Με μια πλαστική πολύχρωμη έκρηξη που κατέκλυσε τους Κήπους του Κένζινγκτον στη βρετανική πρωτεύουσα, ένα από τα πολυαναμενόμενα καλοκαιρινά αρχιτεκτονικά γεγονότα γιορτάζει φέτος τα δέκατα πέμπτα γενέθλιά του: το εφήμερο Περίπτερο της Γκαλερί Σερπεντάιν ακτινοβολεί ισπανική λιακάδα, αντανακλά ψυχεδελικά ιριδίζοντα μοτίβα και εμπνέεται από το χαοτικό δίκτυο του λονδρέζικου μητροπολιτικού μετρό.
Σε πρωτότυπα σχέδια των Ισπανών SelgasCano, το φετινό Serpentine Pavilion εγκαινιάστηκε στις 22 Ιουνίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 18 Οκτωβρίου. Από το 2000 και κάθε καλοκαίρι, η Γκαλερί Σερπεντάιν προσκαλεί έναν κορυφαίο αρχιτέκτονα να συνθέσει ένα αστικό τοπόσημο: μια προσωρινή δημόσια καλλιτεχνική εγκατάσταση όπου ο καθένας μπορεί να καθίσει, να διαβάσει, να πιει καφέ και να πάρει μέρος σε μια σειρά από πολιτιστικά δρώμενα. Με την γκαλερί έχουν συνεργαστεί μερικοί από τους πιο διάσημους αρχιτέκτονες: από τον Φρανκ Γκέρι, τον Οσκαρ Νιμάγερ, τη Ζάχα Χαντίντ και τον Τόγιο Ιτο ώς τον Ρεμ Κούλχαας, τους Χέρτζογκ και Ντε Μερόν και τον Πέτερ Τσούμθορ.
Σε ένα λευκό χαρτί
«Μία από τις πιο αγαπημένες μου στιγμές ήταν όταν συνάντησα τον Οσκαρ Νιμάγερ. Δεν είχε μεγάλο στούντιο. Ούτε υπολογιστή. Ούτε συνοδεία. Μόνο αυτός, ένα γραφείο, ένα μολύβι και ένα λευκό φύλλο χαρτιού. Μέσα σε λίγες γραμμές συνέλαβε την ουσία τού τι επρόκειτο να είναι το σχέδιό του για το περίπτερο του 2003. Ηταν τόσο μεγάλη μου τιμή να τον συναντήσω», λέει η Τζούλια Πέιτον Τζόουνς, διευθύντρια της γκαλερί.
Με έδρα και σπουδές στη Μαδρίτη, οι πενηντάρηδες Χοσέ Σέλγας Ρούμπιο και Λουθία Κάνο Πίντος είναι οι φετινοί εμπνευστές του περιπτέρου. Καινοτόμοι και ιδεαλιστές, οι SelgasCano δημιουργούν πολύχρωμες κατοικίες και βυθισμένα γραφεία στη Μαδρίτη, σουρεαλιστικά «εργοστάσια νεότητας» στη Μέριδα και πρωτοποριακά συνεδριακά κέντρα στο Κάθερες και στην Καρθαγένη. Νέες μελέτες τους περιλαμβάνουν το νέο Δημαρχείο της Στοκχόλμης, την ανάπλαση της πλατείας του Τέξας στο Οράνιεστατ στην Αρούμπα και κατοικίες στο Λος Αντζελες. Εργα τους έχουν εκτεθεί μεταξύ άλλων στο ΜοΜΑ και στο Γκούγκενχαϊμ στη Νέα Υόρκη, στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Τόκιο, στην Ακαδημία Τέχνης του Βερολίνου, στο Μουσείο Ντιζάιν του Λονδίνου και στο MIT της Βοστώνης.
Σε διάλεξή του στην Αθήνα, πριν από 2 χρόνια, ο Χοσέ Σέλγας ξεκίνησε με μια φράση από το μυθιστόρημα «The Hour of the Star» της Βραζιλιάνας συγγραφέως Κλαρίσε Λισπέκτορ: «Οσο έχω ερωτήσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν απαντήσεις, θα συνεχίσω να γράφω». Η λογοτεχνία αποτελεί κατ’ εξοχήν πηγή έμπνευσής τους, το ίδιο και «η οικογένεια, οι άνθρωποι, οι φίλοι, η τέχνη, το μέλλον, η ελευθερία, η χαρά, το πράσινο, ο ρομαντισμός, τα όνειρα και… η αφέλεια φυσικά». «Το χρώμα είναι ένα από τα εργαλεία μας. Η διαφορά μας, σε σχέση με άλλους, είναι το μεγάλο εύρος χρωμάτων. Δεν έχουμε προκαταλήψεις. Συνήθως οι αρχιτέκτονες είτε χρησιμοποιούν τα υλικά στον φυσικό τους τόνο ή χρησιμοποιούν μια πολύ περιορισμένη παλέτα χρωμάτων, κυρίως άσπρο και γκρι. Το χρώμα είναι ένα πεδίο το οποίο πολλοί φοβούνται ή είναι ανίκανοι να διαχειριστούν τολμηρά».
