Με απέλπιδα προσπάθεια να τετραγωνιστεί ο κύκλος μοιάζει όλο και περισσότερο η νέα εποχή του Μεγάρου Σλήμαν-Μελά πριν καλά καλά αυτή αρχίσει. Η προμελέτη που παρουσίασε ο επενδυτής (όμιλος ξενοδοχείων Mitsis Hotels) στα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων συνιστά άσκηση αμοιβαίων συμβιβασμών, προκειμένου να ενσωματωθεί η (χαρακτηρισμένη ως διατηρητέα) χρήση του κινηματογράφου Ιντεάλ ύστερα από σχετική απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας το 2023.
Η προμελέτη προβλέπει την κατεδάφιση της προπολεμικής και στατικά προβληματικής κατασκευής που στέγασε στο προαύλιο του Μεγάρου τον κινηματογράφο για έναν ολόκληρο αιώνα. Και προτείνει στην ίδια θέση, αλλά σε αρκετά χαμηλότερη στάθμη, τη διαμόρφωση δύο μικρότερων αιθουσών, που εν δυνάμει θα εξυπηρετούν ταυτόχρονα χρήσεις κινηματογράφου, θεάτρου, αλλά και φιλοξενίας συνεδρίων. Ως εκ τούτου, ο ιστορικός κύκλος κατά τον οποίο το Ιντεάλ λειτούργησε ως κινηματογράφος πρώτης προβολής φαίνεται πως παύει οριστικά.
Η προμελέτη προτείνει την κατεδάφιση της προπολεμικής αίθουσας που φιλοξενούσε το σινεμά και τη διαμόρφωση δύο μικρότερων αιθουσών, που θα εξυπηρετούν ταυτόχρονα χρήσεις κινηματογράφου, θεάτρου και συνεδρίων.
Παρ’ όλα αυτά, διατηρείται η ιστορική είσοδός του από την αριστερή τοξωτή στοά επί της οδού Πανεπιστημίου και η χρήση της ως γενικής εισόδου σ’ ένα εσωτερικό αίθριο που διαμορφώνεται στο κτίριο, ενοποιώντας τον χώρο αυτό με τον αστικό ιστό. Στο ισόγειο με την προσθήκη υπερυψωμένης στάθμης θα λειτουργήσει το ιστορικό εστιατόριο του ξενοδοχείου, ενώ στο δώμα της νέας θέσης του κινηματογράφου διαμορφώνεται επιφανειακός, προφανώς, κήπος. Ο σχεδιασμός και η εκμετάλλευση του πολιτιστικού πολυχώρου θα ανατεθούν σε διεθνή εταιρεία θεάματος, ώστε να εκσυγχρονιστούν οι υποδομές ήχου και εικόνας και να αντιστοιχούν σε έναν υπερσύγχρονο πολυπρισματικό χώρο υποδοχής θεαμάτων. Είναι σαφές, πάντως, ότι το φορτισμένο ιδεολογικά πλαίσιο της εκστρατείας για τη διάσωση του Ιντεάλ φαίνεται πως οδήγησε τους επενδυτές σε ενέργειες που έχουν σκοπό να εξευμενίσουν όσους βγήκαν πριν από λίγα χρόνια στους δρόμους για τη σωτηρία του. Ετσι, προτείνεται η «μιμητική ανακατασκευή»(!) του όγκου και της μορφολογίας του παλιού ουζερί «Καπετάν Μιχάλης» επί της Φειδίου που καθαιρείται.
Αλλά τι ακριβώς προβλέπει η προμελέτη του ελληνικού ξενοδοχειακού ομίλου; Το κτίριο του Ερνέστου Τσίλλερ, σχεδιασμένο περί το 1890 και συνολικής επιφανείας 7.115 τ.μ., που αποτελείται από ισόγειο, ημιώροφο και 4 ορόφους, ανακαινίζεται ριζικά εσωτερικά για να δημιουργηθούν δωμάτια, σουίτες και κοινόχρηστοι χώροι πολυτελείας. Η επένδυση για τη δημιουργία ξενοδοχειακής μονάδας πέντε αστέρων αναμένεται να ξεπεράσει τα 36 εκατ. ευρώ. Λόγω της παλαιότητας του κτιρίου, η μελέτη δίνει απόλυτη προτεραιότητα στη στατική ενίσχυση του σκελετού, ιδιαίτερα στα σημεία σύνδεσης του κεντρικού μεγάρου με τον ακάλυπτο χώρο. Ο όμιλος είχε δεσμευθεί να μην προχωρήσει σε κάποια αισθητική ή χωρική αλλοίωση που θα «καταπίεζε» τα γειτονικά νεοκλασικά κτίρια, με βασικότερο το ιστορικό κτίριο του Ελληνικού Ωδείου (Μέγαρο Πρόκες – Οστεν) που αποκαθίσταται από το υπουργείο Πολιτισμού.
