Ενα ξεχωριστό ρεσιτάλ πραγματοποίησε η Μυρτώ Παπαθανασίου στις 29 Απριλίου στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος». Μαζί με τον Θεόδωρο Κίτσο, που έπαιξε κυρίως αρχιλαούτο αλλά και μπαρόκ κιθάρα, η υψίφωνος ερμήνευσε άριες του 17ου αιώνα με βασικό θέμα τα «πάθη του έρωτα».
Εδώ και αρκετά χρόνια, η Παπαθανασίου πραγματοποιεί σημαντική σταδιοδρομία σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Παρίσι, η Βιέννη, η Βαρκελώνη, το Λονδίνο, το Βερολίνο και η Ζυρίχη. Είναι κυρίως γνωστή για τις ερμηνείες της σε όπερες του Μότσαρτ, όπως και σε λυρικά έργα του 19ου αιώνα. Συχνά ενσαρκώνει εκρηκτικές ηρωίδες που εκφράζονται μέσα από μεγάλες μουσικές χειρονομίες. Αυτό μπορεί να γίνεται με στυλιζαρισμένο τρόπο, όπως στην περίπτωση της Ντόνα Αννας του Μότσαρτ, είτε πάλι μέσα από άκρως μελοδραματικές εκρήξεις, όπως αυτές της Τόσκα του Πουτσίνι.
Επομένως, είναι σπάνιο και ξεχωριστό να ακούει κανείς την τραγουδίστρια αυτή σε μουσική μιας αισθητικής με ολότελα διαφορετικές απαιτήσεις, όπως αυτή του 17ου αιώνα. Μόνη στη σκηνή, εκτεθειμένη, χωρίς τον προστατευτικό μανδύα μιας συμφωνικής ορχήστρας, ούτε καν περιβαλλόμενη από τον πλούσιο ήχο ενός πιάνου, βρέθηκε σε διάλογο με την ιδιαίτερα ευαίσθητη φωνή ενός χορδόφωνου νυκτού οργάνου, όπως το αρχιλαούτο.
Το πρόγραμμα περιελάμβανε μερικές από τις γνωστότερες σελίδες της ιταλικής μπαρόκ μουσικής, όπως ο «Θρήνος της Αριάδνης» και το «Γλυκό μαρτύριο» του Μοντεβέρντι (το δεύτερο δόθηκε στο τέλος, εκτός προγράμματος), ενώ ξεκίνησε με την εξίσου διάσημη «Αμαρυλλίδα» του Τζούλιο Κατσίνι.
Στην πορεία ακούστηκαν μουσικές του Αλεσάντρο Πιτσινίνι, του Στέφανο Λάντι, του Σιτζισμόντο ντ’ Ιντια, της Σετίμια και της Φραντσέσκα Κατσίνι, όπως και του Τζοβάνι Τζιρόλαμο Κάπσμπεργκερ. Ενα πανόραμα φωνητικής μουσικής της εποχής, που έδωσε την ευκαιρία να φανούν στην πράξη η ποικιλία στην έκφραση και οι διαφορές ανάμεσα στους συνθέτες. Κοινός παρονομαστής είναι μια απλή μελωδία, η οποία εκφράζει κάθε φορά το βασικό συναίσθημα και τις μεταπτώσεις του, την προσμονή, τη νοσταλγία, τον ερωτικό πόνο, την απώλεια. Ετσι, άλλοτε υπηρετώντας ένα πολύ λιτό μουσικό κείμενο και άλλοτε έχοντας την πρόσθετη ελευθερία ποικιλμάτων, η ερμηνεύτρια καλείται να βρει στη φωνή της τα κατάλληλα χρώματα και τις πιο ταιριαστές αποχρώσεις για κάθε περίπτωση.
Μουσικότητα και πάθος
Η Μυρτώ Παπαθανασίου κέρδισε το στοίχημα. Πρώτα, χάρη στη μουσικότητά της, η οποία την οδήγησε να βρει την κατάλληλη έκφραση ώστε να αποδώσει το πάθος του εκάστοτε κειμένου και της μουσικής, χωρίς η ερμηνεία να παρεκτραπεί στην αισθητική μεταγενέστερων εποχών. Εξίσου σημαντικό ρόλο έπαιξε η καθαρή εκφορά του κειμένου, η οποία εκτός από την κατανόηση του λόγου συνεισέφερε στην άρθρωση της μουσικής μέσω των λέξεων, στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό στα έργα αυτής της εποχής.
Κρίσιμη υπήρξε, φυσικά, η απόλυτη τονική ακρίβεια, στοιχείο που θα όφειλε να είναι δεδομένο, αλλά απουσιάζει κάποτε ακόμη και από τους διασημότερους λυρικούς καλλιτέχνες. Είναι ιδιαίτερα σημαντική, όταν ακούει κανείς μονάχα δύο φωνές, αυτή μιας υψιφώνου κι εκείνη ενός νυκτού οργάνου. Προκειμένου να τη διασφαλίσει, ο Κίτσος έπειτα από κάθε υποενότητα του προγράμματος κούρδιζε το αρχιλαούτο, όργανο ευαίσθητο στις συνθήκες. Η Παπαθανασίου τη διέθετε στο ακέραιο.
Εμπειρος στην μπαρόκ μουσική, ο Θεόδωρος Κίτσος τη στήριξε σε όλες τις διαφορετικές διαθέσεις της μουσικής, με μόνο περιορισμό τον πολύ μαλακό ήχο του αρχιλαούτου. Ενα όργανο με περισσότερο οξύ ή εστιασμένο ήχο ίσως ταίριαζε καλύτερα στη φωνή της τραγουδίστριας και ενδεχομένως θα έδινε σαφέστερα περιγράμματα στη μουσική, όπως φάνηκε στα έργα των κορών του Τζούλιο Κατσίνι, της Σετίμια και της Φραντσέσκα, τα οποία ο Κίτσος απέδωσε σε μπαρόκ κιθάρα. Μόνο του, το αρχιλαούτο και η τέχνη του Κίτσου εκτιμήθηκαν καλύτερα στα καθαρά ενόργανα έργα του προγράμματος.
