Μόνο στα μεγάλα ρεπορτάζ που διακρίθηκαν να εστιάσει κανείς, διαπιστώνει ότι τα φετινά Πούλιτζερ δεν θεωρήθηκαν αδίκως «επικριτικά», έστω σε ένα μέρος τους, προς τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο χαοτικός, κερδοσκοπικός, εκδικητικός και αυταρχικός χαρακτήρας της πολιτικής του Αμερικανού προέδρου και της κυβέρνησής του αναδείχθηκαν καθαρά μέσα από τις δημοσιογραφικές έρευνες που επιλέχθηκαν από την κριτική επιτροπή των περίβλεπτων βραβείων. Και ενώ θα αντέτεινε κάποιος ότι τα βραβεία δεν υπάρχουν για να ασκούν αντιπολίτευση, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί στους δημοσιογράφους το δικαίωμα να ερευνούν τα θέματα που εκείνοι αξιολογούν ως σημαντικά και να ασκούν το επάγγελμά τους με βάση ένα παλιό δημοσιογραφικό ρητό: ελέγχοντας τις εξουσίες για λογαριασμό των πολιτών και όχι το αντίθετο.
Η ομάδα των New York Times «ερεύνησε εις βάθος το πώς ο πρόεδρος έσπασε τους περιορισμούς σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων και εκμεταλλεύθηκε τις ευκαιρίες αποκόμισης κέρδους που συνοδεύουν την εξουσία».
Σταχυολογώντας λοιπόν από τα Πούλιτζερ του 2026, με το βραβείο «Δημόσιας Προσφοράς» τιμήθηκε η εφημερίδα Washington Post, η οποία έφερε στο φως «τη χαοτική αναδιάρθρωση των ομοσπονδιακών υπηρεσιών από την κυβέρνηση Τραμπ». Το βραβείο «Ερευνητικής Δημοσιογραφίας» έλαβε η ομάδα των New York Times που «ερεύνησε εις βάθος το πώς ο Τραμπ έσπασε τους περιορισμούς σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων και εκμεταλλεύθηκε τις ευκαιρίες αποκόμισης κέρδους που συνοδεύουν την εξουσία», ενώ στην κατηγορία του «Εθνικού Ρεπορτάζ» διακρίθηκε το πρακτορείο Reuters (Νεντ Πάρκερ, Λίντα Σο, Πίτερ Αϊσλερ, Μάικ Σπέκτορ) που τεκμηρίωσε το πώς ο Αμερικανός πρόεδρος «χρησιμοποίησε την κυβέρνηση των ΗΠΑ και την επιρροή των υποστηρικτών του για να επεκτείνει την εκτελεστική εξουσία και να εκδικηθεί τους εχθρούς του».
Αλλά και το βραβείο «Τοπικού Ρεπορτάζ» είχε «άρωμα Τραμπ». Το μοιράστηκαν αφενός η Connecticut Mirror και η ProPublica για μια σειρά κοινών ρεπορτάζ σχετικά με τη νομοθεσία του Κονέκτικατ που ευνοούσε την υπερχρέωση των πολιτών από εταιρείες ρυμούλκησης οχημάτων και αφετέρου η Chicago Tribune: η εφημερίδα κάλυψε τις στρατιωτικού τύπου επιχειρήσεις κατά των μεταναστών από την περιβόητη Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων ICE, «η οποία έμοιαζε με πολιορκία και ένωσε τους κατοίκους του Σικάγου στην αντίσταση».
