Ο Ανρί Ματίς περιέγραφε το έργο τέχνης ως «ισορροπία, καθαρότητα και γαλήνη, απαλλαγμένη από ανησυχητικά ή καταθλιπτικά θέματα· μια κατευναστική, χαλαρωτική επίδραση στο πνεύμα, όπως μια καλή πολυθρόνα που προσφέρει ανάπαυση από τη σωματική κόπωση». Σε αυτά ακριβώς τα λόγια ανατρέχουν οι επιμελητές της έκθεσης «Αλμύρα της μνήμης», Κωνσταντίνος Παπαχρίστου και Κωνσταντίνος Β. Πρώιμος, χρησιμοποιώντας την αναφορά στον μεγάλο ζωγράφο για να αναγάγουν την ίδια αισθητική αρχή στο έργο του ζωγράφου Αντώνη Καστρινάκη.
Ο καλλιτέχνης, γεννημένος στην Αθήνα το 1958 και απόφοιτος της Σχολής Βακαλό το 1980, με καθηγητές τους Παναγιώτη Τέτση, Γιάννη Βαλαβανίδη, Βαγγέλη Δημητρέα και Ελένη Βακαλό, είναι γνωστός κυρίως για τα χαρακτηριστικά ζωγραφικά «καραβάκια» του. Η αναδρομική έκθεση που παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς, ωστόσο, τον συστήνει στο κοινό από διαφορετική πλευρά. Με περισσότερα από εξήντα έργα από τη δεκαετία του 1980 έως σήμερα, ο Καστρινάκης πειραματίζεται με ευρεία γκάμα υλικών –λάδια, ακρυλικά, σκόνες και χρωστικές αναμεμειγμένες με κόλλα και άλλα στοιχεία–, τα οποία εφαρμόζει σε καμβά, χαρτί ή ξύλο, για να απεικονίσει αυτό που όλοι μας θα αποκαλούσαμε «γιορτή» ή «μάζωξη».
Ο επισκέπτης ταξιδεύει
Στρωμένα τραπέζια με εδέσματα, ψάρια, γεμάτα ποτήρια, άλλοτε έτοιμα και περιμένοντας τους συνδαιτυμόνες, άλλοτε με τα κατάλοιπά τους ακόμη πάνω, αποτελούν το κυρίαρχο μοτίβο που συναντάμε στα έργα της έκθεσης. Κάθε πίνακας, και ιδίως η σειρά νέων έργων «Η ζωή στο νησί» (2025), αλλά και το «Μεσημέρι στην Κέα» (1998), είναι σαν να καλεί τον επισκέπτη να πάρει κι εκείνος μια θέση στο τραπέζι. Παράλληλα, μέσα από τη χρωματική παλέτα που επιλέγει, τον ταξιδεύει σε ονειρικά τοπία και σπίτια, που θυμίζουν ένα πραγματικό χωριό, ένα νησί, τόπους επαρχιακούς και άδειους, τους οποίους οι άνθρωποι εγκατέλειψαν για τις μεγάλες πόλεις.
Χαρακτηριστική είναι η ενότητα με έργα στα οποία η ζωγραφική οργανώνεται μέσα από τη διαίρεση της επιφάνειας σε μικρότερα τετράγωνα. Η αυστηρή αυτή διάταξη δίνει στους πίνακες μια καθαρή δομή, ενώ στο εσωτερικό των τετραγώνων η ζωγραφική παραμένει ελεύθερη. Οπως επισημαίνουν οι επιμελητές στον κατάλογο της έκθεσης, αυτή η διάρθρωση δεν περιορίζει την εικόνα· αντιθέτως, την οργανώνει, πολλαπλασιάζει τις αναγνώσεις της και εντείνει την εμπειρία του θεατή.
Εδώ ξεχωρίζει η «Λίμνη της Βουλιαγμένης» (1995), ένα έργο χωρισμένο σε δεκαέξι μικρότερα μέρη. Κάθε τμήμα λειτουργεί ως αυτόνομη σκηνή, ενώ όλα μαζί συνθέτουν μια ενιαία αφήγηση με πρωταγωνιστές δύο κολυμβητές, σαν μια ακολουθία καρέ ταινίας. Δίπλα της παρουσιάζεται το μεγάλης κλίμακας «Ακόμα και ο Μίκυ μελαγχολεί» (1997), που αποτελείται από τριάντα έξι τελάρα οργανωμένα σε έξι χρωματικές ενότητες. Μπροστά του έχουν τοποθετηθεί οι «Μπάλες της Νέας Υόρκης» (1997), κατασκευασμένες από χαρτοπολτό, δίνοντας την αίσθηση πως πρόκειται για τρισδιάστατη προέκταση του ίδιου του έργου. Η επιλογή αυτή δημιουργεί την εντύπωση ότι οι μορφές του πίνακα επεκτείνονται προς τον πραγματικό χώρο, μετατρέποντας το σύ-νολο σε ενιαία εγκατάσταση.
«Αντώνης Καστρινάκης. Η αλμύρα της μνήμης», Μουσείο Μπενάκη έως τις 24 Μαΐου. Πειραιώς 138.
