Μοιάζει σχεδόν με κεκτημένο. Εδώ και είκοσι χρόνια το Φεστιβάλ Αθηνών μόνο ελάχιστες φορές κατόρθωσε το αυτονόητο, δηλαδή να εκδώσει έγκαιρα το πλήρες έντυπο πρόγραμμα των εκδηλώσεών του. Aνθρωποι που ήταν είκοσι ετών και σήμερα είναι σαράντα, ίσως θεωρούν κανονικότητα το πρόγραμμα ενός οργανισμού, το τεκμήριο που μένει όταν όλα τελειώσουν, να εκδίδεται στη μέση, ενίοτε και στο τέλος της σεζόν. Αντ’ αυτού, όλα αυτά τα χρόνια, πριν από την εκάστοτε συναυλία, άλλοτε διανέμεται δωρεάν και άλλοτε πωλείται ένα ολιγοσέλιδο έντυπο με τα απαραίτητα πραγματολογικά: ποιος παίζει τι. Φέτος στις 3 Ιουνίου στο Ηρώδειο κατά την «τελετή έναρξης» δεν υπήρχε έντυπο στις εισόδους και οι ταξιθέτριες δεν γνώριζαν σχετικά. Ούτε κανείς στο ρωμαϊκό ωδείο φάνηκε να κρατάει κάτι στα χέρια του. Υπήρχε, έμαθα αργότερα, στο πωλητήριο του Φεστιβάλ… Εντέλει, τα πράγματα έχουν την αξία την οποία τους δίνουμε.
Oμως, ειδικά αυτή τη φορά το έντυπο ήταν απαραίτητο. Oχι ως αναμνηστικό της βραδιάς, αλλά επειδή αυτό που παρουσίασε ο Ισλανδός πιανίστας Βίκινγκουρ Oλαφσον χρειαζόταν επεξήγηση. Ποια έργα έπαιξε και γιατί τα απέδωσε χωρίς ανάσα επί μιάμιση ώρα; Το κοινό αναζητούσε απαντήσεις στα κινητά. Διότι προφανώς δεν γνωρίζουν όλοι την τελευταία δισκογραφική δουλειά του Oλαφσον, με τίτλο Opus 109, την οποία παρουσίασε.
Ταξίδι συναισθημάτων
Πρόκειται για ένα πολλαπλά απαιτητικό προσωπικό ταξίδι, στο οποίο ανιχνεύει συγγένειες –μουσικές αλλά και συναισθημάτων– ανάμεσα σε έργα των Μπαχ, Σούμπερτ και Μπετόβεν. Ξεκινάει από το Πρελούδιο αρ. 9 σε μι μείζονα (BWV 854) από το πρώτο βιβλίο του «Καλά συγκερασμένου κλειδοκύμβαλου» του Μπαχ, συνεχίζει με τη Σονάτα αρ. 27 σε μι ελάσσονα του Μπετόβεν, επανέρχεται στον Μπαχ με την έκτη Παρτίτα σε μι ελάσσονα (BWV 830), περνάει στην έκτη Σονάτα σε μι ελάσσονα (D 566) του Σούμπερτ και καταλήγει στο έργο του τίτλου, τη Σονάτα αρ. 30 σε μι μείζονα, έργο 109 του Μπετόβεν.
Φυσικά, λίγοι μπορούν να εκτιμήσουν με μια και μόνον ακρόαση, και μάλιστα «ζωντανά», τις συνδέσεις που επιχειρεί ο Oλαφσον ανάμεσα σε έργα διαφορετικών συνθετών. Αυτό που εισπράττει ο ακροατής είναι ένα ταξίδι διαθέσεων και συναισθημάτων με οδηγό τις ερμηνείες του πιανίστα. Το ίδιο το μουσικό όργανο, το σύγχρονο πιάνο, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα του εγχειρήματος, καθώς επιτρέπει το αβίαστο γεφύρωμα ανάμεσα στις εποχές, από την μπαρόκ αισθητική του Μπαχ έως τον κλασικισμό των Σούμπερτ και Μπετόβεν. Οι μεγάλης πλαστικότητας ποιητικές ερμηνείες του Oλαφσον, οι εξαιρετικά δεμένες, εκφραστικές μελωδικές του γραμμές και η λεπτομερώς μελετημένη δυναμική, φρόντισαν για τα υπόλοιπα.
Κλείνει ένας κύκλος
Στο σημείο αυτό, έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, ήρθε η ώρα να βάλω τελεία και στο δικό μου ταξίδι. Ξεκίνησε το 1988, τότε που η «Καθημερινή» με τίμησε, δημοσιεύοντας το πρώτο μου κείμενο. Ακολούθησαν χιλιάδες κριτικές, άρθρα, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις δίσκων και βιβλίων, συνοδευτικά δισκογραφικών εκδόσεων, αφιερώματα και επανειλημμένες ανταποκρίσεις από τα φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ, του Ζάλτσμπουργκ, του Γκλάιντμπορν, του Πέζαρο, του Μπρέγκεντς… Μία συνεργασία που προσδιορίστηκε από σεβασμό και πλήρη ελευθερία. Και για τα δύο είμαι απολύτως ευγνώμων. Oπως, επίσης, για τις ευκαιρίες που μου δόθηκαν. Ευχαριστώ όλους τους αρχισυντάκτες του κυριακάτικου και του ημερήσιου πολιτιστικού, που με εμπιστεύτηκαν και από τους οποίους έμαθα τόσα. Την Κατερίνα Σχινά, τον Νίκο Ξυδάκη, τον Ηλία Μαγκλίνη, τον Σάκη Ιωαννίδη, τη Μαρία Κατσουνάκη, τον Νίκο Βατόπουλο, τον Δημήτρη Ρηγόπουλο και τη Γιούλη Επτακοίλη, όπως επίσης την Ελευθερία Τράιου, τον Βασίλη Μηνακάκη, τον Γιώργο Τσίρο και όλους τους εξαιρετικούς συνεργάτες της εφημερίδας, με τους οποίους είχα την τιμή και την αληθινή χαρά να συνεργαστώ. Και φυσικά ευχαριστώ εσάς, τους αποδέκτες αυτής της δουλειάς, χάρη στους οποίους τα κείμενα αποκτούν νόημα.
