Μεγάλη Παρασκευή μεσημέρι στην οδό Αρεως στο Μοναστηράκι. Η ουρά ήταν τόσο μεγάλη που ξεκινούσε πολλά μέτρα πριν από την είσοδο του Μουσείου Νεώτερου Ελληνικού Πολιτισμού, απέναντι από τη Βιβλιοθήκη του Αδριανού. Και ιώβειος η υπομονή που χρειάστηκε για να μπουν 2.000 άνθρωποι μέσα στο ΜΝΕΠ και να προσκυνήσουν τον Επιτάφιο στο μικρό εκκλησίδιο του Προφήτη Ελισσαίου. Ο ναΐσκος συναποτελεί μέρος ενός ολόκληρου τετραγώνου με 18 αναπαλαιωμένα πλακιώτικα οικήματα. Το καθένα στεγάζει μια εκθεσιακή ενότητα ενός μουσείου, που διαφέρει από όλα τα άλλα. Το εκκλησάκι όπου κάποτε έψελνε στις αγρυπνίες ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης, προορίζεται για 20 καθημένους, οπότε οι περισσότεροι δεν κατάφεραν να μπουν μέσα. Ωστόσο χάρηκαν τη μεσημεριανή περιφορά κάτω από τον Ιερό Βράχο. Ηταν πάντως εμφανής η μεγάλη δίψα των Αθηναίων και ξένων να πάρουν μέρος σε κάτι ξεχωριστό, μια και ο λιλιπούτειος ναός ξαναζωντανεύει με δέκα λειτουργίες τον χρόνο που τελεί η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών σε σημαντικές εορτές.
Ενα από τα στοιχεία που έκανε εντύπωση σε όσους πέρασαν τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Αγιον Πάσχα στην Αθήνα ήταν η διάθεση των επισκεπτών από άλλες χώρες να συμμετέχουν. Στη λειτουργία της Ανάστασης στον Αγιο Νικόλαο Πευκακίων, στην καρδιά της Αθήνας, μια παρέα Αμερικανών ακριβώς πίσω μου κατέφτασε με τα κεριά ήδη αναμμένα. «Not now, later, later, the priest will give the light!» (όχι τώρα, αργότερα, αργότερα, ο παπάς θα δώσει το άγιο φως) τους καθοδηγούσαν γλυκά άγνωστοι που κάθονταν κοντά τους. Ευτυχώς που τους προετοίμασαν και για την ομοβροντία των βεγγαλικών και των κροτίδων που επακολούθησε μετά τον χαρμόσυνο ήχο της καμπάνας. Ο ουρανός έγινε πολύχρωμος και εκείνοι μαγεμένοι έλεγαν συνεχή «ουάου!». Πρεσβυτεριανοί στο δόγμα, δεν είχαν ζήσει τίποτε αντίστοιχο στη Βόρεια Καρολίνα.
Ανήμερα το Πάσχα, σε όσα στέκια του Παγκρατίου σέρβιραν αρνί, άκουγες και κουβέντες σε ξένες γλώσσες. Στα τραπέζια που κατέφταναν τα καλαθάκια με το ψωμί και τα κόκκινα αυγά υπήρχε αμηχανία. Υστερα οι αλλοδαπές παρέες μιμούνταν τις δικές μας φιλικές και ενδοοικογενειακές αυγομαχίες, με νικητές και ηττημένους. Η αλήθεια είναι πως για τους τουρίστες κάθε θρησκευτική τελετή που γίνεται στην Ελλάδα, αλλά και η ίδια η τήρηση των εθίμων, είναι κάτι που τους εντυπωσιάζει βαθύτατα. Δεν έχει να κάνει μόνο με το γεγονός ότι οι Ελληνες έχουν κοινότητες και συνδεδεμένες οικογένειες, αλλά και το ότι όλες οι γενιές συμμετέχουν με την ίδια ζέση. Από κοντά και οι δικοί μας ξενιτεμένοι, που δεν μπορούν να διανοηθούν ότι θα περάσουν μακριά αυτή την τόσο σημαντική γιορτή, ταυτισμένη με την ελληνική άνοιξη. «Φαντάσου πώς θα ήταν η χώρα μας, αν όλοι αυτοί οι νέοι που έφυγαν ζούσαν στην Ελλάδα», έλεγε μελαγχολικά ένας φίλος.
Οσοι φυγάδες του brain drain δεν κατάφεραν να επιστρέψουν, έστω και για λίγες ημέρες, πήγαν μαζικά στις ορθόδοξες ενορίες, από την Αγία Σοφία του Λονδίνου μέχρι τον Αγιο Στέφανο του Παρισιού, στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, στο Βερολίνο, στο Μόντρεαλ. Η εκκλησία είναι ο ομφάλιος λώρος με την καταγωγή. Την παράσταση βέβαια έκλεψε –ποιος άλλος;– ο Τομ Χανκς. Ως γνήσιος πατριώτης μετέφερε ξανά τον Επιτάφιο στην Αγία Σοφία στο Λος Αντζελες για να δείξει στο Χόλιγουντ ότι η Ελλάδα έχει τις πιο μυσταγωγικές «υπερπαραγωγές».
