Ρωτάω τον κύριο Γκρι: Υπάρχουν έργα στην έντεχνη δυτική μουσική που να εκφράζουν έναν κάποιο ερωτισμό; Η λεγόμενη κλασική μουσική άνθησε σε καιρούς που τέτοια πράγματα απαγορεύονταν διά ροπάλου.
Σήμερα, βέβαια, μπορούμε να ακούσουμε συνθέσεις της εποχής του μπαρόκ (άριες του Χέντελ για παράδειγμα) ή κομμάτια της κλασικής εποχής (μήπως ορισμένα του Μότσαρτ😉 στα οποία να προβάλουμε τη δική μας ματιά πάνω τους, που, όπως και να το κάνουμε, είναι πιο απελευθερωμένη.
Ο κύριος Γκρι μού λέει ότι το περίφημο συμφωνικό κρεσέντο του «Μπολερό» του Ραβέλ ταυτίστηκε με τον σεξουαλικό ερεθισμό, που φτάνει σε μιαν εκρηκτική κορύφωση. Ωστόσο, προτιμά το συμφωνικό ποίημα «Δάφνις και Χλόη» του ίδιου συνθέτη, όπως επίσης το συμφωνικό «Ποίημα της έκστασης» του Ρώσου Σκριάμπιν.
Το 1919 ο τσεχικής καταγωγής Ερβιν Σούλοφ (1894-1942) παρουσίασε ένα έργο που στέκει έως σήμερα πολύ μοναχικό: τη «Sonata Erotica» για γυναικεία φωνή. Διαρκεί περίπου τέσσερα λεπτά και κάτι, και είναι, ίσως, ό,τι πιο ωμό σεξουαλικά έβγαλε η λόγια μουσική: μια γυναίκα που βογκάει, που αναστενάζει – όχι με τον μάλλον γλυκερό τρόπο που πολύ αργότερα θα κάνει η Τζέιν Μπίρκιν παρέα με τον Σερζ Γκενσμπούρ στο θρυλικό «Je t’aime… moi non plus» τη δεκαετία του ’60.
Στη «Sonata Erotica» δεν υπάρχει υποψία αυτού του, έστω αισθησιακού, ρομαντισμού που χαρακτηρίζει το περίφημο αυτό γαλλικό τραγούδι, αλλά η ζωώδης έκφραση ενός αχαλίνωτου ερωτισμού.
(Είναι από τα μουσικά έργα που, όπως και η καθαρή πορνογραφία, πρέπει να ακούγεται κατά μόνας ή με ακουστικά – προς αποφυγήν πάσης παρεξηγήσεως δηλαδή…)
Τα υγρά, παθιασμένα βογκητά της «Sonata Erotica» δεν πάει να πει ότι είναι μια άναρχη, τυχαία παράθεση μίμησης του ερωτικού ερεθισμού. Υπάρχει παρτιτούρα από πίσω. Και, υπό μία έννοια, αποτελεί και επαναστατική έκφραση μιας καταπιεσμένης επιθυμίας αιώνων. Μπορεί η «Σαλώμη» του Ρίχαρντ Στράους να έχει κάποια στοιχεία ερωτισμού (ειδικά ο ξέφρενος χορός της) αλλά τίποτα δεν συγκρίνεται με τη «Sonata Erotica».
Ενδιαφέρουσα περίπτωση ο Σούλοφ. Από τους πρώτους που επηρεάστηκαν από το τζαζ ιδίωμα (και το ενέταξε σε συνθέσεις του), λάτρης των μιούζικ χολ και των καμπαρέ (όπως είχε εξομολογηθεί στον Αλμπαν Μπεργκ, είχε πολλάκις ξενυχτήσει χορεύοντας με διαφορετικές παρτενέρ κάθε φορά), φανατικός κομμουνιστής επίσης – έφτασε στο σημείο να μελοποιήσει το… «Κομμουνιστικό Μανιφέστο».
Ο Σούλοφ έπεσε στην παγίδα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, είναι η αλήθεια, αλλά είχε μια ευφυΐα, καθώς και ευαισθησία, και μια ιδιαίτερη δυναμική στη φωνή του (τον είχε ξεχωρίσει από νωρίς ο Αντόνιν Ντβόρζακ). Μάλλον το πιο ουσιαστικό αντίβαρο στον δογματισμό αυτό να ήταν οι καταβολές που είχε ο Σούλοφ από την ωραία τρέλα του ντανταϊσμού.
Δυστυχώς, οι εβραϊκές ρίζες του και οι κομμουνιστικές καταβολές του τον κατέστησαν πρώτης τάξεως στόχο για τους ναζί. Εβγαζε τα προς το ζην ως πιανίστας στο ραδιόφωνο, ώσπου η Τσεχοσλοβακία δέχθηκε την εισβολή της Γερμανίας. Ο Σούλοφ κρίθηκε «παρακμιακός». Κατάλαβε προς τα πού πήγαινε το πράγμα και προσπάθησε να διαφύγει στη Σοβιετική Ενωση· δεν πρόλαβε. Πέθανε τον Αύγουστο του 1942 σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στη Βαυαρία από φυματίωση.
