Η 25η σύνοδος της Διακυβερνητικής Επιτροπής της UNESCO για την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους λαμβάνει χώρα στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι κάθε δύο χρόνια. Εκεί συζητήθηκε ξανά το θέμα της οριστικής επιστροφής και επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα στη χώρα όπου γεννήθηκαν για να μπορέσουν να εκτεθούν στην ολότητά τους στο Μουσείο Ακρόπολης, όσα ο χρόνος, η φύση και οι άνθρωποι επέτρεψαν να διατηρηθούν έως τις μέρες μας. Η αναγνώριση από την UNESCO ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν μέρος της πολιτιστικής ελληνικής κληρονομιάς και ταυτότητας είναι ουσιαστική, καθώς αποτελεί ένα ακόμα βήμα προς την κατεύθυνση για την οριστική επιστροφή και επανένωσή τους στην Αθήνα.
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, όπως και το ίδιο το μνημείο, πέραν της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ταυτότητας, είναι μνημείο αναγνωρισμένο από την UNESCO ως μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και ως τέτοιο θα πρέπει να το βλέπει και να το χαίρεται η ανθρωπότητα στην ολότητά του και όχι αποσπασματικά. Γιατί ως σύνολο δημιουργήθηκε και ως σύνολο αποτελεί τη σταθερή αντανάκλαση της αιωνιότητας. Η επανένωση των Γλυπτών στο Μουσείο Ακρόπολης, σε άμεση εγγύτητα με τον Ιερό Βράχο, αποτελεί απλώς την αναγκαία συνθήκη για την προστασία των Γλυπτών από την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις καιρικές συνθήκες και μάλιστα σε επαναλαμβανόμενες εποχές κλιματικών αλλαγών.
Η 25η σύνοδος και η απόφασή της δεν είναι η μόνη που φέρνει πιο κοντά την ελληνική υπόθεση προς ένα αίσιο τέλος. Εχουν προηγηθεί η απόφαση της UNESCO της 29ης Σεπτεμβρίου 2021, όπου ρητώς αναφέρεται στον ορθό, τον ηθικό, τον δίκαιο και τον διακυβερνητικό χαρακτήρα της όλης υπόθεσης, οι οριστικές επανενώσεις θραυσμάτων του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα από το Παλέρμο της Σικελίας το 2022 και από το Βατικανό το 2023, η απόφαση και της συνόδου του 2024, όπου πάλι όλα τα συμμετέχοντα κράτη κάλεσαν το Βρετανικό Μουσείο και τη βρετανική κυβέρνηση να πράξει το σωστό, το ηθικό και το δίκαιο. Ενθυμούμαι τη σθεναρή στάση τότε όλων των χωρών. Και, φυσικά, και τότε και τώρα τη στάση της Τουρκίας, με τη Ζ. Μποζ να καλεί τη βρετανική πλευρά να μην ξαναχρησιμοποιήσει ως επιχείρημα το δήθεν σουλτανικό φιρμάνι που ισχυρίζεται ότι είχε ο Ελγιν, γιατί τέτοια άδεια δεν υπάρχει στα οθωμανικά αρχεία.
Η αναγνώριση από την UNESCO ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν μέρος της πολιτιστικής ελληνικής κληρονομιάς και ταυτότητας είναι ουσιαστική.
Στη δευτερολογία μου, ως μέλος της τετραμελούς ελληνικής επιτροπής (Γ. Διδασκάλου, Α. Παπαθανασίου, Β. Παπαγεωργίου), τόνισα ότι εάν ένα τέτοιο φιρμάνι/άδεια είχε ποτέ εκδοθεί και είχε χαθεί, θα είχε καταγραφεί στα «βιβλία πρωτοκόλλου», όπου σημειώνονταν όλα τα φιρμάνια και σε τι αυτά αφορούσαν. Η αρπαγή της ομορφιάς των Γλυπτών του Παρθενώνα από τον Ελγιν και τους συνεργάτες είναι μια πράξη που ζητάει αποκατάσταση, μια πράξη αποκαταστατικής δικαιοσύνης, που την επιθυμεί όχι μόνο η UNESCO με τις αποφάσεις των επαναλαμβανόμενων συνόδων της και με τη σθεναρή στάση όλων των χωρών που συμμετέχουν σε αυτές, αλλά και του βρετανικού λαού που σύμφωνα με τις βρετανικές δημοσκοπήσεις ξεπερνάει το 61%, είναι αίτημα της παγκόσμιας κοινότητας.
Χαίρομαι που στον σχολιασμό της απόφασης της συνόδου το Βρετανικό Μουσείο διά του εκπροσώπου του μιλάει για την ολότητα (integrity), υπερασπιζόμενο την ολότητα των συλλογών του και, επομένως, θα συμφωνεί ότι όταν πρόκειται περί ολότητας και μάλιστα ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως ο Παρθενώνας και το σύνολο του γλυπτού διακόσμου του, είναι πάνω από οποιαδήποτε συλλογή.
*Ο κ. Νίκος Σταμπολίδης είναι γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης.
