Κοιτάζοντας τις εικόνες του πάντα έλεγα μέσα μου πόσο θα ήθελα να του έχω κάνει συνέντευξη. Και αν η μοίρα έκοψε νωρίς το νήμα της ζωής του, ο Γιάννης Ψιλάκης (1967-2006) φρόντισε να αφήσει πίσω του –στα 39 του μόλις χρόνια– μια κληρονομιά οικουμενική. Διότι το φωτογραφικό του βλέμμα ήταν βαθιά ανθρώπινο και η ψυχή του αμόλυντη από κάθε ιδιοτέλεια, ναρκισσισμό κι έπαρση. Χαρισματικός με τον φακό, ευαίσθητος ταξιδιώτης, φιλοπερίεργος εξερευνητής, σεβαστικός στους διαφορετικούς πολιτισμούς, έφερε μέσα του αξίες σπάνιες που διακρίνει κανείς σε κάθε σελίδα του σπουδαίου λευκώματος, με τίτλο «Ιχνη Ανθρώπων». Φτιαγμένο με άρτια αισθητική και περιεχόμενο, φροντισμένο μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια από την επιμελήτρια και φίλη του, Ελένη Αθανασίου, είναι αντάξιο της δουλειάς του. Το βιβλίο παρουσιάστηκε στις 22 Ιουνίου στο παράρτημα του Μπενάκη Πειραιώς. Και από τη ζέστη της Αθήνας, ταξιδέψαμε με τις λήψεις του στην Ινδονησία, την Ινδία, το Νεπάλ, το Πακιστάν, την Αιθιοπία, τη Βολιβία, την Κούβα, τη Χιλή και την Τυνησία. Ετσι είχε συμβεί και με την έκθεση που είχε πραγματοποιηθεί λίγο μετά τον θάνατό του στο Μουσείο Μπενάκη της Κουμπάρη, το 2006. Είχαμε όλοι καταλάβει πως για εκείνον «Ο κόσμος ήταν ένας». Αδιαίρετος. Χωρίς διακρίσεις.
Στην παρουσίαση συγκεντρώθηκαν όλοι όσοι τον γνώριζαν και τον αγαπούσαν. Ηταν εκεί η μητέρα του Τίτη Ψιλάκη και η αδελφή του Νίνα που φρόντισαν να συγκεντρώσουν μετά θάνατον όλες τις λήψεις σε ένα αρχείο. Και με το υλικό που βρήκαν έκαναν μετά από 20 χρόνια από την εκδημία του αυτό το υπέροχο βιβλίο που κυκλοφορεί από το Μουσείο Μπενάκη με τη στήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση και της οικογένειάς τους. Οπτικές μαρτυρίες από έναν υπέροχο, ρομαντικό, θαρραλέο νέο που είχε ταξιδέψει σε λίμνες και ποτάμια με σχεδίες, είχε περάσει μήνες με πρωτόγονες φυλές, είχε αντέξει σε όλες τις καιρικές συνθήκες, είχε υποκλιθεί στο μεγαλείο της φύσης, μα κυρίως στην ταπεινότητα και την αυθεντικότητα των ανθρώπων που γνώρισε στα μακρινά του ταξίδια. Σε αυτή τη βραδιά μνήμης και αναγνώρισης πρώτη πήρε τον λόγο η Νίνα Ψιλάκη που μίλησε από καρδιάς για τον αδελφό της στο κατάμεστο αμφιθέατρο. Ο Γιώργης Μαγγίνης με τη σειρά του εξήγησε γιατί αυτό το βιβλίο έρχεται να ενταχθεί στην εκδοτική σειρά του μουσείου.
Η Ιστορικός Τέχνης – επιμελήτρια της έκδοσης Ελένη Αθανασίου, τόνισε: «Οι εικόνες του Γιάννη Ψιλάκη αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή βρίσκονται στο μεταίχμιο δύο κόσμων. Από τη μία πλευρά καταγράφουν κοινωνίες και τρόπους ζωής που διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με την παράδοση. Από την άλλη, δημιουργούνται σε μια εποχή κατά την οποία η παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογική επιτάχυνση και η μαζική επικοινωνία μετασχηματίζουν ραγδαία τις τοπικές πολιτισμικές ταυτότητες. Οι φωτογραφίες αυτές δεν αποτελούν απλώς αισθητικά αντικείμενα· συνιστούν τεκμήρια ενός κόσμου που μεταβάλλεται».
Ο διευθυντής της «Κ» Αλέξης Παπαχελάς περιέγραψε την Bigger than life πετριά του Ψιλάκη που γύριζε από τα πολύμηνα ταξίδια του με απίθανες αφηγήσεις και ιστορίες. Πίσω από αυτές έβλεπε κανείς πώς αντιμετώπιζε όλους αυτούς που οι σύγχρονοι άνθρωποι θεωρούν πρωτόγονους. Με αγάπη, θαυμασμό, σεβασμό και δίψα να μάθει από αυτούς πράγματα που ο πολιτισμός μας γύριζε την πλάτη.
Ο ποιητής Βαγγέλης Χρόνης, συνοδοιπόρος στην ευαισθησία, εστίασε στις σπάνιες αξίες που έδιναν το κίνητρο στον Ψιλάκη να ταξιδεύει στις πιο μακρινές γωνιές του πλανήτη. Στο τέλος της παρουσίασης η συγκίνηση ήταν τεράστια, με ένα παρατεταμένο χειροκρότημα από όλο το αμφιθέατρο.
