Το Μεσολόγγι έχει φέτος την τιμητική του. Με την επέτειο των 200 χρόνων από την Ηρωική Εξοδο, η πόλη υποδέχεται προσωπικότητες και γεννάει γεγονότα. Μια νέα έκδοση, παραγωγή της Βυρωνικής Εταιρείας Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, αναδεικνύει από διάφορες οπτικές τον Κήπο των Ηρώων, ένα από τα βασικά αξιοθέατα της πόλης, πανελλήνιας σημασίας, και ένα σημείο όπου η τέχνη, η μνήμη και η ιστορία συναντώνται. Η Ροδάνθη Φλώρου, πρόεδρος της Βυρωνικής Εταιρείας, παραδίδει στη βιβλιογραφία του Μεσολογγίου, αλλά και της ελληνικής γλυπτικής και μνημειακής σηματοδότησης του χώρου, ένα λεύκωμα στο οποίο τα κείμενα, με πολλές σημαντικές υπογραφές, συνυπάρχουν με τις φωτογραφίες της Μαρίας Στέφωση. Το λεύκωμα, με χορηγό την Τράπεζα της Ελλάδος, παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο του Μεσολογγίου με την τιμητική συμμετοχή των πρυτανικών αρχών του ΑΠΘ, και συγκεκριμένα του πρύτανη Κυριάκου Αναστασιάδη και των αντιπρυτάνεων Ιάκωβου Μιχαηλίδη, Νικόλαου Μαγγιώρου και Ιωάννη Ρέκανου.
Το ίδιο το βιβλίο, με κείμενα που προσεγγίζουν το μνημειακό απόθεμα και τη δημόσια χρήση της Ιστορίας από ποικίλες προσεγγίσεις, είναι μια σημαντική προσθήκη στη βιβλιογραφία όχι μόνο για το Μεσολόγγι, αλλά και για τη δημόσια γλυπτική και τα τοπία της μνήμης. «Οταν έκανα την πρώτη βόλτα στον Κήπο, σκέφτηκα ότι αυτό το “Μνημείο” θα έπρεπε να είναι “Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς”», λέει η φωτογράφος Μαρία Στέφωση. «Είναι ένα σύνολο δόξας, ένα μνημειακό σύνολο απίστευτης αντοχής ενός πληθυσμού σε διάρκεια πολιορκίας. Είπα αμέσως μέσα μου ότι θα επιθυμούσα πολύ να το φωτογραφίσω και να κάνω ένα βιβλίο για αυτό. Νομίζω κάποιος άκουσε την επιθυμία μου. Η συνεργασία μου με τη Βυρωνική Εταιρεία ήταν υποδειγματική».
Η Μαρία Στέφωση χαρακτηρίζεται από μια διάθεση χαρτογράφησης του ελληνισμού, εμφανής σε μια σειρά από μεγάλης κλίμακας και υψηλής φιλοδοξίας εκδόσεις. «Δεν μπορώ να θυμηθώ πότε ξεκίνησε αυτή η διάθεση», λέει. «Κάποια στιγμή πάντως σκέφτηκα να εντάξω τη φωτογραφία στην ιστορία, καταγράφοντας τοπόσημα και ίχνη του ελληνισμού που στέκουν ακόμη και μπορούμε να τα δούμε και να τα γνωρίσουμε. Αυτό έδωσε μια μεγάλη ώθηση στη δουλειά μου, με έκανε να διαβάσω πολύ, να κάνω έρευνα, να γνωρίσω τον ελληνισμό της διασποράς».
Το Μεσολόγγι αναδεικνύεται φέτος σε όλη τη διάσταση του βυρωνικού, ηρωικού, ρομαντικού και εθνικού συμβολισμού μαζί με το άυλο και υλικό φορτίο του. Οπως συμβαίνει σε πολλές πόλεις της χώρας, μια ιστορική επέτειος μπορεί να επαναφέρει ζητήματα ιστορικής ταυτότητας και αστικής αναγέννησης.
Εχοντας ταξιδέψει εκτενώς σε κέντρα του οικουμενικού ελληνισμού, η Μαρία Στέφωση πιστεύει πως «το Μεσολόγγι έχει όλα τα φόντα να γίνει η πόλη με τα περισσότερα ιστορικά τοπόσημα». Καθώς έκανε έρευνα στον Κήπο των Ηρώων, την εντυπωσίασαν τα τρία εμβληματικά μνημεία που στέκουν σε σειρά: Τύμβος, Βύρωνας, Κόρη της Ελλάδος. «Με εντυπωσίασαν για την ποιότητα της γλυπτικής τους», εξηγεί. «Εξάλλου δύο από τους μεγαλύτερους γλύπτες του 19ου αιώνα τα έφτιαξαν, ο Βιτάλης τον Βύρωνα και ο Μπονάνος το αντίγραφο της Κόρης της Ελλάδος. Επίσης, έμαθα πολλές λεπτομέρειες των ανθρώπων που διοίκησαν εκεί, που πολέμησαν σε όλες τις πολιορκίες, που έγραψαν, που τραγούδησαν τα πάθη τους και τον ηρωισμό τους. Αλλά το πιο συγκινητικό είναι ότι, από τον πιο ταπεινό σταυρό μέχρι το πιο γλυπτικά σύνθετο έργο, όλα μιλούν για αυτήν τη θυσία που έγινε εκεί και έμεινε γνωστή η πόλη στην Ιστορία».
Στο δίγλωσσο λεύκωμα, κείμενα υπογράφουν οι Ρόντρικ Μπήτον, Ιάκωβος Μιχαηλίδης, Παντελής Μπουκάλας, Ροδάνθη Φλώρου, Ολγα Γιαννακογεώργου και Παναγιώτα Σαραγκανίδα. Τον πρόλογο υπογράφει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας. Το ΑΠΘ, τιμώντας τη Ροδάνθη Φλώρου, ανήγγειλε περαιτέρω συνεργασίες με τη Βυρωνική Εταιρεία Μεσολογγίου.
