Για δεκαετίες ο γάμος του Αρθουρ Μίλερ και της Μέριλιν Μονρόε υπήρξε ένα από τα πιο παράδοξα αινίγματα του Χόλιγουντ. Η σχέση του «πιο αταίριαστου ζευγαριού», όπως συχνά χαρακτηριζόταν, έμοιαζε να ισορροπεί ανάμεσα σε δύο κόσμους: στη ζωή της Μονρόε, μιας γυναίκας-συμβόλου λάμψης που μπορούσε να μαγνητίσει ένα ολόκληρο δωμάτιο, και σε εκείνη του Μίλερ, ενός από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς της μεταπολεμικής περιόδου, ανθρώπου της πειθαρχίας και της εσωτερικής επεξεργασίας.
Ολα αυτά τα χρόνια η ιστορία τους ειπώθηκε μέσα από πρωτοσέλιδα, βιογραφίες και μαρτυρίες τρίτων, συνθέτοντας ένα μωσαϊκό από ξένες φωνές που περιέγραφαν την ταραχώδη σχέση τους. Τώρα, όμως, για πρώτη φορά, η αφήγηση της κοινής τους ζωής ακούγεται από τον ίδιο τον Μίλερ, μέσα από μια σειρά αδημοσίευτων ηχογραφήσεων που είδαν το φως της δημοσιότητας την Πέμπτη. Το βιβλίο «The Arthur Miller Tapes: A Life in His Own Words»(Cambridge University Press), του καθηγητή Κρίστοφερ Μπίγκσμπι, στενού φίλου του Μίλερ και μελετητή του αμερικανικού θεάτρου, συγκεντρώνει ένα τεράστιο ηχητικό αρχείο που κατεγράφη σε διάστημα τριών δεκαετιών, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 έως λίγα χρόνια πριν από τον θάνατο του βραβευμένου με Πούλιτζερ συγγραφέα το 2005.
Παρότι η ζωή της Μέριλιν Μονρόε έχει συζητηθεί όσο λίγων ανθρώπων, υπάρχει κάτι βαθιά ανατριχιαστικό στο να διαβάζει κάποιος τις περιγραφές για τον αγώνα της με τον εθισμό και την αυτοκαταστροφή από τον ίδιο τον Μίλερ. «O θάνατος πάντα παραφυλούσε τη Μονρόε. Μια φορά έφερα γιατρούς για να της κάνουν πλύση στομάχου, επειδή είχε καταπιεί αρκετή ποσότητα (ναρκωτικών) […]. Ενιωσα ότι βρισκόταν σε μια πολύ ευαίσθητη ψυχολογική κατάσταση. Οπως αποδείχθηκε, χρειάστηκαν μερικά χρόνια, αλλά συνέβη. Ηταν πέρα από τις δυνάμεις μου ή οποιουδήποτε άλλου να τη συγκρατήσει», αναφέρει χαρακτηριστικά σε ένα από τα αποσπάσματα που έχουν συμπεριληφθεί αυτούσια στο βιβλίο και δημοσιεύθηκε χθες, μεταξύ άλλων σε ρεπορτάζ του Guardian.
Στις σελίδες του απλώνεται όλη η ζωή του διάσημου συγγραφέα, από την παιδική του ηλικία, τον γάμο του με τη Μέριλιν Μονρόε, το Ολοκαύτωμα, αλλά και το πολιτικό κλίμα της εποχής του.
Η κοινή τους ζωή, που ξεκίνησε από μια παθιασμένη εξωσυζυγική σχέση το 1955 και κατέληξε σε γάμο ένα χρόνο αργότερα, παρουσιάζεται μέσα από μια πιο προσωπική ανατομία της σχέσης τους, παρά με μια απλή αφήγηση γεγονότων. Ο Μίλερ δεν περιγράφει μόνο όσα συνέβησαν, αλλά προσπαθεί να τα ερμηνεύσει, αναζητώντας μέσα στη μνήμη του τα σημεία όπου η αγάπη τους άρχισε να ραγίζει. «Δεν ήμουν προετοιμασμένος για το γεγονός ότι δεν είχε καμία εσωτερική δύναμη. Ηθελε έναν πατέρα, έναν εραστή, έναν φίλο, έναν ατζέντη – πάνω απ’ όλα κάποιον που δεν θα την επέκρινε ποτέ και για τίποτα, αλλιώς θα έχανε την αυτοπεποίθησή της. Δεν ξέρω αν υπάρχει τέτοιο πλάσμα».
Από τις απομαγνητοφωνήσεις του 84χρονου σήμερα Μπίγκσμπι προκύπτει και μια άλλη, πιο σκληρή πλευρά της αυτοκριτικής του Μίλερ. Από επαγγελματικής απόψεως, ένιωθε ότι τα τέσσερα χρόνια του γάμου τους είχαν περάσει χωρίς ο ίδιος «να κάνει τίποτα», πέρα από τη συγγραφή των «Αταίριαστων». Παραδέχεται, μάλιστα, πως ακόμη κι αν η Μονρόε είχε αλλάξει στάση απέναντί του, θα επιδίωκε ούτως ή άλλως το διαζύγιο. «Δεν θα μπορούσα να συνεχίσω. Ο γάμος θα με εξόντωνε. Δεν θα μπορούσα να δουλέψω πια», αναφέρει.
Τα τριάντα χρόνια ηχογραφήσεων από τον Μπίγκσμπι δεν περιορίζονται μόνο στην εξάχρονη σχέση του Μίλερ με τη σταρ του Χόλιγουντ, αλλά απλώνονται σε όλα τα επίπεδα της ζωής του. Οπως σημειώνει ο Guardian, ο συγγραφέας μιλάει για την παιδική του ηλικία, για την πρώτη του σεξουαλική εμπειρία σε πορνείο στα δεκαέξι και για τις σκέψεις του γύρω από τον σιωνισμό και τον αντισημιτισμό ως άθεος Εβραίος. Κάνει λόγο, επίσης, για το τι τον ενέπνευσε να γράψει πολλά από τα έργα του, όπως για τον «Θάνατο του εμποράκου», για τον τρόπο με τον οποίο το Ολοκαύτωμα διαμόρφωσε τη γραφή του, αλλά και για τον σαραντάχρονο γάμο του με την τρίτη σύζυγό του, Ινγκε Μόραθ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν όσα λέει για το πολιτικό κλίμα της εποχής του. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν στη δίνη του μακαρθισμού και της Επιτροπής Αντι-Αμερικανικών Δραστηριοτήτων, με ένα «κυνήγι μαγισσών» που γέννησε φόβο και καχυποψία σε κάθε επίπεδο της δημόσιας ζωής. Μέσα σε αυτή την ασφυκτική ατμόσφαιρα, ο Μίλερ στράφηκε στη γραφή. Οπως παραδέχεται, ένας από τους λόγους που τον οδήγησαν στο να γράψει τη «Δοκιμασία» ήταν η ανάγκη να μιλήσει για την πολιτική υστερία της εποχής του, μεταφέροντάς την αλληγορικά στις δίκες των μαγισσών του Σάλεμ, ώστε να κρατήσει την απαραίτητη απόσταση και να προστατευθεί.
