεκδοχές ενός εικαστικού, μουσικού και χορογραφικού τελετουργικού. Η ελεύθερη διασκευή του έργου του Γκαίτε θεμελιώνεται στο έξυπνο εύρημα του ψυχαναλυτικού μιλιέ. Στην κλασική εκδοχή, ο Φάουστ αναζητά να πετύχει κάτι το αδύνατο, αλλά και το αδιανόητο: να κερδίσει την αθανασία. Στη διασκευή του Μπινιάρη, ο ψυχαναλυτής τον καλεί να διώξει τον φόβο της θνητότητας και του θανάτου. Αρτια η εικαστική όψη της παράστασης, φιλοτεχνημένη από τον Πάρι Μέξη, και εξαιρετικές οι ερμηνείες ενός συνόλου άριστα συντονισμένων ηθοποιών (Μιχάλης Βαλάσογλου, Κωνσταντίνα Τάκαλου, Νάντια Κατσούρα, Αρης Νινίκας, Ιωάννα Μαυρέα, Μπάμπης Γαλιατσάτος).
Εντα Γκάμπλερ
του Ιψεν,
σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά,
θέατρο Προσκήνιο
Ο σκηνικός μύθος της ιψενικής «Εντας», της έκπτωτης αριστοκράτισσας που ασφυκτιά στο αστικό περίβλημα ενός συμβατικού γάμου, της ειρωνικής και απελπισμένης ηρωίδας ερμηνεύτηκε έξοχα από την Ανθή Ευστρατιάδου. Ο Δημήτρης Καραντζάς αποδόμησε πλήρως όλο το ψυχογραφικό οικοδόμημα αυτού του αστικού δράματος και το ανασύνθεσε από την αρχή. Σκηνοθέτησε μια σύγχρονη «αστική τραγωδία», αναδεικνύοντας παράλληλα μια χειροποίητη ατμοσφαιρική θεατρικότητα χωρίς πολύπλοκα σκηνικά εφέ, βίντεο, ή εναλλασσόμενες σκηνές. Στους ανδρικούς ρόλους, ο Χρήστος Λούλης, ο Εκτορας Λιάτσος και ο Φιντέλ Ταλαμπούκας κατέθεσαν σημαντικές ερμηνείες. H κινητική διδασκαλία του Τάσου Καραχάλιου, τα λειτουργικά σκηνικά της Μαρίας Πανουργιά και οι αισθητικές ενδυματολογικές πινελιές της Ιωάννας Τσάμη συνέβαλαν σε μια ολοκληρωμένη πρόταση για το σύγχρονο ανέβασμα των ιψενικών έργων.
Λίντα
της Πενέλοπι Σκίνερ,
σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη,
θέατρο Επί Κολωνώ
Η Ελένη Σκότη παραδίδει για μία ακόμη φορά ένα ουσιαστικό μάθημα σκηνοθεσίας. Διεισδύει με τον σκηνοθετικό φακό της στο πεδίο του κοινωνικού ρεαλισμού και δημιουργεί ένα σύγχρονο ψυχολογικό θρίλερ όπου όλα συντελούνται στους εσωτερικούς χώρους ενός σπιτιού και εταιρικών γραφείων. Αναπτύσσει το κεντρικό θέμα των διαψευσμένων ονείρων και της ταπείνωσης που βιώνει η Λίντα, αποφεύγοντας κάθε ίχνος μελοδραματισμού και γραφικότητας των δραματικών προσώπων. Μια παράσταση με δραματική ένταση, εξαιρετικό ρυθμό και ουσιαστικές ερμηνείες. Η Μυρτώ Αλικάκη μπαίνει δυναμικά στον ρόλο της Λίντα, της ευάλωτης προσωπικότητας που κρύβεται κάτω από μια επίφαση προσωπικής επάρκειας και ισχυρής αυτοπεποίθησης.
Η μέρα της φούστας
βασισμένη στο ομότιτλο έργο του Ζ. Π. Λίλιενφελντ,
σε σκηνοθεσία Ζωής Χατζηαντωνίου,
θέατρο Δίπυλον
Η Σόνια, καθηγήτρια Λογοτεχνίας, στοχοποιείται γιατί προσέρχεται στο σχολείο φορώντας φούστα. Ενα τυχαίο συμβάν μετατρέπει τη σχολική τάξη σε πεδίο μάχης, όπου η Σόνια και οι μαθητές της εκρήγνυνται, συγκρούονται, καταρρέουν και ανασυντίθενται. Η Ζωή Χατζηαντωνίου αξιοποίησε σκηνοθετικά την τεχνική «θέατρο εν θεάτρω» καθώς ένα μεγάλο μέρος του δραματικού χρόνου καταλαμβάνουν οι «Ληστές» του Σίλερ. Ολα τα σκηνικά μοτίβα, περιστρέφονται γύρω από την ερμηνεία της Θεοδώρας Τζήμου στον ρόλο της Σόνιας. Η ερμηνεία της είναι ορόσημο υποκριτικής γραμμής. Παγιδευμένη σωματικά και συναισθηματικά από τους βίαιους μαθητές της, αποκαλύπτει σταδιακά την καθηγήτρια που αποκτά τον έλεγχο της τάξης υποβοηθούμενη από έναν από μηχανής θεό, ένα πιστόλι. Το ερώτημα που τίθεται στους θεατές είναι βασανιστικό: Μπορεί χωρίς βία να εξευγενισθεί η βαναυσότητα του ανθρώπου;
Η πύλη της κόλασης
σε κείμενο – σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού,
Θέατρο του Νέου Κόσμου
Τη συγκίνηση ενός γνήσιου συναισθήματος, αυτού που προκαλεί ο ποιητικός λόγος, και τη γοητεία ενός άρτιου εικαστικού θεάματος συνδυάζει ο Γιάννης Καλαβριανός στο σκηνικό ταμπλό της παράστασης «Η πύλη της κόλασης». Σκηνοθετεί έναν ύμνο αλλά και μια ελεγεία αφιερωμένη στους καταστροφικούς και καταδικασμένους έρωτες, με άξονα τον καταραμένο έρωτα του γλύπτη Ογκίστ Ροντέν και της μαθητευόμενης γλύπτριας και μούσας του Καμίγ Κλοντέλ. Ο Γιώργος Γλάστρας, ηθοποιός ιδιαίτερης δύναμης και υποβλητικής ερμηνευτικής πυκνότητας, δημιουργεί έναν Ροντέν με «εύφλεκτη καρδιά» σε «άσχημο σώμα». Μία παράσταση εμπνευσμένη από τον πίνακα του Αλεξάντρ Καμπανέλ «Ο θάνατος της Φραντσέσκα ντε Ρίμινι και του Πάολο Μαλατέστα», που εκτίθεται στο μουσείο Ορσέ του Παρισιού.
