Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, η Ανδρος έχει τη δική της ξεχωριστή θέση στην καρδιά των φιλότεχνων. Χάρις στο ζεύγος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή απέκτησε το πρώτο περιφερειακό μουσείο σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα, με εκθέσεις που θα ζήλευαν σε κάθε μητρόπολη του εξωτερικού. Και σήμερα εξακολουθεί να ελκύει όσους αγαπούν την τέχνη, διότι κάθε αφιέρωμα είναι άρτιο, φροντισμένο και γεμάτο εκπλήξεις. Φέτος παρουσιάζεται μια έκθεση της εξαιρετικής Γαλλίδας γλύπτριας Ζερμέν Ρισιέ στην παλιά πτέρυγα του μουσείου, καθώς η νεότερη έχει κλείσει για συντήρηση. Τα εγκαίνια έγιναν στις 14 Ιουνίου παρουσία εκλεκτών καλεσμένων και εκπροσώπων του Τύπου, αλλά και των τοπικών αρχών. Ο αέρας φυσούσε δαιμονισμένα φουσκώνοντας τα κύματα, αλλά τα έργα της Ρισιέ γείωναν τους θεατές με τη δύναμή τους.
Πολύ μπροστά από την εποχή της, μια οικουμενική προσωπικότητα που έβλεπε μέσα στον άνθρωπο όλες τις υπαρξιακές αγωνίες, η Ρισιέ (1902-1959) κέντρισε από νωρίς το ενδιαφέρον του ζεύγους των Ελλήνων συλλεκτών με το σπάνιο ένστικτο. Απέκτησαν τέσσερα έργα της. Η ίδια μεγάλωσε κοντά στη φύση και καλλιέργησε από παιδί την παρατηρητικότητά της στα έντομα και τα ζώα. Αποφάσισε από νωρίς ότι θα αφιερωθεί στη γλυπτική. Μαθήτευσε πλάι στον Μπουρντέλ. Στην καλλιτεχνική της πορεία αξιοποίησε γνώσεις, ταλέντο και δεξιότητες. Αξιοποίησε και τις εμμονές της φτιάχνοντας γλυπτικές συνθέσεις που ήταν υβριδικές. Ανθρωπόμορφες με στοιχεία από έντομα και πουλιά.
Χάρις στην εξαιρετική επιμέλεια της Μαρίας Κουτσομάλλη-Μορό και της ανιψιάς της καλλιτέχνιδος Λοράνς Ντιριέ και στο μαεστρικό στήσιμο του Ανδρέα Γεωργιάδη και της Βιβής Γερολυμάτου, οι επισκέπτες μπαίνουν σε ένα μαγικό σύμπαν όπου τίποτε δεν είναι δεδομένο. Αφήνει κανείς πίσω του τα ξασπρισμένα στενά και τη θέα του πελάγους για να εισέλθει σε έναν τόπο μαγικό όπου η έμπνευση της Ρισιέ καθοδηγείται από τη φαντασία. Αλλωστε η ίδια δεν αντιμετώπιζε ποτέ τα γλυπτά της ως κατασκευές, πίστευε ακράδαντα ότι είχαν ψυχή και γι’ αυτό τα τοποθετούσε προσεκτικά το ένα δίπλα στο άλλο σαν να είχαν φιλίες ή συγγένειες. «Ολα μου τα έργα, ακόμα και τα πλέον φανταστικά, ξεκινούν από κάτι αληθινό, μια οργανική αλήθεια», τόνιζε.
Η αναδρομική κάνει έναν ανάπλου στο σύνολο της καλλιτεχνικής διαδρομής της. Παρά τον πρώιμο θάνατό της σε ηλικία μόλις 57 ετών, είχε προλάβει να τιμηθεί με το βραβείο Blumenthal στα 34 της χρόνια. Υπήρξε επίσης η μοναδική γλύπτρια που συμμετείχε στην ιστορική έκθεση «The New Decade», που διοργάνωσε το MoMA στη Νέα Υόρκη το 1955. Το 1956 το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Παρισιού της αφιέρωσε μια μεγάλη έκθεση, τιμή που είχε επιφυλάξει μόνον σε ακόμη έναν καλλιτέχνη όσο ήταν εν ζωή, τον Ανρί Ματίς. Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον για το έργο της Ρισιέ έχει αναθερμανθεί καθώς οι ιστορικοί της τέχνης βλέπουν στη δουλειά της στοιχεία κλασικά αλλά και πρωτοπόρα. Το πιο πρόσφατο μεγάλο αφιέρωμα για εκείνην έγινε στο κέντρο Πομπιντού.
Περιδιαβάζοντας την έκθεση μπορεί κανείς να καταλάβει το πάθος και τον κόπο της. Εργαζόταν με μοντέλα που τα έβαζε να ποζάρουν εξαντλητικά μέχρι να πετύχει αυτό που θέλει. Στην Ανδρο έχει μεταφερθεί τμήμα του εργαστηρίου της, τα εργαλεία της, τα σύνεργά της, κάτι πολύ συγκινητικό. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 27 Σεπτεμβρίου.
athinaika@kathimerini.gr
