Ο Φώτης Κόντογλου έλεγε ότι το να αρνείται κανείς την παράδοση είναι σαν να αρνείται το γάλα που έχει βυζάξει. Πολύ πριν από αυτόν, οι μεταβυζαντινοί αγιογράφοι χρησιμοποιούσαν τα ανθίβολα για να μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους σωστά. Να αναπαράγουν δηλαδή μια εικόνα, αντάξια της χάρης των αγίων αλλά και των μεγάλων ζωγράφων που ιστόρησαν σημαντικούς ναούς κατά το παρελθόν. Το κύριο εργαλείο της δουλειάς τους ήταν αυτά τα φύλλα χαρτιού πάνω στα οποία ήταν ξεπατικωμένη η μορφή. Αυτό το περίγραμμα μεταφερόταν με διάφορες τεχνικές πάνω στους τοίχους μιας εκκλησίας ή σε φορητές εικόνες. Αλλωστε η ετυμολογία της λέξης έρχεται από το ρήμα αντιβάλλω, που είναι το χνάρι, το αποτύπωμα ενός εικαστικά αξιόλογου αρχετύπου.
Το Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Υδρας εορτάζοντας φέτος τα 25 του χρόνια παρουσιάζει μια ιδιαίτερα προσεγμένη έκθεση με ανθίβολα από τη συλλογή Βελιμέζη, επιβεβαιώνοντας ότι τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα υπάρχει ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη μεταβυζαντινή αγιογραφία και τα άγνωστα κεφάλαιά της. Στο όμορφο κτίριο του Αρχείου ο επισκέπτης μπορεί να καταλάβει πώς ακριβώς εργάζονταν οι αγιογράφοι και κυρίως οι οικογένειες των μαστόρων από το ηπειρώτικο χωριό Χιονιάδες. Ανάμεσα στα αντικείμενα της έκθεσης υπάρχει ακόμα και το κασελάκι ενός μάστορα, με όλα τα σύνεργά του για να γίνει αντιληπτό πώς εργάζονταν αυτοί οι τεχνίτες που γύριζαν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας αλλά και των Βαλκανίων.
Στην ξενάγηση που έκανε ο Χρήστος Μαργαρίτης, η «ψυχή» και κινητήριος δύναμη της εξωστρέφειας της συλλογής Βελιμέζη, μίλησε για την προσπάθεια ανάδειξης της καλλιτεχνικής αξίας των ανθιβόλων. Καθοριστικό ρόλο στην ταύτιση των ανθιβόλων με εικόνες σε πολλές εκκλησίες της Ηπείρου και όχι μόνον, έχουν παίξει δύο αξιόλογες και ανήσυχες μελετήτριες, η Α. Κατσελάκη και η Μ. Νάνου, που κατάφεραν να ιχνηλατήσουν την πορεία τους. Στην έκθεση της Υδρας βρίσκουμε επίσης αξιόλογα δείγματα σχεδίων για ιστορήσεις ναών και από καλλιτέχνες του 20ού αιώνα με έργα των Δημητρίου Πελεκάση, Φώτη Κόντογλου, Αγήνορα Αστεριάδη, Πολύκλειτου Ρέγκου, Σπύρου Βασιλείου, Νίκου Εγγονόπουλου, Στέφανου Αλμαλιώτη και Γιάννη Καρούσου. Η διάρκεια του αφιερώματος είναι ώς τα τέλη Ιουνίου και όπως επεσήμανε η διευθύντρια του Μουσείου Ντίνα Αδαμοπούλου, είναι ευτυχής συγκυρία το γεγονός ότι συνέπεσε με τη σημαντική επέτειο του Ιστορικού Αρχείου.
