Ο Στέλιος Καζαντζίδης στην πολύχρονη καλλιτεχνική διαδρομή του πραγματοποίησε περίπου 900 ηχογραφήσεις.
Αριθμός ιδιαίτερα υψηλός, αν αναλογιστεί κανείς τις παύσεις και σιωπές του. Να θυμίσω πως ο ερμηνευτής για 12 συνεχόμενα χρόνια, από το 1975 έως και το 1987, δεν πραγματοποίησε ούτε μία φωνοληψία.
Πέρα από τις μεγάλες στιγμές κορυφαίων κλασικών λαϊκών δημιουργών και στιχουργών που απέδωσε με υποδειγματική συνέπεια, ο Καζαντζίδης επιχείρησε και ρεπερτοριακά «ανοίγματα».
Ερμήνευσε Θεοδωράκη και στα χρόνια του ’60 –με στίχους των Λειβαδίτη και Χριστοδούλου– και στη δεκαετία του ’70, Χατζιδάκι και Γκάτσο, Πάνο Τριανταφυλλίδη και Γιάννη Ιωαννίδη, Γιώργο Κατσαρό, Λεοντή, Μαρκόπουλο, Λοΐζο και Λευτέρη Παπαδόπουλο, αλλά και Σπανουδάκη και Ελευθερίου.
Επίσης ηχογράφησε τουρκικά και δημοτικά τραγούδια που είχαν πλατιά απήχηση.
Το Δεκέμβριο του 1995 ο Καζαντζίδης παρουσιάζει το δίσκο «Τα Βιώματά Μου». Είναι η πέμπτη κατά σειρά ολοκληρωμένη εργασία του με πρωτότυπο υλικό –εκτός των επανεκτελέσεων και των ποντιακών άλμπουμ του– μετά την επάνοδό του στα δισκογραφικά δρώμενα.
Ο Ανδρέας Καϊάφας, ιδιοκτήτης τότε της ΜΒΙ, της εταιρείας με την οποία ο Καζαντζίδης συνέδεσε, πέραν λιγοστών εξαιρέσεων, τη νέα, δεύτερη πορεία του, με σημείωμά του στο ένθετο της έκδοσης αναφέρει:
«Οταν ακούς τους ανθρώπους να τραγουδούν πλησίασέ τους. Οι κακοί άνθρωποι δεν τραγουδούν ποτέ. Ετσι έλεγε σ’ ένα ποίημά του ο μεγάλος ποιητής Ναζίμ Χικμέτ. Κι εγώ, ο αιώνιος φίλος του Στέλιου Καζαντζίδη, λέω ότι όταν τον ακούς να τραγουδάει ακολούθησέ τον. Αυτός μονάχα ξέρει να οδηγεί τον κόσμο στα μονοπάτια της αλήθειας».
Η εν λόγω αναφορά προλόγιζε κατά μία έννοια το σμίξιμο του Καζαντζίδη με τον λόγο του Χικμέτ υπό τη μουσική του Θανάση Πολυκανδριώτη.
Ο συνθέτης συμπληρώνει με δικό του σημείωμα:
«Υπάρχουν κάποια όνειρα που κι όταν τα κάνεις πραγματικότητα, παραμένουν όνειρα. Απλά γίνονται πιο όμορφα όνειρα… Ετσι γίνεται όταν τραγουδάει τη μουσική σου ο Καζαντζίδης… Υπάρχουν και όνειρα… που ανοίγουν το σακούλι με τους ανέμους της ψυχής σου. Ετσι έγινε όταν άκουσα τα λόγια του ποιητή Ναζίμ Χικμέτ τραγουδισμένα από τον Καζαντζίδη. Σε αυτήν τη συνάντηση ψυχών σε περιμένω, Στέλιο… Σε περιμένουν κι άλλα τραγούδια κι άλλα όνειρα. Να ’σαι καλά».
Δικαίως ο Πολυκανδριώτης στέκεται στη σύνθεσή του «Υμνος στη ζωή» (Να ζεις) με τα λόγια του γεννημένου στη Σαλονίκη, στις 15 Ιανουαρίου 1902, παγκόσμιου Τούρκου ποιητή, καθώς αποτελεί το κρυφό όπλο του δίσκου. Πρόκειται για απόσπασμα από το έργο «Γράμματα στην Ταράντα Μπάμπου», που ο Χικμέτ εμπνεύσθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’30, από τον αγώνα του λαού της Αιθιοπίας κατά του ιταλικού φασισμού.
Ο ίδιος Πολυκανδριώτης θα μου πει σχετικά:
«Το ποίημα του Χικμέτ μου το έφερε ο Χαψιάδης ο οποίος είχε και την επιμέλεια παραγωγής του δίσκου ενώ υπέγραφε σαν στιχουργός και 3 τραγούδια. Το διάβασα και του είπα πως τη φράση… σιχαμένη, δεν μπορεί να την τραγουδήσει κανείς άλλος εκτός από τον Στέλιο. Ο Καζαντζίδης το πρώτο πράγμα στο οποίο στεκόταν ήταν ο στίχος. Εκεί πάνω είχε τις αντιρρήσεις και τις συζητήσεις του. Οταν το κοίταξε, είπε αμέσως εντάξει. Του τόνισα πως θα το γράψω με ένα μπουζούκι και είκοσι βιολιά. Οταν ήρθε η ώρα να το τραγουδήσει, βούρκωνε στο στούντιο και σταματούσε. Πέρασε καιρός. Ενα ξημέρωμα με πήρε τηλέφωνο ο Νίκος Τζανιδάκης και μου έδωσε τα συχαρίκια. Δεν έκλεισα μάτι. Νωρίς το πρωί, όταν το άκουσα ευλόγησα για μια ακόμη φορά την τιμή και το προνόμιο που έχει ένας δημιουργός να ερμηνεύεται από αυτόν τον άνθρωπο». (¹)
Το τραγούδι ντύθηκε ενορχηστρωτικά με τον ήχο μουσικών της ομάδας εγχόρδων του Παντελή Δεσποτίδη, του Νίκου Λιαμή στην κιθάρα και φυσικά του Πολυκανδριώτη στο μπουζούκι. Τον 64χρονο, τότε, Καζαντζίδη πλαισίωσε η παιδική χορωδία του Ωδείου Νίκος Σκαλκώτας.
Ο Καζαντζίδης μου είχε τονίσει πως κυριολεκτικά συγκλονιζόταν μέσα του ενώ το τραγουδούσε. Το ίδιο νομίζω συμβαίνει και για όσους αισθάνονται την ερμηνεία του.
Πηγές:
¹ Κώστας Μπαλαχούτης: «Στέλιος Καζαντζίδης – Δεν με σβήνει κανένας» (εκδόσεις Ινφογνώμων 2025)
