«Η Ελλάδα έχει τόσο πολλές ιστορίες και μύθους, όμως ο μύθος των Κουρητών είναι για εμάς ιδιαίτερα γοητευτικός επειδή ο χορός βρίσκεται στον πυρήνα του», εξηγούσε ο Ντανιίλ Σίμκιν λίγες ώρες πριν από την παγκόσμια πρεμιέρα της παράστασης «Κορύβαντες» στον αύλειο χώρο του Μουσείου αρχαίας Ελεύθερνας (26 και 27/6). Ο σύγχρονος χορός στράφηκε στην αρχαία ελληνική μυθολογία από τη γέννησή του: από την Ιζαντόρα Ντάνκαν και τη Μάρθα Γκράχαμ μέχρι την Πίνα Μπάους, τη Σάσα Βαλτς και τον Ανζελέν Πρελζοκάζ, η ελληνική ιστορία αποτέλεσε αφετηρία για νέες χορογραφικές αναγνώσεις.
Αυτό που διαφοροποιούσε τη συγκεκριμένη παραγωγή είναι ότι παρουσιάστηκε στον ίδιο τόπο όπου αυτός γεννήθηκε, μετατρέποντας το αρχαιολογικό τοπίο σε οργανικό μέρος της παράστασης. «Συνήθως ο σύγχρονος χορός φιλοξενείται σε μια “ουδέτερη” σκηνή. Θα μπορούσε να παρουσιαστεί οπουδήποτε. Οταν, όμως, δημιουργείς ένα έργο για έναν αρχαιολογικό χώρο, πρέπει να λάβεις υπόψη την ιστορία, το φυσικό περιβάλλον, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο κινείται το φως», σημείωσε ο διακεκριμένος Ρώσος χορευτής.
Η παράσταση, ανάθεση του Μουσείου Ελεύθερνας στο Studio Simkin για τα δέκα χρόνια από τη λειτουργία του, σε χορογραφία Αντρέι Καϊντανόβσκι, εστίασε στον μύθο που ήθελε τον Κρόνο να καταβροχθίζει τα παιδιά του. Η γυναίκα του, Ρέα, θέλοντας να προστατεύσει το τελευταίο της παιδί, τον νεογέννητο Δία, τύλιξε σε μια φασκιά μια πέτρα και παράλληλα έκρυψε το μωρό της στη σπηλιά του Ψηλορείτη. Ζήτησε, μάλιστα, από τους Κουρήτες/Κορύβαντες, δαιμονικές μορφές και, κατά την παράδοση, αυτόχθονες από τη γη της Ιδης, να χτυπούν τις χάλκινες ασπίδες τους χορεύοντας έξω από τη σπηλιά ώστε να σκεπάζουν το κλάμα του μωρού.
«Μην περιμένετε να δείτε τέσσερις άνδρες να χτυπούν τις ασπίδες τους», διευκρίνισε ο διευθυντής του Μουσείου αρχαίας Ελεύθερνας, καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης. «Η ιστορία των Κουρητών αποδίδεται μέσα από μια σύγχρονη χορογραφική γλώσσα, η κίνηση και ο ρυθμός λειτουργούν συμβολικά, ανασυνθέτουν τον μύθο, δεν τον εικονογραφούν».
Η ιδέα για τους «Κορύβαντες» γεννήθηκε σχεδόν αμέσως μετά τη γνωριμία του Σίμκιν με τον Νικόλαο Σταμπολίδη. Οι δυο τους συναντήθηκαν το 2023, όταν ο Σίμκιν βρέθηκε στην Αθήνα για να ερμηνεύσει τον Μπαζίλιο στον «Δον Κιχώτη» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Μετά την παράσταση, ο Σταμπολίδης τού μίλησε για τον μύθο των Κουρητών, αλλά και για την ετυμολογία της λέξης «όρχηση», η οποία συνδέεται με το «όρχος» που σημαίνει σειρά από οπωροφόρα δέντρα ή αμπέλια. Οπως του εξήγησε, οι πρώτοι άνθρωποι, βλέποντας τον χειμώνα τα γυμνά κλαδιά να λικνίζονται στον άνεμο και φοβούμενοι ότι η φύση ίσως να μην αναγεννηθεί, μιμήθηκαν τις κινήσεις τους, δίνοντας έτσι, σύμφωνα με τον μύθο, γέννηση στον χορό.
Εκτός από την παράσταση, το μουσείο προχώρησε και στον εμπλουτισμό της μόνιμης συλλογής με τέσσερις προθήκες: μια εκπαιδευτική στην είσοδο, με πιστές αναπαραγωγές από την εξάρτυση ενός πολεμιστή της ομηρικής περιόδου από τη νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας, μια ακόμα στην αίθουσα Γ΄ του μουσείου με αγγεία που περιέχουν καύσεις ενήλικων ανδρών, πολεμιστών, όπως αναφέρεται στην Ιλιάδα του Ομήρου. Απέναντι ακριβώς, στην ίδια αίθουσα, παρουσιάζονται σε μια προθήκη τα ευρήματα από τις «αριστοκράτισσες ιέρειες» της Ελεύθερνας. Στη γηραιότερη από αυτές, ο καθηγητής Ανθρωπολογικής Αρχαιολογίας, Αναγνώστης Αγελαράκης, κατόρθωσε να κάνει, αναλύοντας το κρανίο της, ανασύσταση του προσώπου της, όπως ακριβώς είχε συμβεί με τη Μύρτιδα. Μία ακόμα εντυπωσιακή προθήκη περιέχει την ταφή του μελλέφηβου αγοριού και του σκύλου του, ενός κυνηγόσκυλου, το οποίο πέθανε από τη λύπη του λίγο μετά το αγόρι.