Οι περιορισμοί
Επειδή το κτίριο είναι χαρακτηρισμένο ως διατηρητέο μνημείο, το αρμόδιο γνωμοδοτικό όργανο του ΥΠΠΟ επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς. Ετσι, απαγορεύεται οποιαδήποτε αλλαγή στις προσόψεις επί της Πανεπιστημίου και της Χαριλάου Τρικούπη. Τα ανοίγματα, τα διακοσμητικά στοιχεία (γύψινα, κιγκλιδώματα) και τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του Τσίλλερ πρέπει να αποκατασταθούν στην αρχική μορφή τους. Οποιεσδήποτε συμπληρωματικές κατασκευές ή υποδομές για τις ανάγκες του ξενοδοχείου (π.χ. συστήματα κλιματισμού, εξαερισμοί), στον πίσω ακάλυπτο χώρο, πρέπει να είναι πλήρως ενσωματωμένες αρχιτεκτονικά, αόρατες από τον δρόμο και να μην προκαλούν οπτική ή ακουστική όχληση στα γύρω διατηρητέα. Προσθήκη νέας πτέρυγας προβλέπεται στη βορειοδυτική πλευρά ακολουθώντας τα μορφολογικά στοιχεία του κτιρίου, αν και με διακριτή ταυτότητα. Στο δώμα της πτέρυγας αυτής προβλέπεται να κατασκευαστεί και η πισίνα του ξενοδοχείου. Σε κάθε περίπτωση, όλες οι φάσεις της ανακαίνισης, από την αποξήλωση παλαιών υλικών μέχρι τις τελικές χρωματικές επιλογές, θα πραγματοποιηθούν υπό τη συνεχή επίβλεψη της αρμόδιας Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού.
Το Ιντεάλ βρέθηκε, πριν από τρία χρόνια, μαζί με το Αστορ, έναν ακόμη κινηματογράφο του χειμαζόμενου από αίθουσες πρώτης προβολής κέντρου της Αθήνας, στην πρώτη γραμμή ενός σφοδρού κύματος αντιδράσεων ενόψει της αλλαγής χρήσης των κτιρίων που τα στεγάζει. Παραδοσιακά αυτά τα «κύματα» στην Ελλάδα φουσκώνουν όταν δημοσιοποιείται κάποιο επενδυτικό σχέδιο, που αμέσως τροφοδοτεί το δίπολο «κακός επενδυτής» εναντίον απειλούμενου πολιτιστικού χώρου. Ο προσχηματικός χαρακτήρας της διαμαρτυρίας αποδεικνύεται από την εκκωφαντική σιωπή για το γεγονός ότι ένας πραγματικά ιστορικός κινηματογράφος της πόλης, με πολλαπλάσια αρχιτεκτονική και κοινωνική βαρύτητα σε σχέση με το Ιντεάλ και το Αστορ, το Αττικόν (όπως και ο Απόλλων), παραμένει κλειστός για 14 χρόνια χωρίς να αξιωθεί μέχρι σήμερα μισό ψήφισμα διαμαρτυρίας ή μισή συγκέντρωση διαμαρτυρίας. Ωστόσο, τον Απρίλιο του 2023, υπό το βάρος των κινητοποιήσεων, αλλά και της γνήσιας αγωνίας της κοινής γνώμης για την αποψίλωση του κέντρου της Αθήνας από διαχρονικά σημεία αναφοράς της κοινωνικής ζωής της πόλης, το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ) του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στον χαρακτηρισμό της χρήσης των κινηματογράφων Ιντεάλ και Αστορ ως διατηρητέας. Το ΚΕΣΑ εκτίμησε πως η διατήρηση χρήσεων πολιτισμού σε ιστορικά κτίρια της πόλης προσδίδει προστιθέμενη αξία στην ανάπτυξη του εκάστοτε ακινήτου και θεωρεί ότι τα επενδυτικά πλάνα αξιοποίησης του ιστορικού κτιριακού αποθέματος της Αθήνας θα πρέπει να συμβαδίζουν με την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και της καλλιτεχνικής αξίας, καθώς προκύπτουν αμοιβαία οικονομικά οφέλη.
