Λίγο προτού πεθάνει, ο επιμελητής Jan Hoet είχε δώσει τη συγκατάθεσή του στον Βέλγο φωτογράφο Stephan Vanfleteren για μία μετά θάνατον φωτογραφία του. Κι έτσι, ένα δυνατό, ευθύβολο ασπρόμαυρο πορτρέτο του νεκρού επιμελητή ήρθε να προστεθεί στην ιστορία της τέχνης, ακολουθώντας μια μακρά παράδοση εικόνων για τη ματαιότητα της ζωής, που ξεκίνησαν τον Μεσαίωνα και συνεχίζονται έως τις μέρες μας.
Οι φωτογραφίες της έκθεσης «Faces. Το πορτρέτο στην ευρωπαϊκή φωτογραφία μετά το 1990», που παρουσιάζεται στο Μουσείο Φωτογραφίας της Θεσσαλονίκης, κρύβουν πολλές ενδιαφέρουσες ιστορίες, κάποιες πικρές, πολλές αισιόδοξες, όλες όψεις της ζωής, της καθημερινότητας και όλες εύγλωττες και άμεσες.
Μερικοί από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους φωτογράφους με βαθιά γνώση της πλούσιας παράδοσης, η οποία αναπτύχθηκε εδώ και αιώνες στην προσωπογραφία, παίρνουν μέρος σε αυτήν την έκθεση που παρουσιάστηκε πρώτα στις Βρυξέλλες και το Ρότερνταμ και είναι καρπός της σύμπραξης τριών φορέων: του Bozar Centre for Fine Arts, του Ολλανδικού Μουσείου Φωτογραφίας και του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης – του μοναδικού που ασχολείται αποκλειστικά με το συγκεκριμένο μέσο στην Ελλάδα και έχει παρουσιάσει έως σήμερα εξαιρετικές εκθέσεις.
Στην έκθεση θα δείτε περίπου 200 έργα από τριάντα δυο φωτογράφους, μεταξύ τους διάσημοι και πρωτοπόροι δημιουργοί. Μερικά από τα μνημειακά πορτρέτα του Τόμας Ρουφ, όμοια με φωτογραφίες αστυνομικής ταυτότητας, με τα οποία ο Γερμανός φωτογράφος στα τέλη της δεκαετίας του 1980 επηρέασε την εξέλιξη της φωτογραφίας πορτρέτου. Φωτογραφίες της σπουδαίας Ολλανδής Ρινέκε Ντίκστρα που τη δεκαετία 1992-2002 επισκέφθηκε παραλίες σε ολόκληρο τον κόσμο, φωτογραφίζοντας νέους σε στάσεις του σώματος που συνδιαλέγονται με τον Βερμέρ, τον Μποτιτσέλι, τον Μανέ.
Εργα του Ουκρανού Sergey Bratkov όπου βλέπουμε νεαρά αγόρια και κορίτσια-λολίτες, αλλά και του φωτογράφου Anton Corbijn που συμμετέχει με ατμοσφαιρικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες διασήμων όπως ο Λούσιαν Φρόιντ, η Μάριαν Φέιθφουλ, η Ισαμπέλα Ροσελίνι. Ο Βαγγέλης Ιωακειμίδης, επικεφαλής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, κατάφερε –κάτι διόλου εύκολο ειδικά τη στιγμή που άλλες μεγαλύτερες χώρες έχουν λιγότερους εκπροσώπους– να εξασφαλίσει στην έκθεση τη συμμετοχή τριών Ελλήνων φωτογράφων. Ετσι βλέπουμε αντιπροσωπευτικά της δουλειάς τους έργα των Κωνσταντίνου Ιγνατιάδη, Νίκου Μάρκου και Στράτου Καλαφάτη.
Εχουν γραφτεί πολλά γι’ αυτήν την έκθεση. Ας υπογραμμίσουμε ένα απόσπασμα από το κείμενο του Frits Gierstberg, επικεφαλής επιμελητή της έκθεσης: «Το πορτρέτο επιδρά στην ανθρώπινη εμπειρία μας. Κάνει έκκληση στο αίσθημα ανθρωπιάς μας. Διατυπώνει μια ταυτότητα για το άλλο άτομο ή εγείρει ερωτήματα, πράγμα που οδηγεί σε έναν βαθμό ενσυναίσθησης καθώς βάζουμε τον εαυτό μας, ορθολογικά ή συναισθηματικά, στη θέση του απεικονιζόμενου. Κατά δεύτερο λόγο, κάνοντάς μας να διερωτηθούμε για την ταυτότητά μας ως θεατών, το πορτρέτο λειτουργεί σαν καθρέφτης. Πρέπει να σχετιστούμε με το άλλο άτομο και κάνοντάς το βλέπουμε τον εαυτό μας. Αυτό συμβαίνει μόνο αν η εικόνα του άλλου ατόμου είναι αξιόπιστη».
H έκθεση θα διαρκέσει έως τις 28/2/16.
