Μικρασιάτικη η ρίζα μου. Στο μυαλό και στην ψυχή έχουν στεριώσει οι διηγήσεις της γιαγιάς για τον διωγμό και την καταστροφή του 1922.
Ως στιχουργού ένα απ’ τα «θέλω» μου είναι να ξεχρεώνω τα χρέη της καρδιάς.
Γι’ αυτό και μεταξύ άλλων υπέγραψα έναν ολόκληρο δίσκο με τον τίτλο «Ξεριζωμός», σε μουσική του Χρήστου Παπαδόπουλου.
Αλλά και το πέρασμα των προγόνων μου από τα Αλάτσατα στην Κρήτη με οδήγησε στο τραγούδι «Αυτή η γη έχει φωνή» (Κρήτη και Πόντος δυο καημοί).
Με τον συνθέτη Μανώλη Καρπάθιο συνυπογράψαμε δύο ανάλογους κύκλους τραγουδιών: «Συγγνώμη Πόλη μου» με κεντρικό ερμηνευτή τον Μανώλη Μητσιά και «Το σπίτι μου στο Αϊβαλί» με τη Μαρίνα Μανωλάκου.
Και σε άλλα τραγούδια, υποδόρια, περνάω –τουλάχιστον προσπαθώ, δεν ξέρω κατά πόσο το πετυχαίνω ή όχι– αυτή τη ματιά μου. Είναι κάτι που προτιμώ, γιατί έτσι το «μήνυμα» αγκαλιάζεται από πλατύτερα ακροατήρια. Μπορεί κάποιος αρχικά να μην αντιλαμβάνεται την ουσία του, αλλά πιστεύω πως, αργά ή γρήγορα, θα καταλήξει και εκεί.
Π.χ. το «Δώσε μου φτερά» σε μουσική του Ανδρέα Κατσιγιάννη με την Αλκηστη Πρωτοψάλτη ή το «Ο γιος της Ρωμιοσύνης» με τον Γιώργο Μαργαρίτη.
«Το κόκκινο ποτάμι» ήταν παραγγελιά για την ομώνυμη σειρά του Μανούσου Μανουσάκη που προβλήθηκε από την τηλεόραση του Open το 2019. Βασιζόταν στο ομώνυμο ιστορικό μυθιστόρημα του Χάρη Τσιρκινίδη με πραγματικά γεγονότα γύρω από την γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.
Με τον αξέχαστο Μανούσο συμφωνούσαμε στη «στόχευση» και στο κεντράρισμά της, μια και το σενάριο βάζει από μόνο του όρια και δικλίδες. Οι δηκτικοί τρόποι δεν μας ταίριαζαν. Οπως εκείνος έδειχνε μεστά το δράμα των Ποντίων μέσα από καθημερινές ιστορίες που η ζωή μοιραία γεννά, έτσι δοκίμασα με τη σειρά μου να «πυκνώσω» με αμεσότητα ένα τόσο απάνθρωπα σχεδιασμένο τραγικό γεγονός με την κατάληξή του που σκοτώνει ζωές, μαυρίζει, θρυμματίζει και χαρακώνει για πάντα ψυχές, ξεριζώνει και χωρίζει άδικα ανθρώπους που αγαπιούνται.
Η ζωή μας όλη ένας ποταμός
Αλλιώτικος Θεός που μας χωρίζει
Μία όχθη εδώ στην άλλη το θεριό
Σαν δάκρυ στο καιρό που με ορίζει
Η φωνή μου όλη έγινε κραυγή
Το αίμα στην πληγή στο νου αφρίζει
Μία όχθη εδώ στην άλλη το θεριό
Σαν δάκρυ στο καιρό που με ορίζει
Μη μου λες γιατί
Γίνε ουρανός και γη
Μες στη σκοτεινιά
Φώτισέ μου τα κελιά
Πριν σε βρω σε έχασα
Μια στιγμή δεν ξέχασα
Το ποτάμι μάτωσε
Η αγάπη δάκρυσε
Σαν το ναυαγό αφού δεν είσαι εδώ
Πού να βρω ουρανό και πού πατρίδα
Μέσα στη βροχή σαν το τρελό σκαρί
Που σκίζει το νερό χωρίς ελπίδα
Νιώσε τη στιγμή πριν έρθει η αυγή
Με μίσος και οργή σαν καταιγίδα
Σαν το ναυαγό αφού δεν είσαι εδώ
Πού να βρω ουρανό και πού πατρίδα
Οι στίχοι γράφτηκαν πάνω στη μελωδία του Χρήστου Παπαδόπουλου. Είχαμε όμως περάσει άπειρες στιγμές συζητώντας για το τελικό αποτέλεσμα. Και ο Μανούσος ήταν κοντά μας ξετυλίγοντάς μας τις «εικόνες» του και βοηθώντας με στο «κέντημα» του θέματος. Η Ελεωνόρα Ζουγανέλη χάρισε απ’ τη σκοπιά της μια μοναδική ερμηνεία. Υπογράμμισε τα λόγια, τα μεγέθυνε, τα άπλωσε. Στο στούντιο ηχογράφησης σαν «μαθήτρια» ρωτούσε το καθετί, για να αποδώσει όσο καλύτερα μπορούσε κάθε σπιθαμή τους. Το τραγούδι αγαπήθηκε, το ίδιο και η σειρά.
Οπως συχνά συμβαίνει με τις συνέχειες, το «Κόκκινο ποτάμι», τρία χρόνια αργότερα, στον δεύτερο κύκλο του, παρά την επιτυχία που σημείωσε δεν κατάφερε να φτάσει τις κορυφογραμμές της πρώτης απόπειρας, τουλάχιστον όσον αφορά την εμπορική πτυχή του.
Ο Μανουσάκης πάντα παρών, τότε, το ίδιο και ο Χρήστος Παπαδόπουλος, όπως κι εγώ. Το τραγούδι μας «Δυο επιστροφές» (Το κόκκινο ποτάμι – Η συνέχεια) το ερμήνευσαν, ντουέτο, ο Κωνσταντίνος Αργυρός και η Μελίνα Ασλανίδου. Η δεύτερη μάλιστα το παρουσίαζε ορισμένες φορές στα προγράμματά της.
Η μνήμη άνοιξε πανιά
σε σένα ταξιδεύω
Είναι τα κύματα πολλά
στο δάκρυ σου χορεύω.
Ποτάμι κόκκινο φωτιά
απόψε μας ενώνει
Προτού μου δώσεις τη χαρά
το όνειρο τελειώνει.
Υπάρχουν δυο επιστροφές
στης ζωής το πεπρωμένο
Η μια σε θέλει νικητή
και η άλλη νικημένο.
Αν κάθε τέλος έχει αρχή
μόνο μαζί σου θα τ’ αντέξω
Κι αν ο γκρεμός μου είσ’ εσύ
δυνατά, εγώ θα τρέξω.
Με σκότωσαν χίλιες φορές
μα εσύ με ανασταίνεις
Μες στου μυαλού τις αστραπές
τον ουρανό μού φέρνεις.
Ποτάμι κόκκινο φωτιά
απόψε μας ενώνει
Προτού μου δώσεις τη χαρά
το όνειρο τελειώνει.
Θυμάμαι σαν να είναι τώρα την ικανοποίηση του Μανουσάκη, αλλά και τη θετική ματιά του παραγωγού Ηλία Μπενέτου. Ο Μανούσος, μάλιστα, σε τηλεοπτική εκπομπή θα με χαρακτηρίσει ως τον «αγαπημένο του στιχουργό». Δεκτικός άνθρωπος, καλοσμιλεμένος και γενναιόδωρος.