«Η έμπνευσή μας για το περίπτερο προήλθε από τους Λονδρέζους, από τις κινήσεις τους και τις σχέσεις τους, από τον τρόπο που περπατούν: άλλοτε με ιλιγγιώδη ταχύτητα, άλλοτε σουλατσάροντας. Η κύρια αναπαράσταση της πτυχής αυτής, και μάλιστα ο πιο ενδιαφέρων τόπος του Λονδίνου, είναι το μετρό, ο χώρος εκείνος στον οποίο μπορείς αληθινά να αντιληφθείς την πραγματική διάσταση της πόλης μέσω της φυσικής ανθρώπινης πολυπλοκότητας».
Χρησιμοποιώντας ένα πνευματώδες αλλά ταυτόχρονα διασκεδαστικό εικαστικό λεξιλόγιο, οι SelgasCano, εκκεντρικοί εξερευνητές, στέκονται στη λεπτομέρεια αλλά και στις «ατέλειες του χειροποίητου». Το φετινό Περίπτερο της Γκαλερί Σερπεντάιν λαμπυρίζει σαν μια πολύχρωμη μεταμοντέρνα χρυσαλλίδα που διαστέλλεται τόσο ώστε να αγγίξει το φως και να μεταμορφωθεί σ’ ένα δίκτυο ρευστών διαδρομών: αναμνήσεις ενός γιορτινού και δαιδαλώδους υπόγειου μετρό. Το φυσικό τοπίο μιξάρεται με τη σύγχρονη μεγαλούπολη παραδίδοντας ένα οργανικό, πλαστικό και διαμπερές ανάγλυφο. Ενα μεταλλικό πλέγμα ντύνεται με μια λαμπερή μεμβράνη από συμπολυμερές αιθυλενίου – τετραφθοροαιθυλενίου (ETFE), ένα πλαστικό με βάση το φθόριο. Ανθεκτικό και ελαστικό, αφήνει το φως να διεισδύει διακριτικά την ημέρα και στραφταλίζει μοναδικά τη νύχτα.
Τα χρώματα στροβιλίζονται στο λευκό δάπεδο αντανακλώντας τις διαβαθμίσεις του φωτός. Το περίπτερο πυροδοτεί ένα πολύπλοκο φωτεινό μανιφέστο στο οποίο κάθε χρώμα αντανακλά ένα διαφορετικό μήκος κύματος, ενώ στο εσωτερικό διαμορφώνεται μια παραίσθηση βιτρό. «Χρησιμοποιήσαμε σχεδόν όλα τα εργαλεία για να παίξουμε με το φως και την όραση των ανθρώπων, μεταξύ των οποίων ένα διχρωικό φιλμ που χωρίζει μια δέσμη φωτός σε διαφορετικά χρώματα που αλλάζουν στο πλήρες φάσμα ανάλογα με τη γωνία θέασης».
Οι σπόνσορες
Εξ ορισμού μεγαλεπίβολα έργα, τα καλοκαιρινά Περίπτερα της Γκαλερί Σερπεντάιν υπακούουν στην εντροπία του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος: η τέχνη έχει τους σπόνσορές της. Η Goldman Sachs είναι ο επίσημος χορηγός, ο μεγιστάνας πρώην δήμαρχος της «Gotham City» Μάικλ Μπλούμπεργκ είναι ο πρόεδρός της, ενώ ο Ρόχαν Σίλβα, πρώην σύμβουλος τεχνολογίας του Ντέιβιντ Κάμερον, και ο Σαμ Αλντεντον, συνιδρυτές του Second Home (ενός χώρου εργασίας για δημιουργικές επιχειρήσεις στο Ανατολικό Λονδίνο), χρηματοδοτούν το 40% του κόστους του, αγοράζοντάς το με σκοπό να το επανεγκαταστήσουν σε πάρκο του Λος Αντζελες.
Serpentine Pavilion 2015
25 Ιουνίου – 18 Οκτωβρίου / Λονδίνο, Kensington Gardens
