Στις αρχές του Αυγούστου έφυγε από κοντά μας ο Νίκος Χολέβας. Καλός συνάδελφος και φίλος, γνωριστήκαμε στο ΕΜΠ. Διοριστήκαμε και οι δύο το 1975 και φύγαμε μαζί, με τη συνταξιοδότησή μας.
Ο Νίκος Χολέβας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1944 και σπούδασε αρχιτεκτονική στη Ρώμη, όπου και εξειδικεύτηκε στη Μελέτη και Αναστήλωση των Μνημείων.
Τα κοινά μας ενδιαφέροντα, η αρχιτεκτονική του Μεσοπολέμου στην Αθήνα και οι δημιουργοί της μας έφεραν κοντά. Συχνά συζητούσαμε και ανταλλάσσαμε απόψεις στο γραφείο του, στο Σπουδαστήριο Μορφολογίας και Ρυθμολογίας, και πρέπει να ομολογήσω ότι χρωστώ στον Νίκο το ότι έμαθα να βλέπω τον εκλεκτικισμό με άλλα μάτια. Ενα κίνημα που όταν σπούδαζα στη Σχολή Αρχιτεκτόνων θεωρείτο όχι απλά ξεπερασμένο αλλά θα έλεγα και λίγο πολύ αποτυχημένο.
Ο Νίκος Χολέβας με έμαθε να το βλέπω σαν το μεταβατικό ρεύμα που οδήγησε την αθηναϊκή αρχιτεκτονική από τον νεοκλασικισμό στο μοντέρνο. «Η αρχιτεκτονική της μετάβασης», από τις συνταγές της ιστορικής ρυθμολογίας στο πρωτοποριακό κίνημα του ελληνικού μοντερνισμού. Ηταν ο πρώτος που μελέτησε και δίδασκε τους αρχιτέκτονες αυτής της γενιάς, τους Σ. Μαγιάση, Αλ. Νικολούδη, Β. Τσαγρή, Ανδ. Κριεζή, Β. Κουρεμένο, Κ. Κυριακίδη και άλλους.
Για πρώτη φορά οι σπουδαστές μελέτησαν το έργο τους σε διαλέξεις και ερευνητικές εργασίες. Στη συνέχεια προχώρησε στους «μοντέρνους», την περίφημη γενιά του ’30, στην οποία ανήκε και ο πατέρας του, Θωμάς Χολέβας, απόφοιτος του 1936, συμμαθητής με τους Γ. Βώκο, Γ. Γιαννουλέλη, Γ. Κανδύλη, Δ. και Α. Μωρέτη, Ν. Τριάντη, Θ. Τσίγκο. Ηταν επίσης από τους πρώτους που μαζί με τους Λ. Φεσσά, Δ. Φιλιππίδη και μερικούς ακόμη ερεύνησε αρχιτεκτονικά αρχεία στην τεκμηρίωση των μελετών του. Τα βιβλία του: «Ο αρχιτέκτων Πάνος Ν. Τζελέπης (1894-1976): μια συμβολή στη νεοελληνική αρχιτεκτονική και στο πρωτοποριακό της κίνημα» 1983, «Εισαγωγή στο έργο του αρχιτέκτονα Σ.Ι. Μαγιάση» 1987, «Ο αρχιτέκτων Αγγελος Ι. Σιάγας» (που αποτελεί και τη διδακτορική του διατριβή) 1987, «Ο αρχιτέκτων Β. Τσαγρής» 1987, «Ο αρχιτέκτων Αγγελος Ι. Σιάγας: 1899-1987» 1992, «Αρχιτεκτονική του Μεσοπολέμου στα Βαλκάνια» 1994, «Η αρχιτεκτονική της “μετάβασης” στην Αθήνα του Μεσοπολέμου» 1998 και οι εργασίες των μαθητών του Α. Κωτσάκη για τον Α. Νικολούδη (διδακτορική διατριβή), Χρ. Ζιρώ για τον Αρ. Ζάχο, της Ι. Παπασταύρου για τον Β. Κουρεμένο και άλλων, καθώς και τα πολλά άρθρα του στα περιοδικά «Ζυγός», «Εικαστικά», «Ανθρωπος + Χώρος» κ.ά. κάλυψαν σημαντικό κενό στην αρχιτεκτονική βιβλιογραφία της Αθήνας του Μεσοπολέμου.
Και θα πρέπει να τονίσω ότι ο Νίκος Χολέβας άφησε πίσω μαθητές-διαδόχους. Θεωρώ ότι είναι μία ακόμα προσφορά του στη νεοελληνική αρχιτεκτονική και η δικαίωση κάθε ακαδημαϊκού δάσκαλου.
Μετά την ίδρυση των Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη στάθηκε πλάι μας, δωρίζοντάς μας το αρχείο του πατέρα του Θωμά Χολέβα και ωθώντας φίλους και γνωστούς στο να μας συνδράμουν και αυτοί με την προσφορά του δικού τους αρχείου.
Δυστυχώς η υγεία του τα τελευταία χρόνια δεν του επέτρεψε να συνεχίσει το δημιουργικό του έργο. Εφυγε νωρίς. Πίσω του άφησε τον γιο του Θωμά Χολέβα. Την τρίτη γενιά, που ελπίζουμε και ευχόμαστε να συνεχίσει το έργο του.
