«Τον ουρανό στη Νέα Υόρκη τον βλέπεις ανάμεσα από τους ουρανοξύστες, μόνο αν κοιτάξεις προς τα πάνω. Πολλές φορές νιώθω σαν να βρίσκομαι στο κάτω μέρος ενός τεράστιου χωνιού. Εδώ όμως το φως σε περιβάλλει και αισθάνεσαι να σε απορροφά». Με αυτά τα λόγια περιγράφει η Νεφέλη Μασία το φως του Αιγαίου, και συγκεκριμένα το φως της Ρόδου, όπου και θα ανοίξει σε λίγες ημέρες η νέα της ατομική έκθεση «Ταξίδια Φωτός» στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης, σε επιμέλεια Κώστα Πράπογλου.
Η εικαστικός, με καταγωγή από την Aρτα και τα Γιάννενα, έχοντας ζήσει πολλά χρόνια στην Αμερική, το τελευταίο διάστημα επιστρέφει συστηματικά στα Δωδεκάνησα, αναζητώντας κάθε φορά τη μοναδική ποιότητα του φωτός που χαρακτηρίζει τον τόπο και τροφοδοτεί τη δημιουργική της έρευνα. «Η παραμονή μου στο Κιοτάρι της Ρόδου αποτέλεσε σημείο καμπής για τη μελέτη μου πάνω στις ιδιότητες του φωτός. Εκείνο που με εντυπωσίασε δεν ήταν τόσο οι χρωματικές αντιθέσεις του τοπίου, όσο η ιδιαίτερη συμπεριφορά του. Ο ουρανός και η θάλασσα κινούνταν σε συγγενείς τονικότητες, όμως το φως αντανακλούσε και διαθλούσε με τέτοια ένταση πάνω στις επιφάνειες, ώστε μετέβαλλε διαρκώς την αντίληψη των μορφών», λέει η καλλιτέχνις και συνεχίζει: «Παράλληλα, τα βράχια της περιοχής δεν έδιναν την αίσθηση ότι είχαν διαμορφωθεί αποκλειστικά από τη διάβρωση της θάλασσας, αλλά ότι η ίδια η δράση του φωτός είχε αναδείξει τη γλυπτική τους ποιότητα, αποκαλύπτοντας όγκους, πτυχώσεις και λεπτές μεταβολές της επιφάνειάς τους». Η εικόνα αυτή την οδήγησε, όπως επισημαίνει, να στραφεί σε μια νέα σειρά σχεδίων, μεγάλης κλίμακας, που φτάνουν τα 15 μέτρα σε μήκος και μέσα από τα οποία επιχείρησε να αποτυπώσει όχι απλώς το φυσικό τοπίο, αλλά και τον τρόπο που αυτό διαμορφώνεται.
Στη Νέα Πτέρυγα του Νεστορίδειου Μελάθρου, όπου απλώνεται ολόκληρη η έκθεση, παρουσιάζονται επίσης διάφανα γλυπτά από πλεξιγκλάς, τα οποία μοιάζουν να έχουν αποθηκεύσει μέσα τους τον ήλιο. Στον χώρο λειτουργούν σαν «πυγολαμπίδες», δημιουργώντας μια αίσθηση απαλής λάμψης και κίνησης. «Αν και το φως είναι άυλο, εγώ το χρησιμοποιώ σαν βασικό υλικό. Το νέο συντακτικό που αναπτύσσω ξεφεύγει από τα έργα τοίχου και τις εγκαταστάσεις. Προσπαθώ να αναδεικνύω όχι μόνο τις σχέσεις των αντικειμένων, αλλά και τις συσχετίσεις αόρατων δυνάμεων. Το φως μικραίνει, μεγαλώνει, γίνεται σκοτάδι· δεν είναι σταθερό, αλλά ζωντανό και ενεργοποιεί τα έργα, διαπερνώντας τα», σημειώνει η κ. Μασία.
Γρήγοροι ρυθμοί
Η έκθεση παράλληλα ανοίγει έναν ευρύτερο προβληματισμό γύρω από τη σύγχρονη συνθήκη της επιτάχυνσης. «Στα “Ταξίδια Φωτός” διακυβεύεται το ζήτημα της εξισορρόπησης. Πώς διατηρείται ο προσανατολισμός μέσα σε συστήματα που κινούνται ταχύτερα από ό,τι μπορεί να επεξεργαστεί η ανθρώπινη νόηση; Πώς μπορεί να διαφυλάξει κανείς το μέτρο, τη διαίσθηση και το ψυχικό βάθος σε έναν κόσμο που οργανώνεται ολοένα και περισσότερο από την πρόβλεψη και την αυτοματοποίηση; Η καλλιτέχνις διατυπώνει αυτά τα ερωτήματα μέσα από συνθήκες που αναπτύσσονται αισθητηριακά», σχολιάζει, μεταξύ άλλων, ο επιμελητής Κ. Πράπογλου.
«Εκείνο που με εντυπωσίασε δεν ήταν τόσο οι χρωματικές αντιθέσεις του τοπίου, όσο η ιδιαίτερη συμπεριφορά του. Ο ουρανός και η θάλασσα κινούνταν σε συγγενείς τονικότητες», λέει η καλλιτέχνις.
Η ίδια η εμπειρία της έκθεσης, σύμφωνα με τη Νεφέλη Μασία, επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή τη συνθήκη της βιαστικής πρόσληψης. «Η αστάθεια του φωτός και η αλληλεπίδρασή του με τα υλικά μεταβάλλουν διαρκώς την εικόνα των έργων, τα οποία δεν παραμένουν ποτέ στατικά, αλλά μετασχηματίζονται ανάλογα με τη θέση του θεατή, τη χρονική στιγμή και τις συνθήκες φωτισμού. Αντί να επιτρέπει μια γρήγορη, επιφανειακή ματιά, ο εκθεσιακός χώρος καλεί τον επισκέπτη να επιβραδύνει, να παραμείνει και να παρατηρήσει τη σταδιακή αποκάλυψη των χρωμάτων και των σχημάτων. Η αντίληψη ενεργοποιείται μέσα από τη διάρκεια, καθώς κάθε αλλαγή φωτός ή γωνίας θέασης αποκαλύπτει μια διαφορετική εκδοχή του ίδιου έργου», καταλήγει.
«Ταξίδια Φωτός», Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου, από 9 Ιουλίου.
