Δεν φταίω εγώ, η διπολική διαταραχή μου τα φταίει. Αυτά, με πολύ, πολύ περισσότερα λόγια, είπε ο Κάνιε Γουέστ, πλέον Ye, στη διάσημη ολοσέλιδη «απολογία» του στη Wall Street Journal, ένα κείμενο που δημοσιεύθηκε στις αρχές της εβδομάδας ως διαφημιστική καταχώριση. Ο διάσημος καλλιτέχνης και παραγωγός ζήτησε συγγνώμη για τα αντισημιτικά σχόλια και τη συμπεριφορά του, δηλώνοντας ότι αυτά συνέβησαν στη διάρκεια μανιακού επεισοδίου που διήρκεσε τέσσερις μήνες, το οποίο αποδίδει σε διαγνωσμένη διπολική διαταραχή τύπου 1 και σε παλαιότερο τραυματισμό στο κεφάλι.
Μεταξύ άλλων, εκείνο το διάστημα έγραψε στο Twitter, πλέον Χ, ότι έχει «dominion», δηλαδή «πλήρη κυριαρχία» πάνω στη σύζυγό του, την καλλιτέχνιδα και αρχιτέκτονα Μπιάνκα Σενσόρι, η εταιρεία του Yeezy εμφανίστηκε να πωλεί T-shirts με σβάστικα στο σχετικό online κατάστημα υπό την ονομασία προϊόντος HH-01 – ένας κωδικός που θεωρήθηκε σύνδεση με τη φράση Heil Hitler), ενώ φέρεται να κυκλοφόρησε ένα τραγούδι με τίτλο «Heil Hitler». «Δεν είμαι ναζί, ούτε αντισημίτης», έγραψε, «αγαπώ τους Εβραίους». Ζήτησε επίσης συγγνώμη από τη μαύρη κοινότητα, που την απογοήτευσε.
Η διπολική διαταραχή προκαλεί ακραίες εναλλαγές διάθεσης, μπορεί όμως να σε κάνει και… ναζί; Η γρήγορη απάντηση είναι όχι, αλλά έχει ενδιαφέρον να δούμε γιατί. «Υπάρχουν τέσσερις παράγοντες σε κάθε συμπεριφορά», σημειώνει στην «Κ» ο ψυχίατρος – ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Βασιάδης, «τι άνθρωπος είναι ο συγκεκριμένος, ποια είναι η προσωπικότητά του, οι αξίες, η ιδεολογία του, πόσο ισχυρή βούληση έχει, αν δηλαδή μπορεί να επιβληθεί στον εαυτό του, πόσο παρορμητικός είναι και, τέταρτον, το πολιτισμικό περιβάλλον στο πλαίσιο του οποίου τελείται μια πράξη – τι θεωρείται πρέπον. Ανάλογα με τους συνδυασμούς αυτών των παραγόντων μπορούμε να κρίνουμε την εκάστοτε συμπεριφορά». Σε οξεία φάση, μια ψυχιατρική πάθηση, επισημαίνει, μπορεί να επηρεάσει μόνο τον έναν από αυτούς τους παράγοντες, την παρορμητικότητά μας. Χρονίως μπορεί να μας καταστήσει πιο κουρασμένους ανθρώπους, με τον ίδιο τρόπο που μπορούν να μας επηρεάσουν και άλλοι παράγοντες, όπως για παράδειγμα η φτώχεια. «Ενας άνθρωπος με ψυχιατρική πάθηση, εν ολίγοις, δεν αλλάζει χαρακτήρα και μπορεί μόνο προσωρινά να προβεί σε ακραίες συμπεριφορές, που θα είναι προσανατολισμένες στις πεποιθήσεις του. Ενας καλοπροαίρετος και ώριμος χαρακτήρας θα εκφράσει την επιθετικότητά του και την παρορμητικότητά του μάλλον μακριά από ναζιστικές ρητορικές. Παρά ταύτα, πιστεύω πως κάθε ειλικρινής απολογία έχει βαρύτητα και πρέπει να γίνεται δεκτή – χωρίς απαραιτήτως να απαλλάσσει από ευθύνες».
«Ενας άνθρωπος με ψυχιατρική πάθηση δεν αλλάζει χαρακτήρα». Δημήτρης Βασιάδης, ψυχίατρος – «Να χρησιμοποιείται ως συγχωροχάρτι είναι προκλητικό απέναντι σε αυτούς που παλεύουν με τα κύματα». Βάλια Δημητρακοπούλου, podcast Bipolar Opposites
Η ψυχική ασθένεια δεν σε κάνει ναζί, τονίζει από την πλευρά της η δημοσιογράφος Βάλια Δημητρακοπούλου, που στο podcast Bipolar Opposites μοιράζεται την εμπειρία της με τη διπολική διαταραχή. «Η διπολική διαταραχή μπορεί να προκαλέσει ψύχωση και κάποιος να έχει αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές, ακόμη και να κινδυνεύσει ο ίδιος, αλλά δεν γίνεσαι πολεμοχαρής, αντισημίτης, φασίστας ή ναζιστής. Το να χρησιμοποιείται η ψυχική διαταραχή ως συγχωροχάρτι είναι προκλητικό απέναντι σε αυτούς που παλεύουν με τα κύματα». Οπως λέει, είναι ιδιαίτερα προκλητικό όταν αυτό γίνεται από ανθρώπους που έχουν τη δυνατότητα να έχουν όλη τη βοήθεια του κόσμου, πρόσβαση σε γιατρούς, καμία υποχρέωση να εργάζονται κ.ο.κ.
«Θα περίμενε κανείς από ανθρώπους σαν τον Κάνιε με τόσο μεγάλη πλατφόρμα, να τη χρησιμοποιούν για να εκπαιδεύσουν το κοινό. Αντιθέτως, επιλέγουν να βλάψουν τους άλλους ασθενείς, οι οποίοι ίσως νομίσουν ότι η ασθένεια μπορεί να σε κάνει έτσι». Οπως εξηγεί, ο Κάνιε Γουέστ έχει στήσει μια ολόκληρη βιομηχανία γύρω από την εκκεντρικότητά του. «Αν εγώ πάθω ένα ψυχωτικό επεισόδιο και πω ακραία πράγματα ή γίνω εριστική, θα μπορούσα να πω ότι είχα ένα επεισόδιο από την τάδε ημερομηνία μέχρι την τάδε ημερομηνία, που με οδήγησε εκεί. Αν όμως πρόκειται για μια συμπεριφορά που έχω ενστερνιστεί εδώ και 20 χρόνια, δεν είναι πια επεισόδιο. Είναι βασικό στοιχείο του χαρακτήρα μου».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αμερικανός ράπερ είχε δεχθεί έντονες επικρίσεις για τη συμπεριφορά και τα λεγόμενά του, που απομάκρυναν μέρος του ακροατηρίου του, αλλά και οδήγησαν brands με τα οποία είχε συνεργασία να τη διακόψουν.
