Εμβληματικά εκθέματα που θα παρουσιάζονται με θέαση 360 μοιρών, σημαντικά έργα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού που θα διατρέχουν όλη τη «βασική διαδρομή» της έκθεσης λειτουργώντας ως «μαγνήτες» για τους επισκέπτες, μεικτό σύστημα φωτισμού που θα συνδυάζει τον φωτισμό των προθηκών με εκείνο των αιθουσών, αλλά και γήινη χρωματική παλέτα και λελογισμένη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών είναι μερικά από τα κύρια σημεία της μουσειολογικής προμελέτης του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που ανακοίνωσε χθες το υπουργείο Πολιτισμού.
Οπως αναφέρει το ΥΠΠΟ, η μουσειολογική προμελέτη του Εθνικού Αρχαιολογικού, που πρόσφατα έλαβε ομόφωνα –μαζί με την αντίστοιχη του Επιγραφικού Μουσείου– το πράσινο φως του Συμβουλίου Μουσείων («Κ», 7.4.2026), επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στη μεθοδολογία της οργάνωσης τού προς έκθεση αρχαιολογικού υλικού, στη γενικότερη αισθητική και στην οπτική ταυτότητα των εκθεσιακών χώρων του κτιρίου (του μνημείου και της επέκτασης) κ.ά.
Πηγές της «Κ» εξηγούν ότι η μουσειογραφική προμελέτη «παντρεύει» το εγκεκριμένο μουσειολογικό σκεπτικό του νέου μουσείου (ένα πανόραμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού μέσα από μια χωροχρονική και εννοιοκεντρική οργάνωση των εκθεμάτων σε δεκατρείς θεματικές ενότητες) με τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του, τον οποίο ανέλαβαν τα αρχιτεκτονικά γραφεία Τσίπερφιλντ – Τομπάζη, αποτελώντας ταυτόχρονα και μια «γέφυρα» μεταξύ των δύο στοιχείων.
Στη βασική διαδρομή, 300 εμβληματικά έργα, όπως ο Εφηβος των Αντικυθήρων ή ο θεός του Αρτεμισίου, θα καθοδηγούν σαν «νήμα» τους επισκέπτες.
Ενδεικτικά, η χρωματική παλέτα αρκετών εκθεσιακών χώρων του νέου ΕΑΜ θα είναι επηρεασμένη και από τη χρήση του υλικού «rammed earth» («συμπιεσμένη γη») που προβλέπεται στην επέκταση του μουσείου βάσει των σχεδίων Τσίπερφιλντ – Τομπάζη. Στο ιστορικό κτίριο θα κρατηθεί μεν το μωσαϊκό του πατώματος και θα ληφθεί υπόψη στην οπτική ταυτότητα των εκθεσιακών χώρων, ωστόσο αρκετά από τα σχετικά ζητήματα βρίσκονται υπό διερεύνηση και θα διευθετηθούν με την οριστική μουσειογραφική μελέτη, που αναμένεται να ολοκληρωθεί –όπως και η οριστική αρχιτεκτονική μελέτη– στις αρχές του καλοκαιριού.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν και ορισμένα από τα εμβληματικά εκθέματα της «βασικής διαδρομής» του νέου ΕΑΜ, που θα «μαγνητίζουν» τους επισκέπτες και θα τους καθοδηγούν, σαν «νήμα», στη μουσειολογική αφήγηση. Σε αυτά τα περίπου 300 εκθέματα περιλαμβάνονται η Κόρη Φρασίκλεια, ο Κούρος της Αναβύσσου, ο αμφορέας του Νέσσου, ο θεός του Αρτεμισίου, το αντίγραφο του Διαδούμενου του Πολυκλείτου, ο Παις του Μαραθώνα, ο Εφηβος των Αντικυθήρων, το σύμπλεγμα Αφροδίτης, Πάνα και Ερωτα, ο Γαλάτης Πολεμιστής κ.ά. Ορισμένα από αυτά τα εκθέματα θα παρουσιάζονται «ελεύθερα», ώστε να επιτρέπεται, στο μέτρο του δυνατού, η θέασή τους από 360 μοίρες, ενώ με τον ίδιο τρόπο θα εκτίθενται για πρώτη φορά και άλλες εμβληματικές αρχαιότητες, οι οποίες θα είναι τοποθετημένες σε πλήρως διάφανες προθήκες. Η προλεμέτη εστιάζει επίσης στην ανάδειξη και χωροθέτηση του «Προλόγου» και του «Επιλόγου» της έκθεσης του ΕΑΜ, με τον «Πρόλογο» ειδικά να περιλαμβάνει μια πλατφόρμα που θα παρουσιάζει τις πέντε βασικές αξίες του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού (ανθρωποκεντρισμός, δημοκρατία, δημιουργικότητα και πειραματισμός, νόηση, καινοτομία) μέσα από μια προσεκτική επιλογή αντικειμένων.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μουσειογραφική προμελέτη του νέου Επιγραφικού Μουσείου, στην έκθεση του οποίου θα παρουσιάζονται περίπου 650 επιγραφές σε χώρο 1.400 τ.μ. Η εκθεσιακή αφήγηση θα ομαδοποιείται σε θεματικές ενότητες («Η λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος στην αρχαία Αθήνα», «Οι Παναθηναϊκοί αγώνες», «Ο Ηρώδης ο Αττικός και οι πρώτοι Ελληνες συγκλητικοί» κ.ά.), στις οποίες επισκέπτες θα συναντούν «νησίδες» με εξέχοντα επιγραφικά μνημεία (οι κατάλογοι του φόρου της Α΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας, ένα αντίγραφο των νόμων του Δράκοντα κ.ά.), ενώ θα ενσωματώνεται και η πρακτική της «ανοικτής αποθήκευσης», στο πλαίσιο της οποίας τα εκθέματα θα παρουσιάζονται σε ράφια.
Τις δύο προμελέτες εκπόνησε το αρχιτεκτονικό γραφείο Atelier Brückner σε συνεργασία με στελέχη των δύο μουσείων, καθώς και με τα γραφεία Τσίπερφιλντ – Τομπάζη και τους συνεργάτες τους. «Ο συνολικός επανασχεδιασμός των εκθέσεων των δύο μουσείων, βάσει και της επέκτασης – αναβάθμισης του κτιριακού συγκροτήματος, θα αποδώσει ένα σύγχρονο μουσείο παγκόσμιας εμβέλειας», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Σημειώνεται, τέλος, ότι το ΕΑΜ συνεργάζεται και με το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας, το οποίο λειτουργεί συμβουλευτικά σε θέματα όπως η επιλογή των σημείων τοποθέτησης καμερών, ο καθορισμός των χώρων του μουσείου που θα είναι ελεύθεροι, ελεγχόμενοι ή προσβάσιμοι αποκλειστικά από το προσωπικό κ.ά.
