Η αρχή ήταν εντυπωσιακή και επεισοδιακή, το τέλος όμως άδοξο και τραγικό. Παραδόξως όμως ωφέλιμο, ειδικά για την τραγουδοποιία και τις τέχνες, και όχι μόνο.
Ατέλειωτα τα τραγούδια που αναφέρονται στο δράμα του ξεριζωμού και αντιστοίχως ανάλογα εκείνα που υμνούν το μεγαλείο, την ομορφιά και τη μοναδικότητα της Σμύρνης των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα.
Ενα από τα νεότερα που αγαπήθηκαν ξεχωριστά, η ωδή που έγραψε ο Ηλίας Κατσούλης και μελοποίησε και τραγούδησε ο Παντελής Θαλασσινός το 1996.
«Τα Σμυρναίικα» τραγούδια συμπεριλαμβάνονταν στον δεύτερο προσωπικό δίσκο του τελευταίου, με τον τίτλο «Αστρανάμματα», που κυκλοφόρησε από την ΜΒΙ (Music Box International).
Τριάντα χρόνια μετά την πρώτη παρουσίασή τους εξακολουθούν να παίζονται και να τραγουδιούνται σε πάσης φύσεως μουσικές σκηνές, από λαμπερές πίστες μέχρι ταπεινά στέκια, να ακούγονται στο ραδιόφωνο και να πρωταγωνιστούν στις παρέες και στην κατ’ οίκον διασκέδαση.
Αξίζει να αναφέρουμε τους ξεχωριστούς μουσικούς που «κεντήσαν» με την τέχνη τους πάνω στη μελωδία τους: Ηρακλής Βαβάτσικας (ακορντεόν), Γιάννης Πλαγιαννάκος (κοντραμπάσο), Παναγιώτης Δημητρακόπουλος (κανονάκι), Θανάσης Βασιλόπουλος (κλαρίνο), Χάρης Λαμπράκης (νέι), Φώτης Μυλωνάς (πιάνο).
Ο ίδιος ο Παντελής Θαλασσινός εξομολογείται (¹) τα μυστικά της δημιουργίας του τραγουδιού:
«Ενα βραδάκι είχα πάει στο σπίτι του Ηλία Κατσούλη, και μεταξύ άλλων τραγουδιών που συζητούσαμε και σκαρώναμε, μου διάβασε έναν στίχο που προόριζε για μια νέα τραγουδίστρια, που είχα συνεργαστεί στο “Ρόπτρον”, την Αρετή Μπέλλου (σε σχήμα που είχαμε με τον Κώστα Μάντζιο, και τον Κωστάκη τον Παυλίδη), η οποία ήταν ανιψιά της μεγάλης μας Σωτηρίας. Επρόκειτο για το αξεπέραστο “Τα Σμυρναίικα τραγούδια” . Πήρα τον στίχο μαζί με άλλους μαζί μου στη Χίο…
Ενα βράδυ εκείνου του χειμώνα, πήρα τον Ηλία τηλέφωνο και του λέω: “Ηλία μου, θέλω να με συγχωρέσεις, αλλά αυτό το τραγούδι δεν μπορώ να το δώσω σε άλλον” και συμπλήρωσα: “Είναι ό,τι ωραιότερο έχω γράψει ως τώρα”. Φυσικά, ο Ηλίας μου επέτρεψε να το κρατήσω, και μερικά χρόνια αργότερα το εξομολογήθηκα και στην Αρετούλα. Θυμάμαι, της το είπα όταν την είδα στην Πάρο που έκανε διακοπές, είχε ασχοληθεί πλέον με την Ιατρική. Είναι τρελό να λες στον άλλο ότι το μεγαλύτερο σου “σουξέ” προοριζόταν για άλλον, και στην ουσία του το ’χες κλέψει.
Το τραγούδι μπήκε στο δεύτερο προσωπικό άλμπουμ μου, τα “Αστρανάμματα”. Είχα νιώσει πόσο μεγάλο τραγούδι ήταν, όταν το πρωτοτραγούδησα στην παρουσίαση, του πρώτου μου άλμπουμ, το “Νύχτας κύματα”, παρουσία του Ηλία Κατσούλη που τους είχα καλέσει στην παρουσίαση στη Χίο. Είπα: “Θα σας παίξω τώρα κι ένα τραγούδι ανέκδοτο που δεν πρόλαβε να μπει στον δίσκο”. Εγινε χαμός, στο δεύτερο ρεφρέν τραγουδούσε όλο το θέατρο. Από μέσα μου χόρευα, και ήμουν ευτυχισμένος, κάνοντας ένα νεύμα στον Κατσούλη, σαν να του έλεγα… (Τώρα ίσως να με δικαιολόγησες, για αυτή μου την πλεονεξία!!!)».
(¹) Μαρτυρία του στο musicpaper.gr (η ιστοσελίδα βρίσκεται σε αναστολή)