Ξεχώρισαν
Ανεξαρτήτως όμως του ίδιου του Τραμπ, τα Πούλιτζερ βράβευσαν επίσης ρεπορτάζ για θέματα που δεν φαίνονται ασύνδετα με την εσωτερική και την εξωτερική πολιτική του Αμερικανού προέδρου. Ενδεικτικά, το βραβείο «Διεθνούς Ρεπορτάζ» έλαβε το Associated Press (Ντέικ Κανγκ, Γκάρανς Μπερκ, Μπάιρον Τάου, Ανιρούντα Γκοσάλ, Γιαέλ Γκράουερ) για μια παγκόσμια έρευνα σχετικά με υπερσύγχρονα εργαλεία μαζικής επιτήρησης που δημιουργήθηκαν στη Silicon Valley, βελτιώθηκαν στην Κίνα και επέστρεψαν στις ΗΠΑ για να αξιοποιηθούν μυστικά από τη συνοριοφυλακή τους. Και στην κατηγορία «Φωτογραφία Εκτακτης Επικαιρότητας» ξεχώρισε ο Σάχερ Αλγκόρα των New York Times, για τις «ανατριχιαστικές και ευαίσθητες» φωτογραφίες του που αποτύπωσαν «την καταστροφή και την πείνα στη Γάζα ως αποτέλεσμα του πολέμου με το Ισραήλ».
Είναι άραγε ασφαλές να πούμε ότι με δεδομένο τον έλεγχο που επιχειρεί να ασκήσει ο Τραμπ στις πολιτειακές εξουσίες των ΗΠΑ, ορισμένοι πολιτιστικοί θεσμοί, όπως τα βραβεία Πούλιτζερ (πίσω από τα οποία βρίσκεται το Πανεπιστήμιο Κολούμπια), επιχειρούν να ενισχύσουν το σύστημα «ελέγχων και ισορροπιών» («checks and balances») του αμερικανικού ομοσπονδιακού κράτους; Μάλλον όχι, καθώς τέτοιοι μη κρατικοί φορείς δεν διαθέτουν βέβαια εκτελεστική ισχύ. Αυτό που όντως φαίνεται να κάνουν, ειδικά σε ένα περιβάλλον πόλωσης αλλά και περιορισμού των αναχωμάτων της κυβέρνησης Τραμπ, είναι να αναλαμβάνουν έναν συμβολικό ρόλο, μέσω του οποίου ζητούν από την εξουσία να λογοδοτήσει και παράλληλα επηρεάζουν τη δημόσια συζήτηση. Και αν αυτή ήταν ανέκαθεν η λειτουργία των ΜΜΕ, ας θυμηθούμε ότι δεν πάει πολύς καιρός που και στα μουσικά βραβεία Γκράμι ακούστηκε κριτική στην υπηρεσία ICE και στα Οσκαρ οι υπαινιγμοί κατά του Τραμπ ήταν λεπτοί, αλλά αισθητοί. Ακόμη και το γεγονός ότι τα περυσινά Οσκαρ είχαν χαρακτηριστεί «απολιτίκ», δείχνει με ποιες προσδοκίες περιβάλλονται εδώ και μερικά χρόνια οι καλλιτεχνικοί θεσμοί.
Και επειδή τα Πούλιτζερ, όπως κάθε χρόνο, απένειμαν και βραβεία για καλλιτεχνικές δημιουργίες, ας δούμε μερικές από αυτές: ως καλύτερο μυθιστόρημα τιμήθηκε το «Angel Down» του Ντάνιελ Κράους, μια ιστορία για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο που συνδυάζει στοιχεία αλληγορίας, μαγικού ρεαλισμού και επιστημονικής φαντασίας και έχει γραφτεί σε μία και μόνη πρόταση· στην κατηγορία του θεατρικού έργου βραβεύθηκε το «Liberation» της Μπες Βολ, που διερευνά την παρακαταθήκη των φεμινιστικών ομάδων της δεκαετίας του ’70, δείχνοντας πως το κίνημα ωρίμασε μέσα από τις συζητήσεις και τον διάλογο· και το βραβείο ιστορικού βιβλίου απέσπασε το «We the people: A history of the U.S. Constitution» της Τζιλ Λεπόρ, που μελετά, καταγράφοντας αποτυχημένες προσπάθειες τροποποίησής του από περιθωριοποιημένες ομάδες, το γιατί το αμερικανικό σύνταγμα αλλάζει τόσο δύσκολα.