Βαρώνος Φ. (Φιάκας)
του Δημοσθένη Μισιτζή,
σε σκηνοθεσία Γιωργή Τσουρή και Αλέξανδρου Χρυσανθόπουλου,
θέατρο Πτι Παλαί
Οι σκηνοθέτες Γιωργής Τσουρής και Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος διασκεύασαν τον «Φιάκα», μια «αστειοτάτη» δίπρακτη κωμωδία του 1870, που συνδυάζει σατιρικά και αισθηματολογικά στοιχεία με επίκεντρο την καταστροφική επίδραση που είχε στην προσωπικότητα των κοριτσιών της εποχής η ανάγνωση των ρομαντικών μυθιστορημάτων. Ο Θάνος Τοκάκης και η Ηρώ Μπέζου αναβίωσαν με απίστευτο κέφι, έμπνευση και δομημένη τεχνική δύο δραματικά πρόσωπα του 19ου αιώνα, τον ψεύτη και αλαζόνα Φιάκα και την πτωχευμένη νεαρή Ευανθία που ονειρεύεται τον πλούσιο γαμπρό. Απολαυστικός ο Τοκάκης στην προφορά της γερμανικής γλώσσας ως μάγος ταχυδακτυλουργός, ως «ασκεπής», δηλαδή «ξεφούσκωτος» με μαύρο φράκο και άσπρο σώβρακο.
Ο γυάλινος κόσμος
του Τενεσί Ουίλιαμς,
σε σκηνοθεσία Αντόνιο Λατέλα,
Θέατρο Τέχνης
Το θέμα της «διαφάνειας» του «Γυάλινου κόσμου» γίνεται αντικείμενο σκηνικής διερεύνησης από τον σημαντικό σκηνοθέτη Αντόνιο Λατέλα, με επίκεντρο τη «διαφορετικότητα», την οποία επεξεργάζεται σκηνοθετικά σε δύο δραματικούς άξονες: αυτούς της σωματικής αναπηρίας της Λόρα και της λανθάνουσας ομοφυλοφιλικής σχέσης του Τομ (Βαγγέλης Αμπατζής) και του Τζιμ, του «καβαλιέρου» επισκέπτη που ερμηνεύει ο Νίκος Μήλιας, σκιαγραφώντας με εμπρηστικό τρόπο το πιο ρεαλιστικό πρόσωπο του έργου. Σημαντική η ερμηνεία της Μαρίας Καλλιμάνη στον ρόλο της Αμάντας, της debutante που εκπροσωπεί τη φιλοσοφία του αμερικανικού Νότου. Η σκηνοθεσία καθηλώνει τον θεατή στη σκηνή του χορού της Λόρα (Λήδα Κουτσοδασκάλου) και του Τζιμ, στο σκοτεινό δωμάτιο που φωτίζεται μαγικά μόνο από έναν χειροκίνητο προβολέα (φωτισμοί της Στέλλας Κάλτσου). Πρόκειται για μια ιδιαίτερη θεατρική σκηνή, που επαληθεύει πλήρως τους υφολογικούς στόχους του σκηνοθέτη.
Ο χορός των εραστών
σε κείμενο – σκηνοθεσία Τιάγκο Ροντρίγκες,
Στέγη, Ιδρυμα Ωνάση
Ο Τιάγκο Ροντρίγκες έγραψε και σκηνοθέτησε την ιδιότυπη θεατρική φόρμα μιας ερωτικής διαλογής με τη μορφή «μουσικής φούγκας». Συνεργαζόμενος με την Αργυρώ Χιώτη, κινήθηκε στον δραματικό πυρήνα ενός «ερωτικού ποιήματος», στήνοντας μία περφόρμανς αφιερωμένη στη συναισθηματική ταύτιση, την οποία προϋποθέτει η ερωτική αγάπη. Το σκηνοθετικό πλάνο υλοποιήθηκε χάρη στους δύο υψηλής ερμηνευτικής λειτουργικότητας ηθοποιούς, τον Νίκο Καραθάνο και τη Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου. Παρέσυραν τους θεατές στην υπαρξιακή δίνη της σχέσης ενός ζευγαριού, τη στιγμή της απόγνωσης, όταν συνειδητοποιούν ότι ο ένας δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τον άλλον, ότι ο ένας από τους δύο φεύγει οριστικά, ότι ο χρόνος που τους απομένει είναι ελάχιστος. Ενα πρωτότυπο και ιδιαίτερα γοητευτικό σκηνικό αποτέλεσμα.
