Θα έψαχνα για μια ταινία. Ο κάποτε πολύτιμος εξωτερικός σκληρός δίσκος, ένα ψηφιακό κοιμητήριο ξεχασμένο στο τελευταίο συρτάρι του γραφείου, περίμενε στωικά στη θέση του πριν το επόμενο (και πιθανότατα μοιραίο) ξεσκαρτάρισμα. Πόσα πράγματα επιμένουμε να κρατάμε που κανονικά ανήκουν στις προθήκες ενός μουσείου οικιακής τεχνολογίας;
Η ταινία ήταν εκεί και με περίμενε κάτω από ένα λεπτό στρώμα σκόνης· μαζί με χιλιάδες –κυριολεκτικά– φωτογραφίες που είχαν επιβιώσει ύστερα από διαδοχικές αλλαγές συσκευών, αναβαθμίσεις λογισμικών και κυρίως από φιλόδοξα οικιακά ξεκαθαρίσματα. Το ανοικονόμητο υλικό διέτρεχε τη χρονική περίοδο 2009-2019. Φαίνεται ότι εκείνη την πρωτόγονη εποχή δεν διαγράφαμε απολύτως τίποτα. Και καθώς πηδούσα λαίμαργα από τη μία φωτογραφία στην άλλη συνειδητοποίησα ότι τα περισσότερα από τα χαρούμενα πρόσωπα που παρέλαυναν στις φωτογραφίες έχω να τα συναντήσω από τότε. Σε αυτό το σημείο άναψαν δύο λαμπάκια. Το πρώτο είχε να κάνει με την εποχή.
Ηταν η αρχή της κρίσης. Και η κρίση –τώρα το έβλεπα ξεκάθαρα– ήταν σαν να είχε ενεργοποιήσει μέσα μας ένα εσωτερικό μοτέρ. Είχαμε βγει από το καβούκι μας, ξαφνικά οι μικρές, ασήμαντες ζωές μας δεν μας έφταναν. Θέλαμε (ή έτσι νομίζαμε, έστω) κάτι πέρα από την καλοπέρασή μας – ούτως ή άλλως το πάρτι είχε βαρέσει διάλυση. Και το βασικότερο: μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα που μας υποσχόταν να βρούμε τους παλιούς μας συμμαθητές τελικά μας «δικτύωνε» με ένα σωρό κόσμο εκτός –τελικά– από τους παλιούς συμμαθητές: φίλους φίλων, επίδοξα φλερτ, ποδοσφαιρικούς ή πολιτικούς ομοϊδεάτες κ.λπ.
Υπήρχε μια ωραία αναστάτωση. Από παντού άκουγες για νέα πράγματα που ξεπηδούσαν σε αυτό που ονομάζουμε «δημόσια σφαίρα». Ολοι έκαναν κάτι – με βασικό σημείο αναφοράς τη νεόκοπη ψηφιακή «δημόσια σφαίρα» του Facebook. Εκεί γνωρίζαμε κόσμο, εκεί σχηματίζονταν οι πυρήνες των νεόκοπων ομάδων, εκεί «ανέβαιναν» οι εκδηλώσεις, οι δράσεις, τα ραντεβού. Το κενό που άφηνε η υποχώρηση των υλικών προσδοκιών κάλυπτε η ξαφνική κοινωνική ενεργοποίηση, η ταύτιση με κάτι μεγαλύτερο από το επόμενο ταξίδι στο Λονδίνο ή στα Κουφονήσια. Η μνημονιακή «μαυρίλα» ξορκιζόταν με την έξαψη (ή την ψευδαίσθηση) της κοινωνικής συμμετοχής. «Ψελλίζαμε», ερήμην μας, το λεξιλόγιο μιας νέας εποχής.
Ταυτόχρονα εποικίζαμε την καθημαγμένη πόλη. Από τον Δεκέμβριο του 2008 (δολοφονία Γρηγορόπουλου) το κέντρο της Αθήνας ήταν η κατεξοχήν «σκηνή» του ελληνικού δράματος προοικονομώντας τα μελλούμενα. Και οι οδομαχίες περνούσαν από τον δρόμο στις οθόνες.
Ηταν η αρχή του τέλους της αθωότητας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης – δηλαδή του Facebook αφού τα άστρα του Instagram και του TikTok δεν είχαν ανατείλει ακόμα. Καθώς το μέσο ευνοούσε την τοξικότητα (πάλι εν αγνοία μας) ο κύκλος των «φίλων» ανοιγόκλεινε ανάλογα με τα εκάστοτε πολιτικά διακυβεύματα. Το 2015 πρέπει να έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ διαγραφών ψηφιακών «φίλων», αλλά το αληθινό δράμα παιζόταν στην πραγματική ζωή ανάμεσα σε κανονικούς φίλους, συγγενείς, και πάει λέγοντας.
Το χάσμα έκλεισε – επιφανειακά. Το τέλος της κρίσης έφερε την επιστροφή στην «κανονικότητα» – και στην ιδιώτευση. Κανείς δεν νοσταλγεί το 2012 και το 2015. Ωστόσο υπήρχε «κάτι» στον τρόπο που είδαμε τη «μεγαλύτερη εικόνα» εκείνα τα χρόνια που λείπει πολύ από το σήμερα.
