Πραγματικό άθλο επιτέλεσαν ο Μιχάλης Οικονόμου με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, καθώς στις 21 Απριλίου, στην αίθουσα «Χρήστος Δ. Λαμπράκης», παρουσίασαν μια συνολικά επιτυχημένη ερμηνεία της εξαιρετικά απαιτητικής, γιγάντιας Δεύτερης Συμφωνίας του Γκούσταβ Μάλερ. Σολίστ ήταν η υψίφωνος Aννυ Φασσέα και η μεσόφωνος Νεφέλη Κωτσέλη.
Συμμετείχαν η Χορωδία της ΕΡΤ (διδασκαλία: Μιχάλης Παπαπέτρου) και η Χορωδία των Μουσικών Συνόλων του Δήμου Αθηναίων (διδασκαλία: Σταύρος Μπερής). Το εκτός της αίθουσας σύνολο χάλκινων πνευστών διηύθυνε η Νικόλ Ντουμιτράσκου, ενώ εκκλησιαστικό όργανο έπαιξε η Eλενα Κεβεντσίδου.
Είναι γνωστή η αγάπη του Οικονόμου για τον Μάλερ, όπως και η ικανότητά του να τιθασεύει τις μεγάλες συμφωνικές δυνάμεις που αξιοποιεί ο συνθέτης προκειμένου να εκφράσει τις αγωνίες του με την τρομακτική ένταση που τις βίωνε. Με γνώμονα τις πρόσφατες επιτυχημένες ερμηνείες του στην Τέταρτη και στην Πέμπτη Συμφωνία, είναι φανερό ότι ο Οικονόμου δεν αντιλαμβάνεται το μουσικό κείμενο ως απόλυτη μουσική, αλλά ως μέσο για την έκφραση των πιο μύχιων συναισθημάτων του συνθέτη. Στην περίπτωση του Μάλερ ως την έκφραση μιας σειράς από ενοχές, οι οποίες τον καταδίωκαν σε όλη του τη ζωή και είχαν ως συνέπεια την τρομακτική αγωνία του για τον θάνατο, την άποψή του για τη μετά θάνατον ζωή, τη λύτρωση και την Ανάσταση.
Η Δεύτερη Συμφωνία αποτελεί μια από τις πιο αναλυτικές εκφράσεις της τραυματικής του ψυχολογίας. Ονομάστηκε «της Αναστάσεως» με αφορμή το ομότιτλο ποίημα του Κλόπστοκ, από το οποίο ο Μάλερ μελοποίησε τους αρχικούς στίχους στο τελευταίο μέρος της συμφωνίας. «Θα αναστηθείς, ναι, θ’ αναστηθείς, ω σκόνη μου, μετά από μια σύντομη ανάπαυση», ήταν τα λόγια που άκουσε ο συνθέτης στην κηδεία του αρχιμουσικού Χανς φον Μπίλο και τα οποία τον ενέπνευσαν.
Για να μην υπάρχει αμφιβολία για όσα εκφράζει μέσω της μουσικής, ο Μάλερ κατέγραψε τις σκέψεις του σε χαρτί, τις τύπωσε και τις μοίρασε στο κοινό, με αφορμή την πρεμιέρα της συμφωνίας στη Δρέσδη το 1901. Με βάση αυτές, στο πρώτο μέρος, κοντά στον τάφο αγαπημένου προσώπου, αναρωτιόμαστε εάν υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο. Ο συνθέτης ζητάει «απόλυτα σοβαρή και επίσημη έκφραση» και ο Οικονόμου με τους μουσικούς της ΕΡΤ ανταποκρίθηκε στο ζητούμενο με την απαιτούμενη τρομακτική δύναμη στα έντονα δραματικά ξεσπάσματα, που ακολουθούνται από υφέσεις, τις οποίες ο συνθέτης εμπιστεύ-εται με απόλυτη λεπτότητα σε ένα φλάουτο (Μελίνα Μακρή) ή στο πρώτο βιολί (Οδυσσέας Κορέλης).
Eκφραση συναισθημάτων
Ναι, ο ήχος της Συμφωνικής της ΕΡΤ δεν έχει ακόμα την ποιότητα που ιδανικά ζητούν έργα αυτού του διαμετρήματος. Τα έγχορδα παραμένουν αδρά και τα χάλκινα, αναρίθμητα στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν είχαν πάντοτε την απαιτούμενη ακρίβεια, που, παρεμπιπτόντως, έλειπε και από τους τενόρους των χορωδιών στο τελευταίο μέρος. Oμως, ακριβώς επειδή τα έργα του Μάλερ δεν είναι απόλυτη μουσική αλλά έκφραση συναισθημάτων, το τελικό αποτέλεσμα υπερέβαινε τις επιμέρους αδυναμίες και ήταν απολύτως θετικό, επειδή πέτυχε να αποδώσει την ουσία της μουσικής.
Ακριβώς αυτό πέτυχε επίσης η μεσόφωνος Νεφέλη Κωτσέλη στο τέταρτο μέρος της συμφωνίας με τίτλο «Αρχέγονο φως», χάρη στην εξαιρετικής ποιότητας μεστή φωνή της, την υποδειγματική άρθρωση και το συναίσθημα με το οποίο ερμήνευσε τη μουσική. Ο Οικονόμου της έδωσε τον απαραίτητο χώρο και στήριξε το εκφραστικό τραγούδι της, κι έτσι αυτό το μέρος αναδείχθηκε σε μια από τις πιο συγκινητικές στιγμές της βραδιάς.
Στη συνέχεια, οι κολοσσιαίες συμφωνικές και φωνητικές δυνάμεις ενώθηκαν στο επιβλητικό τελευταίο μέρος, στο οποίο ο Μάλερ σκιαγραφεί μουσικά την Ημέρα της Κρίσης, τις σάλπιγγες της Αποκάλυψης και την Ανάσταση. Ο Οικονόμου απέδωσε με καθαρότητα την πορεία και τις συνεχείς εναλλαγές της διάθεσης και οδήγησε με ενθουσιασμό τη μουσική στην τελική κορύφωσή της.
