Στις 7 Μαΐου ψηφίστηκε νόμος ο οποίος φαίνεται να ανταποκρίνεται στην υπόσχεση του Μακρόν το 2017, ότι η Γαλλία θα επιστρέψει πολιτιστικά αγαθά στην Αφρική που είχαν λεηλατηθεί κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας. Συγκεκριμένα, ο νόμος αφορά αντικείμενα που αποκτήθηκαν παράνομα από το 1815 και μέχρι το 1972. Ο νόμος απαιτεί έγκριση του μουσείου στη συλλογή του οποίου βρίσκεται το αντικείμενο και ειδική διαδικασία στη συνέχεια. Στο σημείο αυτό αναρωτιέται κανείς μήπως έφθασε η ώρα της επιστροφής των θραυσμάτων του Παρθενώνα που κατέχει το Λούβρο προκειμένου να ενισχυθεί το ελληνικό αίτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο;
Για να απαντηθεί αυτή η ερώτηση θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα:
1. Υπάρχουν περίπου 7-8 θραύσματα από τον Παρθενώνα στο Λούβρο, με σημαντικότερα την πλάκα με τις Εργαστίνες (που ανήκει στη Ζωφόρο) και μία μετόπη που απεικονίζει έναν Κένταυρο και μία Λαπιθίδα. Τα υπόλοιπα είναι αρκετά μικρότερα. Τα περισσότερα από αυτά ήταν κομμάτια που πήρε ο Φοβέλ, συνεργάτης του Γάλλου πρέσβη Γκουφιέ, τα οποία είχαν πέσει στη γη. Μάλιστα τις Εργαστίνες τις πριόνισε από τον λίθο κι έτσι ενέπνευσε και τον Ελγιν (ανταγωνιστή του στη συλλογή αρχαιοτήτων) όταν αποψίλωσε αργότερα τον ναό, να πριονίσει τον γλυπτό διάκοσμο από τα αρχιτεκτονικά μέλη του ναού, για να μπορέσει να τον μεταφέρει στην Αγγλία. Αλλα θραύσματα δόθηκαν στο Λούβρο από ιδιωτικές συλλογές.
2. Τα περισσότερα θραύσματα απομακρύνθηκαν από τον ναό του Παρθενώνα πριν από το 1815. Κάποια από αυτά κατέληξαν στο Λούβρο πριν από το 1815 και άλλα μετά το 1815. Για παράδειγμα, οι Εργαστίνες κατασχέθηκαν από τους Γάλλους Επαναστάτες το 1792, ενώ η μετόπη αποκτήθηκε από το Λούβρο το 1818. Είναι θέμα ερμηνείας αν το καθοριστικό σημείο για τον νόμο αποτελεί το σημείο της παράνομης απομάκρυνσης των θραυσμάτων ή το σημείο απόκτησής τους από το Λούβρο. Κανείς, ωστόσο, θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι είναι δύσκολο να μεταβιβάσει κάποιος τίτλο σε ένα αντικείμενο που δεν του ανήκει.
3. Το Λούβρο ανήκει παραδοσιακά σε εκείνα τα σκληροπυρηνικά μουσεία που είναι κατά των επιστροφών αρχαιοτήτων στις χώρες προέλευσής τους. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ανήκει στα 18 μουσεία που υπέγραψαν τη Διακήρυξη για το Παγκόσμιο Μουσείο, βάσει της οποίας οι αρχαιότητες που αποκτήθηκαν στο παρελθόν και βρίσκονται σε Παγκόσμια Μουσεία (όπως το Βρετανικό Μουσείο και το Λούβρο) καλώς βρίσκονται εκεί προκειμένου να μπορούν οι επισκέπτες να συγκρίνουν μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών. Αυτό σημαίνει –κατά τη γνώμη τους– ότι έτσι εξυπηρετούνται καλύτερα τα συμφέροντα της ανθρωπότητας.
Συμπερασματικά, θα έλεγε κανείς ότι η κίνηση αυτή του Μακρόν έρχεται να προστεθεί στις θετικές πρωτοβουλίες σε σχέση με την επιστροφή αρχαιοτήτων στις χώρες προέλευσής τους, αλλά κάθε άλλο παρά αυτονόητο είναι ότι θα συμβάλει στην επιστροφή θραυσμάτων από το Λούβρο, ιδίως όταν ο μεγάλος όγκος των Παρθενώνειων εκτός Ελλάδος βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο και τα θραύσματα της συλλογής του Λούβρου ανήκουν κυρίως στα κομμάτια εκείνα που βρίσκονται στο Λονδίνο.
*Η κ. Ειρήνη Σταματούδη είναι καθηγήτρια, διευθύντρια Νομικής UNIC Athens.
