Το «επόμενο βήμα» για τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους που έχουν εγγραφεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, βρέθηκε στο επίκεντρο της ημερίδας που διοργάνωσε σήμερα στο ΕΜΣΤ η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ.
«Διαχειριστικά σχέδια πρέπει να υπάρχουν πλέον για κάθε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο και μνημείο. Γι’ αυτό, πολύ σύντομα, στην επόμενη νομοθετική μας πρωτοβουλία, θα θεσμοθετήσουμε τη διαδικασία», δήλωσε μεταξύ άλλων η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών της ημερίδας με θέμα «Ελληνικά Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Στρατηγικό όραμα και Διαχειριστικά Σχέδια για την προστασία και ανάδειξή τους».
Οπως έγινε γνωστό, εντός του 2026 ολοκληρώνονται τα σχέδια διαχείρισης 8 ομάδων εμβληματικών μνημείων και αρχαιολογικών χώρων.
Αναλυτικά οι αρχαιολογικοί και ιστορικοί χώροι που περιλαμβάνονται στα σχέδια είναι οι:
- Ναός Επικούριου Απόλλωνα
- Μυκήνες – Τίρυνθα
- Ιερό Ασκληπιού Επιδαύρου
- Αρχαία Ολυμπία
- Μυστράς
- Ακρόπολη Αθηνών
- Μονή Δαφνίου
- Μονή Οσίου Λουκά
- Νέα Μονή Χίου
- Δελφοί
Οπως σημειώθηκε, η Ελλάδα έχει εγγράψει μέχρι σήμερα 20 μνημεία και χώρους στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, την πλειονότητα αυτών όμως πριν από το 2005.
Το 2005, η ύπαρξη διαχειριστικού σχεδίου κατέστη σαφής και δεσμευτική προϋπόθεση για την υποβολή της υποψηφιότητας στην UNESCO. Η πρώτη περίπτωση που εφαρμόστηκε διαχειριστικό σχέδιο ήταν η παλιά πόλη της Κέρκυρας.
Ομως οι εγγραφές των δεκαετιών 1980-1990 δεν συνοδεύονταν από διαχειριστικά σχέδια. Το υπουργείο Πολιτισμού, αναγνωρίζοντας την υποχρέωση αντιμετώπισης αυτής της έλλειψης, προχώρησε τα τελευταία χρόνια σε μια συστηματική προσπάθεια κάλυψης του κενού, όπως σημείωσε η υπουργός Πολιτισμού.
Στο πλαίσιο του έργου, συγκροτήθηκε μία ενιαία ψηφιακή βάση δεδομένων, στην οποία καταχωρίσθηκαν δεδομένα για κάθε μνημείο και αρχαιολογικό χώρο και τέθηκαν οι βάσεις για ένα σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης.
Μεταξύ άλλων καταγράφηκαν οι διαχρονικές φυσικές και ανθρωπογενείς επιδράσεις, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών συνθηκών και των κλιματικών κινδύνων.
Οπως υπογραμμίστηκε μάλιστα, πρόσφατα αποφασίστηκε η αξιοποίηση της βάσης με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και, σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, υλοποιείται η μετεξέλιξη της βάσης δεδομένων, με τη χρήση εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων (LLM) και την προσθήκη chatbot.
